| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Prawo > Sprawy rodzinne > Spadki > Postępowanie spadkowe > Odpowiedzialność za długi spadkodawcy

Odpowiedzialność za długi spadkodawcy

W przypadku, gdy jesteśmy spadkobiercami kodeks cywilny daje nam możliwość zdecydowania czy chcemy przyjąć spadek, czy też nie. Ale to nie wszystko. Gdy zdecydujemy się na przyjęcie spadku, prawo pozwala nie tylko na przyjęcie spadku wprost – w tej sytuacji spadkobierca odpowiada za wszelkie długi spadkodawcy bez ograniczeń, ale także przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza – w tej sytuacji spadkobierca także odpowiada za długi spadkodawcy, z tym jednak zastrzeżeniem, że odpowiedzialność ta jest ograniczona do wartości stanu czynnego spadku. Tym samym spadkobierca decyduje o tym, czy przyjmuje spadek, czy też go odrzuca, a gdy przyjmuje – czy wprost czy z dobrodziejstwem inwentarza.

Możliwość wytoczenia powództwa przeciwegzekucyjnego na podstawie art. 840 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania cywilnego w przypadku nieuzyskania zastrzeżenia w trybie art. 319 oraz 792 kodeksu postępowania cywilnego uznał także Sąd Apelacyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 6 grudnia 2012 r., zgodnie z którym „Jeżeli dłużnik nie uzyskał zastrzeżenia w trybie, bądź art. 319 k.p.c., bądź art. 792 k.p.c., to na drodze powództwa opozycyjnego nie może uzyskać zmiany brzmienia tytułu wykonawczego wydanego przeciwko dłużnikowi. Powyższy pogląd odnosi się jednak do sytuacji standardowych, typowych, orzecznictwo jak i doktryna dopuszcza jednak wyjątkowo, że spadkobierca dłużnika (a z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie), po nadaniu przeciwko niemu klauzuli wykonalności, po złożeniu oświadczenia woli o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza, może wytoczyć powództwo z art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. (uchwała SN z 30 września 1985 r. III CZP 49/85 - OSNC z 1986 r., nr 7 - 8, poz. 109 i cytowane przez Sąd Okręgowy poglądy doktryny), czy też nawet wystąpić z powództwem o ustalenie, gdy Sąd orzekający w wyroku nie zamieścił wzmianki o ograniczeniu odpowiedzialności dłużnika za zobowiązanie mimo istnienia przesłanek do zamieszczenia takiej wzmianki (vide uzasadnienie wyroku z 9 września 1976 r. IV Pr 135/76 - OSNC 1977, Nr 4, poz. 80)." [zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 6 grudnia 2012 r., sygn. akt I ACa 337/12, LEX 1322045].

Na powyższą drogę ochrony majątku spadkobiercy dłużnika, w przypadku braku zastrzeżenia ograniczenia odpowiedzialności za długi spadkodawcy, wskazuje także doktryna, według której brak jakiegokolwiek zastrzeżenia ograniczenia odpowiedzialności dłużnika w tytule wykonawczym (w tytule egzekucyjnym bądź w klauzuli wykonalności) powoduje, że mimo istnienia takiego ograniczenia dłużnik nie może się na nie powoływać, a zatem przede wszystkim nie może żądać umorzenia egzekucji w całości lub w części. Wówczas jedyną drogą jest wytoczenie powództwa przeciwegzekucyjnego z żądaniem ograniczenia wykonalności tytułu wykonawczego do majątku, z którego w danym wypadku dłużnik odpowiada [zob. H. Ciepła, Komentarz do art.837 Kodeksu postępowania cywilnego, 2013, LEX 171043].

Zobacz serwis: Zasady dziedziczenia

Stanowisko powyższe uznać należy za prawidłowe, jak bowiem w inny sposób dochodzić prawnie zagwarantowanej ochrony w przypadku przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza? Zgodnie z wyżej powołanym art. 840 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania cywilnego dłużnik może w drodze powództwa żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części albo ograniczenia, jeżeli po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie wygasło albo nie może być egzekwowane; gdy tytułem jest orzeczenie sądowe, dłużnik może powództwo oprzeć także na zdarzeniach, które nastąpiły po zamknięciu rozprawy, a także zarzucie spełnienia świadczenia, jeżeli zarzut ten nie był przedmiotem rozpoznania w sprawie. Niewątpliwie bowiem po powstaniu tytułu wykonawczego, w przypadku zastosowania art. 819 kodeksu postępowania cywilnego, następuje zdarzenie - objęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza, wskutek którego zobowiązanie nie może być w pełni egzekwowane, a to ze względu na fakt, iż objęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza powoduje ograniczenie odpowiedzialności za długi spadkodawcy jedynie do wartości stanu czynnego spadku. Zatem w tym stanie rzeczy, parafrazując Sąd Najwyższy stwierdzić należy, że powództwo opozycyjne pozwala na pozbawienie, czy też ograniczenie wykonalności tytułu wykonawczego, gdy prowadzenie egzekucji na podstawie tego tytułu narusza prawa podmiotowe dłużnika wynikające z prawa materialnego – ograniczenie odpowiedzialności do wysokości stanu czynnego spadku.

Opracowano na podstawie:
ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2014 r. poz. 101),
ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z  2014 r. poz. 121).

Wpis nie stanowi porady ani opinii prawnej w rozumieniu przepisów prawa  oraz ma charakter wyłącznie  informacyjny. Stanowi  wyraz poglądów jego  autora na tematy prawnicze związane z treścią przepisów prawa, orzeczeń sądów, interpretacji organów państwowych i publikacji prasowych. Kancelaria Ostrowski i Wspólnicy Sp.K. i autor wpisu nie ponoszą odpowiedzialności za ewentualne skutki decyzji podejmowanych na jego podstawie.

reklama

Narzędzia

POLECANE

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Eksperci portalu infor.pl

Rachelski i Wspólnicy Kancelaria Prawnicza

Rachelski i Wspólnicy Kancelaria Prawnicza - Bezpiecznie i pewnie prowadzimy do celu

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »