| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Akty prawne

Uchwała nr 197/p125/D/14 Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Gdańsku

z dnia 2 października 2014r.

w sprawie orzeczenia nieważności uchwały Nr IV/XXXV/442/14 Rady Powiatu Wejherowskiego z dnia 29 sierpnia 2014r. w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania oraz kontroli wydatkowania dotacji z budżetu powiatu dla szkół i placówek niepublicznych wpisanych do ewidencji prowadzonej przez Powiat Wejherowski w części

Działając na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 4 oraz art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 października 1992r. o regionalnych izbach obrachunkowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2012r. poz. 1113 z późn. zm.), art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998r. o samorządzie powiatowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2013r. poz. 595 z późn. zm.), art. 90 ust. 3, 3d, 3h, 4 i 8-9 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (tekst jednolity: Dz. U. z 2004r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.) oraz art. 4 ust. 1 i art. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2000r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2011r. Nr 197, poz. 1172 z późn. zm.) oraz § 143 w związku z § 44 i § 45 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. Nr 100, poz. 908)

- Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Gdańsku po rozpoznaniu uchwały Nr IV/XXXV/442/14 Rady Powiatu Wejherowskiego z dnia 29 sierpnia 2014r. w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania oraz kontroli wydatkowania dotacji z budżetu powiatu dla szkół i placówek niepublicznych wpisanych do ewidencji prowadzonej przez Powiat Wejherowski

orzeka nieważność badanej uchwały w części dotyczącej:
1. § 4 od słów: " , z mocą obowiązującą od 1 września 2014 r",
2. § 2, § 4 ust. 3 i ust. 5, § 8, § 11 ust. 2 - 4, § 11 ust. 5 w zakresie słów: "i § 8", § 13, § 14, § 15 ust. 3, § 16, § 17 ust. 2 i ust. 3 załącznika do badanej uchwały,
3. załącznika nr 1 do Regulaminu ustalającego tryb udzielania i rozliczania oraz kontroli wydatkowania dotacji z budżetu powiatu dla szkół i placówek niepublicznych wpisanych do ewidencji prowadzonej przez Powiat Wejherowski w zakresie oświadczenia o treści: "Zobowiązuję się do zapoznania i respektowania Regulaminu określającego tryb udzielania i rozliczania oraz kontroli wydatkowania dotacji z budżetu powiatu dla szkół i placówek niepublicznych działających na terenie Powiatu Wejherowskiego oraz poddania kontroli zgodnej z tym Regulaminem na każdorazowe wezwanie Starostwa Powiatowego w Wejherowie.",
4. załącznika nr 3 i załącznika nr 5 do Regulaminu ustalającego tryb udzielania i rozliczania oraz kontroli wydatkowania dotacji z budżetu powiatu dla szkół i placówek niepublicznych wpisanych do ewidencji prowadzonej przez Powiat Wejherowski.

U Z A S A D N I E N I E

W dniu 29 sierpnia 2014r. Rada Powiatu Wejherowskiego podjęła uchwałę Nr IV/XXXV/442/14 w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania oraz kontroli wydatkowania dotacji z budżetu powiatu dla szkół i placówek niepublicznych wpisanych do ewidencji prowadzonej przez Powiat Wejherowski.

Powyższa uchwała wpłynęła do tutejszej Izby dnia 17 września 2014 roku, zaś w dniu 2 października 2014 roku była przedmiotem badania Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Gdańsku.

Analiza treści powyższej uchwały wykazała, że jest ona obarczona wadami o charakterze istotnego naruszenia prawa, bowiem zawiera postanowienia niezgodne z ustawą o systemie oświaty, ustawą o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych oraz rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie "Zasad techniki prawodawczej".

Z treści § 4 badanej uchwały wynika, iż Rada Powiatu Wejherowskiego postanowiła, że: "Uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od opublikowania w Dzienniku Urzędowym Województwa Pomorskiego, z mocą obowiązującą od 1 września 2014r."

W ocenie Kolegium powyższy zapis w sposób istotny narusza postanowienia art. 4 ust. 1 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych. Akty prawa miejscowego stanowione przez organ samorządu, a takimi aktami są, między innymi, uchwały mające charakter prawa miejscowego, podlegają ogłoszeniu w wojewódzkim dzienniku urzędowym i wchodzą w życie po upływie czternastu dni od dnia ich ogłoszenia chyba, że dany akt normatywny określi termin dłuższy.

Wyjątkiem od zasad wynikających z art. 4 cyt. ustawy jest przepis art. 5 ww. ustawy, który dopuszcza możliwość nadania aktowi normatywnemu wstecznej mocy obowiązującej, pod warunkiem, że nie sprzeciwiają się temu zasady demokratycznego państwa prawnego. Wyjątku tego nie można jednak interpretować rozszerzająco.

W przypadku badanej uchwały, w ocenie Kolegium, nie zachodzą przesłanki do skorzystania przez Radę Powiatu Wejherowskiego z możliwości wynikających z art. 5 cytowanej ustawy. Mogła ona bowiem, jeśli taką miała intencję, podjąć uchwałę w przedmiotowej sprawie w terminie wcześniejszym.

W kontekście zasad demokratycznego państwa prawnego dodać należy, że wsteczna moc prawa może dotyczyć ewentualnie tylko przyznania praw. Wykluczyć natomiast należy możliwość zastosowania tej normy do nakładania obowiązków.

Nawet w przypadku nadania mocy wstecznej przepisom korzystniejszym, z uwagi na wyjątkowy charakter takiego zabiegu, należy mieć na uwadze interes wszystkich podmiotów działających w obrocie prawnym, a więc adresatów i uchwałodawcy.

Ponadto zasada zaufania obywateli do państwa wymaga, by mocy wstecznej przy zastosowaniu art. 5 ustawy nie nadawać przepisom, które regulują prawa i obowiązki obywateli i pogarszają ich sytuację prawną (orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 listopada 1988 r., K 1/88 i wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z dnia 8 marca 2005 r., K 27/03 i z dnia 19 marca 2007 r. K 47/05).

Zdaniem tutejszego Kolegium brak jest uzasadnienia do nadania badanej uchwale mocy wcześniej obowiązującej, niż dopuszcza to przywołana wcześniej ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych.

Kolegium Izby stwierdziło zatem, że zachodzą przesłanki do zastosowania zasady kategorycznie sformułowanej w art. 4 ust. 1 ww. ustawy o wejściu w życie aktu normatywnego po upływie czternastu dni od dnia jego ogłoszenia w dzienniku urzędowym.

Ponadto naruszono postanowienia § 143 w związku z §§ 44 i 45 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" z uwagi na to, że § 4 badanej uchwały zawiera dwie wykluczające się normy prawne.

Trybunał Konstytucyjny w swoim orzeczeniu z dnia 24 października 1995r. sygn. akt K 14/95 (publikacja: OTK 1995, nr 2, poz. 12) orzekł, że wejście w życie może być rozumiane jedynie jako nadanie mocy obowiązującej określonemu aktowi (przepisowi) normatywnemu, a przy dwu wykluczających się normach prawnych należy dać prymat normie, która jest zgodna z zasadami państwa prawnego.

Z powyższego wynika, że uchwała nie może wejść w życie bez uzyskania przez nią mocy obowiązującej i odwrotnie - uzyskanie mocy obowiązującej oznacza wejście w życie uchwały.

W uzasadnionych przypadkach akty normatywne, z wyjątkiem przepisów porządkowych, mogą wchodzić w życie w terminie krótszym niż czternaście dni, a jeżeli ważny interes państwa wymaga natychmiastowego wejścia w życie aktu normatywnego i zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie, dniem wejścia w życie może być dzień ogłoszenia tego aktu w dzienniku urzędowym (art. 4 ust. 2 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych ).

Na kategoryczny charakter przepisu art. 4 ust. 1 przywołanej ustawy, stanowiącego powszechnie obowiązującą normę, zwraca też uwagę rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w wyroku z dnia 14 czerwca 2011 roku sygn. akt II GSK 632/10. Sąd stwierdził w nim, iż przepis ten ma zastosowanie zarówno w przypadku, gdy dany akt nie zawiera postanowień dotyczących wejścia w życie aktu normatywnego, jak też wówczas, gdy wskazuje on termin wejścia w życie w sposób nieprawidłowy. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie przypomniał, iż obowiązek wprowadzenia vacatio legis do aktów normatywnych wynika z zasady bezpieczeństwa prawnego, pewności obrotu prawnego, poszanowania praw nabytych czy ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, które wywodzą się z zasady demokratycznego państwa prawnego, wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP.

Ponadto Sąd zwrócił uwagę, iż uchwały jednostek samorządu terytorialnego mają charakter lokalny, zatem nie można ich uzasadniać ważnym interesem państwa, stanowiącym przesłankę skrócenia terminu wejścia w życie aktu normatywnego, wskazaną w art. 4 ust. 2 ustawy.

Z cytowanych wyżej przepisów ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych wynika, że warunkiem wejścia w życie uchwały, stanowiącej akt prawa miejscowego, jest jej ogłoszenie w wojewódzkim dzienniku urzędowym.

W ocenie Kolegium tutejszej Izby w przypadku wszystkich aktów normatywnych prawodawca powinien ustanowić vacatio legis odpowiednie do ich treści i charakteru. Obowiązek zachowania odpowiedniego vacatio legis ma bowiem umożliwić zarówno zaznajomienie się z nowym prawem jak i dokonanie odpowiednich działań adaptacyjnych, w tym także chroniących adresata normy przed pogorszeniem jego sytuacji.

Zgodnie z treścią § 44 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" ustawa powinna wchodzić w życie w całości w jednym terminie, a § 45 określa brzmienie przepisów o wejściu w życie ustawy. Postanowienia te, zgodnie z § 143 załącznika do w/w rozporządzenia, mają zastosowanie do uchwał jednostek samorządu terytorialnego.

W danej części badanej uchwały w treści § 1 zawartego w załączniku do badanej uchwały Rada Powiatu Wejherowskiego ustaliła grupę placówek oświatowych, wpisanych do ewidencji prowadzonej przez Powiat Wejherowski, którym postanowiła przekazywać dotację z budżetu Powiatu, natomiast w treści § 2 zawartego w załączniku do badanej uchwały Rada Powiatu dodatkowo ustaliła grupę podmiotów, wpisanych do ewidencji prowadzonej przez Powiat Wejherowski, które mogą otrzymywać dotację z budżetu Powiatu, jednakże warunkując to stanem posiadanych środków.

Artykuł 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty wskazuje, że organ stanowiący j.s.t. ustala tryb udzielania i rozliczania dotacji oraz tryb i zakres kontroli prawidłowości ich wykorzystania, uwzględniając w szczególności podstawy obliczania dotacji, zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania, oraz termin i sposób jej rozliczenia dla podmiotów, którym będzie udzielona dotacja z budżetu jednostki samorządu terytorialnego.

W ocenie tutejszego Kolegium postanowienia zawarte w § 2 załącznika do badanej uchwały dotyczące ustalenia grupy podmiotów wpisanych do ewidencji prowadzonej przez Powiat Wejherowski, które mogą otrzymywać dotację z budżetu Powiatu jedynie w zależności od posiadanych środków w budżecie - wykraczają poza zakres upoważnień dla Rady Powiatu wynikający z art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty. Określając w uchwale stanowiącej akt prawa miejscowego tryb udzielania i rozliczania dotacji oraz tryb i zakres kontroli prawidłowości ich wykorzystania organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego powinien tak formułować postanowienia, aby adresat wyrażonych w nich norm prawnych w sposób niebudzący wątpliwości mógł ustalić, jak ma postąpić, by skutecznie ubiegać się o przyznanie dotacji z budżetu jednostki samorządu terytorialnego. Z powyższego wynika, że postanowienia przedmiotowej uchwały powinny określać wszelkie normy postępowania związane z procedurą udzielania i rozliczania dotacji oraz trybu i zakresu kontroli w stosunku do podmiotów, którym będzie udzielona dotacja, a zatem to do kompetencji organu stanowiącego należy określenie trybu udzielania i rozliczania dotacji oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości ich wykorzystania. Rada Powiatu nie powinna zatem ustalać grupy podmiotów, jeżeli ustalony w uchwale tryb postępowania ich nie obejmuje, a udzielenie im dotacji będzie uzależnione od posiadanych środków finansowych w budżecie. Z tego względu postanowienia § 2 załącznika do badanej uchwały w istotny sposób naruszają przepis art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty.

Ponadto z uwagi na fakt, iż badana uchwała stanowi akt prawa miejscowego, winna zatem zawierać sformułowania jasne, wyczerpujące i uniemożliwiające stosowanie niedopuszczalnego, sprzecznego z prawem luzu interpretacyjnego (wyrok NSA oz. w Gdańsku z 6 czerwca 1995 roku SA/Gd 2949/94).

W § 4 ust. 5 załącznika do badanej uchwały Rada Powiatu Wejherowskiego zawarła postanowienie, iż: "Osoba prowadząca niepubliczną szkolę lub placówkę, ubiegająca się o udzielenie dotacji zobowiązana jest:
5. Przekazywać terminowo bieżące raporty zestawień zbiorczych określone w ustawie o systemie informacji oświatowej.".

W wyniku analizy powyższych zapisów przedmiotowego załącznika do badanej uchwały Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Gdańsku stwierdziło, że są one wadliwe i naruszają w sposób istotny przepisy ustawy o systemie oświaty.

W ocenie tutejszego Kolegium ustalenia dotyczące konieczności podawania przez beneficjentów dotacji danych w zakresie bieżących raportów zestawień zbiorczych określonych w ustawie z dnia 15 kwietnia 2011r. o systemie informacji oświatowej (Dz. U. Nr 139, poz. 814 z późn. zm.), wykraczają poza uprawnienia organu stanowiącego powiatu wynikające z art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty i kolidują z ustawowo przewidzianym prawem do otrzymywania rocznej dotacji wypłacanej co miesiąc na zasadach wynikających z art. 90 ustawy o systemie oświaty. Podstawą bowiem do udzielenia dotacji określonych w przepisach cytowanej ustawy jest wyłącznie podanie przez niepubliczny podmiot prowadzący placówki oświatowe organowi właściwemu do jej udzielenia, w terminie do 30 września roku poprzedzającego rok udzielenia dotacji, planowanej liczby uczniów. Zdaniem Kolegium beneficjent dotacji może dodatkowo składać dotującemu informację o faktycznej liczbie uczniów/wychowanków uczęszczających w danym miesiącu, czy kwartale do określonej placówki oświatowej, bądź też informację o frekwencji słuchaczy, jednakże niezłożenie takiej informacji nie ma wpływu na wypłatę należnych co miesiąc kwot dotacji, gdyż zostało to jednoznacznie uregulowane w ustawie o systemie oświaty. Jednakże stawianie wymogu przekazywania bieżących raportów zestawień zbiorczych określonych w ustawie o systemie informacji oświatowe stanowi przekroczenie ustawowych kompetencji. Wskazane postanowienia uchwały w tym zakresie są zatem sprzeczne z art. 90 ustawy o systemie oświaty, jako że wprowadzają nowe, nieprzewidziane w ustawie o systemie oświaty wymogi podawania danych przeznaczonych dla systemu SIO.

W myśl postanowień art. 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011r. o systemie informacji oświatowej (Dz. U. Nr 139, poz. 814 z późn. zm.) system ten służy do uzyskiwania danych niezbędnych m.in. do prowadzenia polityki oświatowej państwa, efektywnego funkcjonowania systemu finansowania zadań oświatowych oraz analizy efektywności wykorzystania środków publicznych przeznaczonych na finansowanie zadań oświatowych. Ustawa ta stanowi, że określone w niej dane przekazywane są do SIO według stanu na dzień 30 września, 31 marca i 10 września danego roku i służą wyżej określonym celom. Tak więc, w ocenie tutejszego Kolegium, nie może w obrocie prawnym funkcjonować zapis, który nie ma umocowania w obowiązującym stanie prawnym w tym zakresie.

W § 8 załącznika do badanej uchwały Rada Powiatu Wejherowskiego postanowiła, że: "Niepubliczne szkoły o uprawnieniach szkół publicznych, niewymienione w § 7, dla których organem ewidencyjnym jest Powiat Wejherowski, otrzymują dotację na każdego ucznia/słuchacza w kwocie stanowiącej 50% planowanych na dany rok w budżecie Powiatu Wejherowskiego wydatków bieżących ponoszonych w szkołach publicznych tego samego typu i rodzaju prowadzonych przez Powiat Wejherowski w przeliczeniu na jednego ucznia/słuchacza. W przypadku braku na terenie Powiatu Wejherowskiego szkoły publicznej danego typu i rodzaju, podstawą do ustalenia wysokości dotacji są wydatki bieżące ponoszone przez najbliższy powiat na prowadzenie szkoły publicznej danego typu lub rodzaju.".

W wyniku analizy treści powyższych zapisów Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Gdańsku stwierdziło, że zapisy § 8 załącznika do badanej uchwały są wadliwe naruszają w sposób istotny przepisy ustawy o systemie oświaty.

Rada Powiatu Wejherowskiego, na podstawie art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty, ustalając tryb udzielania i rozliczania dotacji oraz tryb i zakres kontroli prawidłowości ich wykorzystania, uwzględniając w szczególności podstawę obliczania dotacji, zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania oraz termin i sposób jej rozliczenia, określiła w przedmiotowym załączniku do uchwały jako odniesienie do ustalenia wysokości dotacji dla niepublicznych szkół o uprawnieniach szkół publicznych, niewymienionych w § 7 załącznika do badanej uchwały, dla których organem ewidencyjnym jest Powiat Wejherowski - stawkę stanowiącą 50% planowanych na dany rok w budżecie Powiatu Wejherowskiego wydatków bieżących ponoszonych w szkołach publicznych tego samego typu i rodzaju prowadzonych przez Powiat Wejherowski.

Tymczasem z przepisów art. 90 ust. 3 ustawy o systemie oświaty, między innymi, jednoznacznie wynika, iż dotacje dla szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych niewymienionych w ust. 2a ustawy przysługują na każdego ucznia uczestniczącego w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, w wysokości nie niższej niż 50% ustalonych w budżecie powiatu wydatków bieżących ponoszonych w szkołach publicznych tego samego typu i rodzaju w przeliczeniu na jednego ucznia.

A zatem podstawę do wyliczenia dotacji stanowią kwoty wynikające z ustalonych w budżecie faktycznie ponoszonych wydatków bieżących na jednego ucznia, a nie kwoty wynikające z planowanych wydatków bieżących ponoszonych na jednego ucznia. Natomiast treść § 8 załącznika do badanej uchwały wskazuje, iż Rada Powiatu Wejherowskiego poprzez kwestionowane zapisy ustaliła jako podstawę do wyliczenia stawki dotacji dla tego typu niepublicznych szkół o uprawnieniach szkół publicznych kwoty wynikające z planu wydatków bieżących ponoszonych w szkołach publicznych tego samego typu i rodzaju w przeliczeniu na jednego ucznia.

Ponadto z uwagi na orzeczenie nieważności postanowień § 8 załącznika do badanej uchwały za zbędne i bezprzedmiotowe należało uznać postanowienie zawarte w treści § 4 ust. 3 załącznika do uchwały o treści: "Do 10 dnia każdego miesiąca złożyć w Starostwie Powiatowym w Wejherowie pisemną informację o frekwencji słuchaczy szkół wymienionych w § 8 Regulaminu na obowiązkowych zajęciach edukacyjnych zgodnie z załącznikiem nr 3 Regulaminu." oraz Załącznik nr 3 do Regulaminu ustalającego tryb udzielania i rozliczania oraz kontroli wydatkowania dotacji z budżetu powiatu dla szkół i placówek niepublicznych wpisanych do ewidencji prowadzonej przez Powiat Wejherowski, dlatego też Kolegium tutejszej Izby orzekło nieważności treści § 4 ust. 3 załącznika do uchwały i Załącznika nr 3 do Regulaminu.

Jednocześnie z uwagi na fakt orzeczenia nieważności postanowień § 8 załącznika do badanej uchwały Kolegium tutejszej Izby za bezprzedmiotową uznało również treść postanowień § 11 ust. 3 załącznika do uchwały i orzekło jej nieważność.

Z treści postanowienia § 11 ust. 4 zawartego w załączniku do badanej uchwały wynika, iż: "Dotacje dla szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych, o których mowa w § 7 i § 8, przysługują za lipiec i sierpień na każdego ucznia/słuchacza, który w czerwcu spełnił warunek uczestniczenia w zajęciach.". Tymczasem z uwagi na fakt, iż Kolegium orzekło nieważność postanowień zawartych w treści § 8 załącznika do badanej uchwały oraz w związku z tym, iż zasada określona w powyżej zacytowanych postanowieniu nie może obejmować placówek oświatowych określonych w treści § 7 załącznika do badanej uchwały, należy również orzec nieważność § 11 ust. 4 zawartego w załączniku do badanej uchwały. Zgodnie bowiem z art. 90 ust. 3h ustawy systemie oświaty ustalanie ilości uczniów, na których przysługuje dotacja w lipcu i sierpniu wg stanu na czerwiec, dotyczy wyłącznie szkół, o których mowa w art. 90 ust. 3 ww. ustawy.

Natomiast w treści § 11 ust. 5 zawartego w załączniku do badanej uchwały odwołano się, między innymi, do treści § 8 załącznika badanej uchwały. Z uwagi na fakt orzeczenia nieważności postanowień § 8 załącznika do badanej uchwały Kolegium tutejszej Izby za zbędne uznało odwoływanie się w treści postanowień § 11 ust. 5 załącznika do uchwały do unieważnionego § 8 i orzekło jej nieważność w zakresie słów: "i § 8".

Z kolei z treści postanowienia § 11 ust. 2 zawartego w załączniku do badanej uchwały wynika, iż: "Dotacja może być przeznaczona na dofinansowanie realizacji zadań szkoły, placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Dotacje mogą być wykorzystane zgodnie z art. 90 ust. 3d ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004, Nr 256 poz. 2572 ze zm.)".

W ocenie Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Gdańsku ustalenia Rady Powiatu Wejherowskiego, zawarte w § 11 ust. 2 załącznika do badanej uchwały dotyczące określenia zakresu realizacji zadań dofinansowywanych z przekazanej dotacji z budżetu j.s.t. oraz zakresu przeznaczenia dotacji zostały określone w art. 90 ust. 3d ustawy o systemie oświaty i dlatego nie ma konieczności odrębnego ich regulowania i powielania w aktach prawa miejscowego. Materia ta została szczegółowo uregulowana w art. 90 ust. 3d wspomnianej wyżej ustawy. Zatem regulowanie przez Radę Powiatu raz jeszcze tego, co zostało już uregulowane w sposób jednoznaczny w akcie prawa powszechnie obowiązującego, narusza w stopniu istotnym powszechnie obowiązujący porządek prawny, stąd zachodzi konieczność wyeliminowania tych zapisów z treści badanej uchwały.

Natomiast w Dziale IV załącznika do uchwały pn. "Zwiększenie dotacji" (§ 13 i § 14) Rada Powiatu Wejherowskiego zawarła postanowienia dotyczące zasad zwiększenia dotacji z tytułu realizacji zadań szkolnych i pozaszkolnych w szkołach/placówkach oświatowych o następującej treści: w § 13 ustalono, iż: << "Podmioty wymienione w § 1 mogą ubiegać się o zwiększenie dotacji z tytułu realizacji zadań szkolnych i pozaszkolnych w szkołach/placówkach, zgodnie z wytycznymi MEN określonymi na dany rok budżetowy w "Kryteriach podziału rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej">>, a w § 14 ustalono, iż: "Zwiększenie dotacji wnioskująca szkoła/placówka może otrzymać po przydzieleniu dodatkowych środków finansowych z MEN.", powodując tym samym przekroczenie swoich kompetencji.

Zdaniem Kolegium tutejszej Izby uregulowania zawarte w Dziale IV (§ 13 i § 14) załącznika do badanej uchwały są sprzeczne z delegacją ustawową wynikającą z art. 90 ust. 4, bowiem, w ocenie Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Gdańsku, ustalenia te wykraczają poza kompetencje rady, gdyż ustawodawca nie przewidział możliwości ustalania przez organ stanowiący zasad i warunków zwiększania dotacji. Jak wynika z art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty - organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego ustala tryb udzielania i rozliczania dotacji oraz tryb i zakres kontroli prawidłowości ich wykorzystania. Zawarcie w zacytowanych powyżej zapisach załącznika do badanej uchwały zasad zwiększenia dotacji nie zawiera się, w ocenie Kolegium, w żadnym z pojęć wynikających z art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty. Zatem regulowanie przez Radę Powiatu tego, co nie zostało w sposób jednoznaczny dopuszczone w przepisach kompetencyjnych wynikających z art. 90 ust. 4 przywołanej ustawy, narusza w stopniu istotnym powszechnie obowiązujący porządek prawny, stąd zachodzi konieczność wyeliminowania tych zapisów z treści badanej uchwały. Ponadto art. 94 Konstytucji RP wskazuje, iż stanowienie prawa miejscowego następuje nie tylko na podstawie, lecz także w granicach upoważnień ustawowych. Wykonując zawartą w upoważnieniu ustawowym kompetencję prawodawczą organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego jest zatem zobowiązany działać ściśle w granicach tego upoważnienia. Nie jest uprawniony ani do tego, co zostało już ustawowo uregulowane, ani też do wychodzenia poza zakres upoważnienia ustawowego.

Z treści postanowienia § 15 ust. 3 załącznika do badanej uchwały wynika, że: "Dotacje udzielone z budżetu powiatu wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem bądź pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości podlegają zwrotowi w trybie ustawy z dnia 27.08.2009 r. o finansach publicznych (j.t. Dz. U. z 2013, poz. 885 ze zm.).", natomiast w § 17 ust. 2 załącznika do badanej uchwały postanowiono, że: "Dotacje niewykorzystane lub wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami, liczonymi jak dla zaległości podatkowych. Odsetki nalicza się od dnia przekazania dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem lub od dnia stwierdzenia nieprawidłowości naliczenia lub nienależnego pobrania dotacji. ", a w § 17 ust. 3 załącznika do badanej uchwały Rada Powiatu postanowiła, iż: "Zwrot dotacji, której mowa w ust. 2, do organu dotującego następuje na zasadach określonych w ustawie o finansach publicznych.".

Wskazanie w wyżej cytowanych zapisach załącznika do badanej uchwały zasad i terminów zwrotu dotacji nie mieści się, zdaniem Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Gdańsku, w pojęciu "tryb rozliczania dotacji" wskazanym w art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty. Zasady i przesłanki zwrotu dotacji udzielanych z budżetu jednostki samorządu terytorialnego zostały ściśle określone w art. 251 i 252 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (tekst jednolity: Dz. U. Z 2013r. poz. 885 z późn. zm.) i dlatego nie ma konieczności odrębnego ich regulowania i powielania w aktach prawa miejscowego. Pogląd taki wynika z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 lutego 2009r. (sygn. akt I SA/Kr 1106/08). Przedmiotowe zapisy w uchwale obarczone są zatem wadą o charakterze istotnego naruszenia prawa.

Z treści § 16 załącznika do badanej uchwały wynika, iż: "Osoba prowadząca niepubliczną szkolę ponadgimnazjalną, w której realizowane są kwalifikacyjne kursy zawodowe, zobowiązana jest do rozliczenia dotacji otrzymanej na każdego słuchacza kursu, o którym mowa § 3 ust. 2 w ciągu 30 dni od dnia otrzymania dotacji, nie później niż 31 grudnia danego roku, w formie zgodnej z Załącznikiem nr 5 Regulaminu.". Natomiast w Załączniku Nr 5 do Regulaminu ustalającego tryb udzielania i rozliczania oraz kontroli wydatkowania dotacji z budżetu powiatu dla szkół i placówek niepublicznych wpisanych do ewidencji prowadzonej przez Powiat Wejherowski - Rada Powiatu zawarła postanowienia dotyczące sposobu rozliczenia przyznanej dotacji z budżetu Powiatu Wejherowskiego na kwalifikacyjne kursy zawodowe.

W ocenie Kolegium powyższe zapisy § 16 załącznika do badanej uchwały oraz postanowienia Załącznika Nr 5 do Regulaminu ustalającego tryb udzielania i rozliczania oraz kontroli wydatkowania dotacji z budżetu powiatu dla szkół i placówek niepublicznych wpisanych do ewidencji prowadzonej przez Powiat Wejherowski są sprzeczne z delegacją ustawową wynikającą z art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty, bowiem wykraczają poza kompetencje Rady Powiatu. Ustawodawca nie przewidział bowiem możliwości obejmowania placówek oświatowych realizujących kwalifikacyjne kursy zawodowe trybem postępowania wynikającym z przepisów cytowanego wyżej art. 90 ust. 4 ustawy. Włączenie placówek oświatowych realizujących kwalifikacyjne kursy zawodowe do zapisów uchwały prawa miejscowego powodowałoby nałożenie na beneficjenta dotacji, nieprzewidzianych przez ustawodawcę ograniczeń w zakresie wykorzystania dotacji, jej rozliczenia oraz poddanie beneficjenta kontroli ze strony organu dotującego. Kolegium tut. Izby jednocześnie wskazuje, że zasady udzielania dotacji dla szkół prowadzących kwalifikacyjne kursy zawodowe określone zostały w art. 90 ust. 8-9 ustawy. Do dotacji tych nie ma zatem zastosowania art. 90 ust. 4 ustawy, który w sposób jasny i jednoznaczny określa, iż dotyczy wyłącznie dotacji, o których mowa w ust. 1a i 2a-3b art. 90 ustawy. Zatem z uwagi na powyższe zachodzi konieczność orzeczenia nieważności treści § 16 załącznika do badanej uchwały oraz Załącznika Nr 5 do Regulaminu ustalającego tryb udzielania i rozliczania oraz kontroli wydatkowania dotacji z budżetu powiatu dla szkół i placówek niepublicznych wpisanych do ewidencji prowadzonej przez Powiat Wejherowski.

Ponadto w Załączniku nr 1 do Regulaminu ustalającego tryb udzielania i rozliczania oraz kontroli wydatkowania dotacji z budżetu powiatu dla szkół i placówek niepublicznych wpisanych do ewidencji prowadzonej przez Powiat Wejherowski - Rada Powiatu zawarła oświadczenie, które winny podpisać osoby upoważnione do reprezentowania organu prowadzącego daną placówkę oświatową o treści: "Zobowiązuję się do zapoznania i respektowania Regulaminu określającego tryb udzielania i rozliczania oraz kontroli wydatkowania dotacji z budżetu powiatu dla szkół i placówek niepublicznych działających na terenie Powiatu Wejherowskiego oraz poddania kontroli zgodnej z tym Regulaminem na każdorazowe wezwanie Starostwa Powiatowego w Wejherowie.".

W ocenie Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Gdańsku powyższe zapisy uchwały w sposób istotny naruszają przepisy art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty.

Zgodnie z treścią przywołanego przepisu ustawy o systemie oświaty rada powiatu w odniesieniu do niepublicznych placówek oświatowych prowadzonych przez inne niż właściwi ministrowie i jednostki samorządu terytorialnego podmioty ustala tryb udzielania i rozliczania dotacji oraz tryb i zakres kontroli prawidłowości ich wykorzystywania, uwzględniając w szczególności podstawę obliczania dotacji, zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania, oraz termin i sposób rozliczenia dotacji.

W ocenie Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Gdańsku wymóg oświadczenia z odwołaniem się do zapoznania się i respektowania przedmiotowego Regulaminu oraz wymóg deklarowania poddania się kontroli zgodnej z Regulaminem na każdorazowe wezwanie Starostwa Powiatowego w Wejherowie nie znajduje oparcia w podstawie prawnej podjętej uchwały. Żaden ze wskazanych w niej przepisów, w szczególności art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty, nie daje możliwości nakładania przez organ stanowiący na podmiot prowadzący placówkę oświatową obowiązku oraz bezwzględnego wymogu zapoznania się i respektowania przedmiotowego Regulaminu, ani obowiązku składania deklaracji przez beneficjenta dotacji dotyczącego poddania się kontroli, której egzekwowanie następuje w innym trybie.

Ponadto, zdaniem Kolegium tutejszej Izby, upoważnienia dla rady powiatu do ustalania tego rodzaju oświadczeń nie można domniemywać, w tym poprzez odwoływanie się do względów celowościowych czy słusznościowych. Z treści art. 94 zdanie 1 Konstytucji RP wynika bowiem, że organy samorządu terytorialnego ustanawiają akty prawa miejscowego na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie.

Biorąc powyższe pod uwagę Kolegium Izby postanowiło jak w sentencji.

Na niniejszą uchwałę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Gdańsku przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w terminie 30 dni od daty jej doręczenia, wnoszona za pośrednictwem tutejszej Izby.

Prezes Regionalnej Izby Obrachunkowej w Gdańsku


Luiza Budner-Iwanicka

reklama

POLECANE

Artykuł sponsorowany

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Eksperci portalu infor.pl

Marta Padała

Instruktorka nauki jazdy kat.B z uprawnieniami egzaminatora

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »