| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Prawo > Sprawy karne > Kodeks karny > Formy popełnienia przestępstwa > Odpowiedzialność za usiłowanie udolne i nieudolne (art. 13)

Odpowiedzialność za usiłowanie udolne i nieudolne (art. 13)

Odpowiada za usiłowanie, kto w zamiarze popełnienia czynu zabronionego swoim zachowaniem bezpośrednio zmierza do jego dokonania, które jednak nie następuje. Usiłowanie zachodzi także wtedy, gdy sprawca nie uświadamia sobie, że dokonanie jest niemożliwe ze względu na brak przedmiotu nadającego się do popełnienia na nim czynu zabronionego lub ze względu na użycie środka nie nadającego się do popełnienia czynu zabronionego.

W polskim prawie karnym wyróżnia się tzw. formy stadialne przestępstwa tj. etapy realizacji przestępstwa. Zasadniczo wyróżnia się trzy takie formy tj.

  • przygotowanie
  • usiłowanie
  • dokonanie

Usiłowanie to drugi etap realizacji przestępstwa i możliwie najbardziej uproszczając – jest to etap podjętej próby popełnienia danego konkretnego przestępstwa. Polega ona na tym, że sprawca ma zamiar popełnić je popełnić i podejmuje zachowanie bezpośrednio zmierzające do jego dokonania ale finalnie tego przestępstwa nie popełnia.

Złodziej wkłada rękę do torebki kobiecej, ale zostaje spłoszony i ucieka bez wyciągnięcia z niej upatrzonego portfela.

Usiłowanie różni się od przygotowania etapem nasilenia bezpośredniego działania, które już zmierza do dokonania czynu zabronionego.

Złodziej w autobusie stający tylko obok danej kobiety jeszcze nie wchodzi w etap usiłowania kradzieży, ale czyni to już gdy wkłada rękę do torebki w celu wyjęcia z niej określonych przedmiotów.

Zobacz: Oskarżony - podejrzany

Usiłowanie dokonania czynu zabronionego może polegać zarówno na działaniu czynnym (np. włożenie wytrychu w drzwi celem wyłamania zamka) jak i zaniechaniu, z tym że za zaniechania dana osoba może odpowiadać tylko wówczas gdy ciąży na niej (zgodnie z treścią przepisu art. 2 Kodeksu karnego) szczególny prawny obowiązek zapobiegnięcia danemu skutkowi (np. pielęgniarka w celu zabójstwa nie karmi i nie podaje leków pacjentowi, ratownik celowo nie ratuje tonącego)

Za usiłowanie popełnienia danego czynu grozi taka sama kara jak sprawcy (art. 14 Kodeksu karnego), z tym że wskazuje się w literaturze że sąd kierując się tzw. dyrektywami kary może (w granicach kar określonych przepisami) wymierzyć karę łagodniejszą oskarżonemu o usiłowanie danego czynu (łagodniejszą w stosunku do tego gdyby wymierzał mu karę już za dokonanie czynu)

Art. 13 p. 2 Kodeksu karnego wyróżnia również drugą formę usiłowania - tzw. usiłowanie nieudolne. Polega ono na tym, że sprawca chcąc popełnić dany czyn zabroniony zmierza do tego by to uczynić nie wiedząc o tym, że jest to obiektywnie od początku niemożliwe z jednej z dwóch przyczyn:

  • braku przedmiotu nadającego się do popełnienia na nim czynu zabronionego (np. ktoś strzela w manekina zamiast w człowieka, złodziej kradnie nic nie warty gadżet reklamowy zamiast karty kredytowej)
  • użycia środka nie nadającego się do popełnienia czynu zabronionego (np. użycie cukru zamiast trucizny, mierzenie do kogoś z atrapy broni)

W przypadku wystąpienia usiłowania nieudolnego sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpić od jej wykonania. Wskazuje się, że względy polityki kryminalnej każą karać usiłowanie nieudolne w celach prewencyjnych (ochronnych) - aby zapobiec powtórzeniu przez daną osobę próby dokonania danego czynu.

Zobacz: Bezpłatne porady prawne

reklama

Narzędzia

POLECANE

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Eksperci portalu infor.pl

Kancelaria Radcy Prawnego Ryszard Stolarz

Ekspert w dziedzinie prawa handlowego i spółdzielczego

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »