| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Prawo > Konsument i umowy > Umowy > Finanse > Odsetki maksymalne a odsetki za opóźnienie na tle umowy pożyczki

Odsetki maksymalne a odsetki za opóźnienie na tle umowy pożyczki

Strony umowy pożyczki mogą przewidzieć w jej treści obowiązek zapłaty odsetek. Odsetki mogą stanowić wynagrodzenie za korzystanie z cudzych pieniędzy (oprocentowanie), jak i mogą zostać zastrzeżone na wypadek opóźnienia co do terminu ich zwrotu (odsetki karne).

Odsetki maksymalne

W dniu 20 lutego 2006 r. weszła w życie ustawa o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz o zmianie niektórych innych ustaw, która wprowadziła do Kodeksu cywilnego pojęcie tzw. odsetek maksymalnych. Dodany wówczas do Kodeksu cywilnego art. 359 § 2¹ stanowi, że maksymalna wysokość odsetek w stosunku rocznym nie może przekraczać czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego. Stopa kredytu lombardowego wynosi 5,0%, a zatem aktualna wysokość odsetek maksymalnych nie może przekroczyć 20% w stosunku rocznym. W przypadku gdyby okazało się jednak, że strony określiły w umowie pożyczki oprocentowanie w wysokości przewyższającej 20% w stosunku rocznym, pożyczkodawcy i tak przysługiwałoby roszczenie o wypłatę odsetek jedynie do wysokości odsetek maksymalnych. Zabieg ten miał na celu wyeliminowanie możliwość zastrzegania przez strony w pożyczkach odsetek nadmiernie wygórowanych tzw. lichwiarskich. Do dnia 20 lutego 2006 r. Kodeks cywilny nie określał maksymalnej stopy odsetek, a postanowienia przewidujące nadmierne odsetki uznawano za nieważne ze względu na ich sprzeczność z zasadami współżycia społecznego (art. 58 § 2 kodeksu cywilnego). 

Zobacz również serwis: Sprawy karne

Odsetki za opóźnienie

Czy jednak odsetki maksymalne mają również zastosowanie do odsetek za opóźnienie w terminie zwrotu pożyczki (odsetek karnych)? Czy jednak w tym przypadku możliwe jest określenie odsetek w wysokości przewyższającej wysokość odsetek maksymalnych?

Należy zwrócić uwagę, że zarówno w doktrynie prawa jak i w orzecznictwie nie wypracowano jednolitej odpowiedzi na tak postawione pytanie. Nie wdając się w szczegóły dyskusji na ten temat, stwierdzić należy, że odsetki maksymalne dotyczą odsetek wynikających bezpośrednio z treści czynności prawnej, a więc np. z umowy pożyczki. Takie ograniczenie nie dotyczy jednak odsetek karnych albowiem tego rodzaju odsetki mają bezpośrednie źródło w przepisie ustawy, to jest w treści art. 481 Kodeksu cywilnego. Posługując się wykładnią językową stwierdzić należy, że ograniczenie możliwości określenia wysokości odsetek do wysokości odsetek maksymalnych (art. 359 § 2¹ kodeksu cywilnego) nie ma zastosowania do odsetek karnych za opóźnienie (art. 481 § 2 kodeksu cywilnego). Za taką interpretacja przemawia również charakter tych odsetek, które mają dyscyplinować pożyczkobiorcę w terminowym zwrocie przedmiotu umowy i stanowią formę odszkodowania dla pożyczkodawcy za to, że nie może dysponować swoimi pieniędzmi.

Zobacz również serwis: Konsument i umowy

Nie oznacza to oczywiście, że ich wysokość może być kształtowana przez strony umowy pożyczki w sposób dowolny. Ograniczenie w tym zakresie przewiduje nadal art. 58 § 2 Kodeksu cywilnego, który umożliwia przeprowadzenie dowodu, iż zastrzeżenie odsetek karnych w wysokości wyższej niż wysokość odsetek maksymalnych jest sprzeczna, w konkretnej sytuacji, z zasadami współżycia społecznego. Wówczas postanowienia umowy mogą zostać uznane za nieważne co do nadwyżki korzyści majątkowych ponad granicę określoną w omawianych przepisach.

Polecamy artykuły

Narzędzia

POLECANE

reklama

Ostatnio na forum

RODO 2018

Eksperci portalu infor.pl

EY

Firma EY jest światowym liderem rynku usług profesjonalnych obejmujących usługi audytorskie, doradztwo podatkowe, doradztwo biznesowe i doradztwo transakcyjne.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »
Notyfikacje
Czy chcesz otrzymywać informacje o najnowszych zmianach? Zaakceptuj powiadomienia od www.infor.pl/prawo
Powiadomienia można wyłączyć w preferencjach systemowych
NIE
TAK