| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Prawo > Sprawy rodzinne > Spadki > Zasady dziedziczenia > Nowe zasady dziedziczenia - poradnik

Nowe zasady dziedziczenia - poradnik


W dniu 28 czerwca 2009 r. weszła w życie ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy kodeks cywilny. Mimo tego, że nowelizacja zmienia jedynie 5 artykułów w zakresie prawa spadkowego (z kilkudziesięciu) wprowadza spore zamieszanie, zmienia bowiem (pierwszy raz od uchwalenia obecnego kodeksu cywilnego w 1964 roku) porządek dziedziczenia i znacząco rozszerza grono spadkobierców ustawowych- dopuszczając do spadku m.in. dziadków spadkodawcy i ich zstępnych (wujostwo spadkobiercy i jego kuzyni). W praktyce oznacza to, mniejszą szansę na objęcie spadku przez Skarb Państwa, ale także większe (niż do tej pory) rozbicie spadku (im więcej osób dziedziczy, tym mniejsze są ich udziały).

Stare zasady dziedziczenia- kogo dotyczą i jakie były

Zmieniające się prawo wchodzi w życie w określonym w nich czasie (vacatio legis), czasem problematyczne jest jednak określenie, którą wersją przepisów ma być objęte dane zdarzenie. W przypadku prawa spadkowego- datą graniczną jest z jednej strony data wejścia w życie przepisów (28 czerwca 2009 r.), z drugiej data otwarcia spadku (czyli śmierci spadkodawcy).

Stare przepisy prawa spadkowego nadal będą obowiązywać w stosunku do wszystkich spadków otwartych przed 28 czerwca 2009r. Przez otwarcie spadku należy, z kolei, rozumieć śmierć spadkodawcy.
Oznacza to, że wystarczy 1 dzień różnicy w dacie śmierci spadkodawcy, aby jego spadek pozostał w rodzinie (co prawda dalszej) lub trafił do Skarbu Państwa. Jeśli spadkodawca zmarł co najmniej 28 czerwca lub później- dziedziczenie po nim objęte będzie nowymi przepisami.

Bez znaczenia jest data wszczęcia postępowania o stwierdzenie nabycia spadku. Niezależnie od tego kiedy złożono wniosek- objęcie nowymi przepisami wynika wyłącznie z daty śmierci.

Dziedziczenie przez dzieci i małżonka

Dzieci i małżonek zmarłego są powoływani do spadku w pierwszej kolejności. Jeśli zmarły miał dzieci, wyłączają one od dziedziczenia dalszych krewnych.

Członkowie najbliższej rodziny dziedziczą w określonym stosunku. Co do zasady zarówno małżonek jak i dzieci dziedziczą w częściach równych – jednak udział małżonka nie może być mniejszy niż 1/4

1. Zmarły pozostawił żonę, oraz dwójkę dzieci. Ich udział spadkowy wyniesie po 1/3 masy spadku.
2. Zmarły pozostawił żonę oraz 4 dzieci. W takiej sytuacji żona otrzyma 1/4 spadku, dzieci natomiast podzielą się po równi pozostałą częścią.
Każde z nich otrzyma więc 1/4 x 3/4 = 3/16 spadku.
3. Jeśli zmarła osoba nie była zamężna – całość spadku dziedziczą dzieci w częściach równych.
4. Zmarły pozostawił żonę, oraz 3 dzieci. Jego 4 dziecko zmarło przed nim, pozostawiając 2 dzieci i żonę.
Żona zmarłego odziedziczy 1/4 spadku. Jego żyjące dzieci po 3/16. Każde z żyjących dzieci jego zmarłego dziecka odziedziczy po 3/32.

Dzieci

Po zmarłym dziedziczą zarówno jego dzieci „małżeńskie” jak i pozamałżeńskie – podobnie jak dzieci przysposobione. Jeśli dziecko nie dożyło otwarcia spadku – dziedziczą jego zstępni (dzieci, wnuki).
Spadkobiercą może być również dziecko poczęte przed śmiercią spadkodawcy (nasciturus) – o ile urodzi się żywe. Oznacza to, że jego dziedziczenie jest nie do końca pewne- jeśli dziecko urodzi się martwe, uznaje się, że nigdy nie było powołane do dziedziczenia. Po spadkodawcy nie dziedziczą bezpośrednio jego pasierbowie (dzieci drugiego małżonka)- co może mieć miejsce w przypadku nowych przepisów.

Małżonek

Po zmarłym dziedziczy jego małżonek „na dzień śmierci” – to oznacza, że byli małżonkowie nie dziedziczą po zmarłym – dziedziczą jednak ich wspólne dzieci.
Jeżeli wobec małżonków orzeczono rozwód, lub separację nie są oni powołani do dziedziczenia po sobie.
Jeśli spadkobierca złożył przed śmiercią pozew o rozwód lub separację- z winy drugiego małżonka i był on uzasadniony – każdy z pozostałych (lub potencjalnych) spadkobierców może złożyć wniosek o wyłączenie winnego małżonka od dziedziczenia.

Dziedziczenie przez małżonka, rodziców i rodzeństwo spadkodawcy

Jeżeli spadkodawca zmarł bezpotomnie- jego majątek dziedziczą – małżonek, rodzice i rodzeństwo.
W takiej sytuacji rozdział udziałów przedstawia się następująco :
• małżonek dziedziczy połowę spadku;
• każde z rodziców dziedziczy po 1/4 tego co pozostało po przydzieleniu udziału dla małżonka;
• jeżeli jedno z rodziców zmarło – jego udział dzieli się po połowie między drugiego rodzica, a rodzeństwo;
• rodzeństwo dziedziczy resztę spadku w częściach równych;
• po zmarłym rodzeństwie dziedziczą ich zstępni (dzieci, wnuki)

1. Józef K. zmarł bezpotomnie. Był żonaty, nadal żyją jego rodzice, oraz trzech braci.
Jego żona otrzyma 1/2 spadku. Każde z jego rodziców otrzyma – po 1/8 spadku. Rodzeństwo musi się podzielić pozostałą częścią – 1/4. Każdy z nich otrzyma po 1/12 spadku.
2. Józef K. zmarł bezpotomnie. Był żonaty, nadal żyje jego matka, oraz 3 braci.
Jego żona otrzyma 1/2 spadku. Jego matka otrzyma 3/16 , natomiast każdy z jego braci po 5/48.
3. Józef K. zmarł bezpotomnie. Jego żona zmarła wcześniej, żyje oboje rodziców i 3 braci. Każde z rodziców odziedziczy po 1/4 spadku. Każde z rodzeństwa po 1/6

Przejęcie majątku przez Skarb Państwa

Jeżeli spadkobierca nie pozostawił testamentu, oraz nie posiada krewnych, którzy dziedziczą z mocy ustawy, lub wszyscy spadku się zrzekli, cały majątek zmarłego przechodzi na rzecz gminy, jego ostatniego zamieszkania. Jeżeli miejsca zamieszkania nie da się ustalić, lub zmarły mieszkał za granicą, jego majątek przechodzi na rzecz Skarbu Państwa
Podsumowanie
Jak widać, masa spadku – czyli wszystkie wchodzące w jego skład przedmioty i prawa – może dzielić się na bardzo małe udziały. Ponadto rodzice, rodzeństwo i dalsi krewni zmarłego dziedziczą jedynie jeśli ten nie miał dzieci. Nie dziedziczą jednak tak bliscy członkowie rodziny jak dziadkowie- czy rodzeństwo rodziców.
Powyższe sytuacje dotyczą pewnych modeli – możliwe są sytuacje, które bardziej komplikują postępowania spadkowe m.in. – kwestia niegodności dziedziczenia, zrzeczenia się spadku (dana osoba uznawana jest wówczas za taką, która nie dożyła otwarcia spadku.).
Problemy pojawiają się również w przypadku działu spadku – jeśli jest b. dużo spadkobierców, trudno dojść ze wszystkimi do porozumienia.
Ponadto komplikacje mogą pojawiać się w związku np. z dziedziczeniem gospodarstwa rolnego, jeśli otwarcie spadku nastąpiło przed 14.02.2001 roku.


reklama

Narzędzia

POLECANE

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Eksperci portalu infor.pl

Marta Maria Bandzmer

Doradca podatkowy

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »