| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Prawo > Sprawy rodzinne > Spadki > Postępowanie spadkowe > Odpowiedzialność za długi spadkodawcy

Odpowiedzialność za długi spadkodawcy

W przypadku, gdy jesteśmy spadkobiercami kodeks cywilny daje nam możliwość zdecydowania czy chcemy przyjąć spadek, czy też nie. Ale to nie wszystko. Gdy zdecydujemy się na przyjęcie spadku, prawo pozwala nie tylko na przyjęcie spadku wprost – w tej sytuacji spadkobierca odpowiada za wszelkie długi spadkodawcy bez ograniczeń, ale także przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza – w tej sytuacji spadkobierca także odpowiada za długi spadkodawcy, z tym jednak zastrzeżeniem, że odpowiedzialność ta jest ograniczona do wartości stanu czynnego spadku. Tym samym spadkobierca decyduje o tym, czy przyjmuje spadek, czy też go odrzuca, a gdy przyjmuje – czy wprost czy z dobrodziejstwem inwentarza.

Jakie są tego dalsze konsekwencje w stosunku do spadkobierców obejmujących spadek z dobrodziejstwem inwentarza?

Jak wyżej wskazano, w razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku, przy czym dłużnik może powoływać się na ograniczenie odpowiedzialności tylko wówczas, gdy ograniczenie to zostało zastrzeżone w tytule wykonawczym (art. 837 kodeksu postępowania cywilnego). Możliwość zastrzeżenia ograniczenia odpowiedzialności przewidują przepisy art. 319 kodeksu postępowania cywilnego, zgodnie z którymi jeżeli pozwany ponosi odpowiedzialność z określonych przedmiotów majątkowych albo do wysokości ich wartości, sąd może, nie wymieniając tych przedmiotów ani ich wartości, uwzględnić powództwo zastrzegając pozwanemu prawo do powołania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie odpowiedzialności, a także art. 792 kodeksu postępowania cywilnego, wskazujący, iż w przypadku ponoszenia przez następcę odpowiedzialność tylko z określonych przedmiotów albo do wysokości ich wartości, należy w klauzuli wykonalności zastrzec mu prawo powoływania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczoną odpowiedzialność, o ile prawo to nie jest zastrzeżone już w tytule egzekucyjnym. Nie ulega wątpliwości, iż kodeks postępowania cywilnego przewiduje możliwość złożenia zażalenia na postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności jeżeli podmiot odpowiada za długi w ograniczonym zakresie, a nie zostało to zastrzeżone w klauzuli. Jednakże w sytuacji, gdy wierzyciel podejmie postępowanie egzekucyjne przeciwko spadkobiercom dłużnika na podstawie art. 819 § kodeksu postępowania cywilnego, a zatem postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku - klauzula wykonalności przeciwko spadkobiercy dłużnika nie zostanie w ogóle nadana. Dlatego też, mimo iż spadkobierca przyjmie spadek w ograniczonym zakresie odpowiedzialności za długi – klauzula wykonalności z zastrzeżeniem powyższego nie zostanie nadana, a w konsekwencji wierzyciel może dochodzić zaspokojenia z całego majątku spadkobiercy dłużnika.

Zobacz: Czym jest umowa o dział spadku?

W jaki sposób zatem może się bronić spadkobierca dłużnika przed zajęciem całego majątku?

Jedyną drogą uzyskania prawnie przysługującej ochrony majątku powoda w postaci ograniczenia odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku jest powództwo przeciwegzekucyjne na podstawie art. 840 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania cywilnego. Jak bowiem wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 stycznia 2011 r. powództwo opozycyjne jest sposobem obrony merytorycznej przed prowadzoną egzekucją, pozwalającym na pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego, jeżeli prowadzenie egzekucji na podstawie tego tytułu narusza prawa podmiotowe dłużnika wynikające z prawa materialnego. W toku procesu wszczętego w oparciu o artykuły 840-843 kodeksu postępowania cywilnego nie jest dopuszczalne ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy zakończonej prawomocnym wyrokiem, a podstawa powództwa jest ograniczona do wymienionych w tych przepisach. Nie dochodzi, zatem do ponownego badania istoty stosunku cywilnoprawnego, który łączył strony i badania okoliczności wskazanych jako podstawa faktyczna powództwa oraz analizy przepisów prawa materialnego decydujących o sposobie rozstrzygnięcia sądu. W wypadku powództwa opozycyjnego opartego o art. 840 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania cywilnego może być przedmiotem badania, czy po powstaniu tytułu egzekucyjnego, nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie wygasło albo nie może być egzekwowane, a gdy tytułem jest orzeczenie sądowe badanie może objąć również zdarzenie, które nastąpiło po zamknięciu rozprawy, oraz zarzut spełnienia świadczenia, jeżeli nie był przedmiotem rozpoznania w sprawie. Tak więc zakresem orzekania nie jest objęte badanie stosunku cywilnego, który łączył strony i który był podstawą wydania tytułu egzekucyjnego. Przedmiotem badania jest zakres, w jakim jest dopuszczalne prowadzenie egzekucji na podstawie wydanego tytułu wykonawczego, bowiem jest on ograniczony prawem podmiotowym dłużnika wynikającym z prawa materialnego. Dopuszczalne granice tego ograniczenia wyznaczają podstawy powództwa opozycyjnego [zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2011 r., sygn. akt V CSK 199/10, LEX 786397]. Podsumowując, podstawą powództwa opozycyjnego z art. 840 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania cywilnego mogą być jedynie takie zarzuty, których powołanie nie było możliwe w postępowaniu, w którym doszło do wydania tytułu egzekucyjnego [zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 27 września 2013 r., sygn. akt I ACa 473/13, LEX 1383499].

Zobacz: Ostatnia wola, ale czy rzeczywiście twoja?

reklama

Narzędzia

POLECANE

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Eksperci portalu infor.pl

Monika Serwatka

Aplikantka radcowska

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »