| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Prawo > Sprawy karne > Prawo karne > Dopuszczalność procesu > Stan wyższej konieczności wyłączający winę

Stan wyższej konieczności wyłączający winę

W świetle aktualnego unormowania stanu wyższej konieczności zawartego w art. 26 kodeksu karnego z 1997 r. nie ma wątpliwości co do niejednolitego charakteru prawnego tej instytucji. Ustawodawca wyraźnie rozróżnia dwie odmienne sytuacje stanu wyższej konieczności w zależności od proporcji wartości kolidujących ze sobą dóbr prawnych.

Obrona konieczna

Uzasadnia się to tym, że poświęcenie dobra prawnego nie jest bezprawnym zamachem na to dobro. Natomiast, gdy stan wyższej konieczności jest jedynie okolicznością wyłączającą winę, wówczas przeciwko działającemu w tym stanie służy obrona konieczna dla ratowania dobra poświęcanego.

Czyn popełniony w okolicznościach opisanych w art. 26 § 2 k.k. jest czynem bezprawnym i w związku z tym, może być odpierany w ramach obrony koniecznej. Zależności te można wyjaśnić na następującym przykładzie (za L. Gardockim): po katastrofie statku, jeden z rozbitków, ratując swoje życie kosztem życia drugiego rozbitka, odbiera mu przemocą kamizelkę ratunkową. Gdyby przyjąć, że rozbitek A odbierający kamizelkę ratunkową rozbitkowi B działa prawnie, to należałoby uznać, że ewentualny opór rozbitka B jest działaniem bezprawnym. Jeżeli natomiast zachodzi tu tylko wyłączenie winy rozbitka A, rozbitek B może stosować przeciwko jego niezawinionemu, ale bezprawnemu zamachowi – obronę konieczną.

Szczególny obowiązek ochrony dobra

Ponadto, o ile na stan wyższej konieczności uchylający bezprawność powoływać się może każdy, to na stan wyższej konieczności uchylający jedynie winę nie mogą powoływać się osoby, na których ciąży szczególny obowiązek prawny ochrony danego dobra, nawet z narażeniem się na niebezpieczeństwo osobiste (art. 26 § 4 k.k.). W sytuacji kontratypowej brak jest jakiegokolwiek uzasadnienia, aby taka osoba poświęcała swoje dobro wyższej wartości dla ratowania dobra niższej wartości.

Kasjer w banku, któremu bandyta grozi użyciem broni w wypadku niewydania pieniędzy, może spełniając żądanie, powołać się na stan wyższej konieczności Natomiast, jeśli dobro, które dana osoba ma szczególny obowiązek chronić, pozostaje w kolizji z jego dobrem osobistym i nie przedstawia w stosunku do tego dobra wartości niższej, to bez względu na zagrożenie dobra osobistego zobowiązany ma chronić dobro powierzone jego pieczy.

Reguła ta odnosi się do osób wykonujących pewne niebezpieczne zawody, np. do personelu służby zdrowia (szczególnie osób mających do czynienia z chorobami zakaźnymi), strażaków, policjantów, żołnierzy, kapitana statku.

Zobacz serwis: Kodeks karny

reklama

Autor:

Źródło:

INFOR

Zdjęcia

Wyłączenie winy ma miejsce w przypadku poświęcenia dobra tej samej wartości, co dobro ratowane lub wartości wyższej, ale nie oczywiście wyższej.
Wyłączenie winy ma miejsce w przypadku poświęcenia dobra tej samej wartości, co dobro ratowane lub wartości wyższej, ale nie oczywiście wyższej.

E-urząd Cyfrowe usługi publiczne. Poradnik dla administracji i przedsiębiorców (książka)79.00 zł

Narzędzia

POLECANE

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Eksperci portalu infor.pl

Iwona Zygmunt

Prawnik

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »