| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Akty prawne

Rozstrzygnięcie nadzorcze Nr 3.NK.3.4131.42.2013.KJ Wojewody Zachodniopomorskiego

z dnia 24 stycznia 2013 r.

stwierdzające nieważność w części uchwały Nr XXVII/318/12 Rady Miejskiej w Goleniowie z dnia 19 grudnia 2012 r. w sprawie przyjęcia Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy Goleniów

Na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz.1591; zm.: z 2002 r. Nr 23, poz. 220, Nr 62, poz. 558, Nr 113, poz. 984, Nr 153, poz. 1271 i Nr 214, poz. 1806, z 2003 r. Nr 80, poz. 717 i Nr 162, poz. 1568, z 2004 r. Nr 102, poz. 1055, Nr 116, poz. 1203 i Nr 167, poz. 1759, z 2005 r. Nr 172, poz. 1441, Nr 175, poz. 1457 oraz z 2006 r. Nr 17, poz. 128, Nr 181, poz. 1337, z 2007 r. Nr 48, poz. 327, Nr 138, poz. 974, Nr 173, poz. 1218, z 2008 r. Nr 180, poz. 1111, Nr 223, poz. 1458, z 2009 r. Nr 52, poz. 420, Nr 157, poz. 1241, z 2010 r. Nr 28, poz. 142, Nr 28, poz. 146, Nr 106, poz. 675, Nr 40, poz. 230 z 2011 r. Nr 21, poz. 113, Nr 117, poz. 679, Nr 134, poz. 777, Nr 149, poz. 887, Nr 217, poz. 1281, z 2012 r., poz. 567)

stwierdzam nieważność

§ 3. uchwały Nr XXVII/318/12 Rady Miejskiej w Goleniowie z dnia 19 grudnia 2012 r. w sprawie przyjęcia Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy Goleniów oraz:

- §4 ust. 4 zdanie pierwsze ,

- §5 ust. 2 oraz ust. 3 w zakresie wyrazów: "oraz uciążliwości dla sąsiadów",

- §10 ust. 2 i 3,

- §11 w zakresie wyrazów: "na wyrównanej powierzchni, zabezpieczonej przed zbieraniem się na niej wody i błota",

- §15,

- §17 ust. 1 i 3,

- §19 ust. 5 pkt 1-3,

- §20 ust. 2,

- §21,

- §22,

- §23,

- §24 ust. 2,

- §28,

- §29 załącznika Nr 1 do ww. aktu.

Uzasadnienie

W dniu 19 grudnia 2012 r. Rada Miejska w Goleniowie podjęła uchwałę Nr XXVII/318/12 w sprawie przyjęcia Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy Goleniów.

Materialnoprawną podstawę podjęcia uchwały Nr XXVII/318/12 stanowi art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2012 r., poz. 391 ze zm.), zgodnie z którym rada gminy, po zasięgnięciu opinii państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, uchwala regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy. Z kolei, ust. 2 cytowanego przepisu wskazuje, iż regulamin ten określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące:

1) wymagań w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenie nieruchomości obejmujących:

a) prowadzenie we wskazanym zakresie selektywnego zbierania i odbierania odpadów komunalnych, w tym powstających w gospodarstwach domowych przeterminowanych leków i chemikaliów, zużytych baterii i akumulatorów, zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, mebli i innych odpadów wielkogabarytowych, odpadów budowlanych i rozbiórkowych oraz zużytych opon, a także odpadów zielonych,

b) uprzątanie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego,

c) mycie i naprawy pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami naprawczymi;

2) rodzaju i minimalnej pojemności pojemników przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości oraz na drogach publicznych, warunków rozmieszczania tych pojemników i ich utrzymania w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym, przy uwzględnieniu:

a) średniej ilości odpadów komunalnych wytwarzanych w gospodarstwach domowych bądź w innych źródłach,

b) liczby osób korzystających z tych pojemników;

3) częstotliwości i sposobu pozbywania się odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości oraz z terenów przeznaczonych do użytku publicznego;

4) (uchylony);

5) innych wymagań wynikających z wojewódzkiego planu gospodarki odpadami;

6) obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, mających na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku;

7) wymagań utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej, w tym także zakazu ich utrzymywania na określonych obszarach lub w poszczególnych nieruchomościach;

8) wyznaczania obszarów podlegających obowiązkowej deratyzacji i terminów jej przeprowadzania.

Regulamin utrzymania czystości i porządku w gminie, zgodnie z art. 4 ust. 1 ww. ustawy, jest aktem prawa miejscowego, zaliczanym przez Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej do źródeł prawa powszechnie obowiązującego na obszarze działania organów, które je ustanowiły. Taki akt normatywny musi zatem odpowiadać wszystkim wymogom, jakie prawo stawia w odniesieniu do zasad tworzenia i obowiązywania systemu źródeł prawa. W stosunku do aktów prawa miejscowego znaczenie istotne ma norma zawarta w art. 94 Konstytucji, który stanowi, iż organy samorządu terytorialnego i organy administracji rządowej ustanawiają akty prawa miejscowego na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawach. Uwzględniając hierarchiczność źródeł prawa akty tego typu mają charakter zależny od źródeł prawa wyższego rzędu, czego konsekwencją jest stanowisko, iż nie mogą normować materii uregulowanych aktami wyższego rzędu, nadto nie mogą wykraczać poza zakres delegacji ustawowej. W związku z tym, bezspornym pozostaje fakt, iż regulamin utrzymania czystości i porządku nie może wykraczać poza materię przewidzianą w art. 4 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, przepis ten stanowi bowiem delegację ustawową dla wydania aktu prawa niższej rangi, ściśle określając zakres spraw, które mogą zostać unormowane w uchwale rady gminy. Nie przyznaje on kompetencji organowi stanowiącemu gminy ani do uchwalania aktów prawa miejscowego obejmujących zagadnienia inne niż wymienione w cyt. przepisie, ani stanowienia regulacji w inny sposób niż wskazany przez ustawodawcę, ponieważ oznaczałoby to wykroczenie poza zakres delegacji ustawowej. Jednocześnie zwrócić należy uwagę, że przepis art. 4 ust. 2 ww. ustawy ma charakter wyczerpujący, co oznacza, że uchwalając na jego podstawie regulamin utrzymania porządku i czystości, rada powinna zawrzeć w nim postanowienia odnoszące się do wszystkich enumeratywnie wymienionych w ustawie zagadnień.

W §3 uchwały Nr XXVII/318/12 Rada Miejska w Goleniowie postanowiła, iż: Traci moc uchwała Nr XI/103/07 Rady Miejskiej w Goleniowie z dnia 29 sierpnia 2007 roku w sprawie przyjęcia Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Goleniów (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2007 r. Nr 105, poz. 1809). Mając na uwadze, że w §4 uchwały Rada Miejska postanowiła, iż akt ten wchodzi w życie po upływie 14 dni od jej opublikowania w Dzienniku Urzędowym Województwa Zachodniopomorskiego , na podstawie zakwestionowanego §3 dotychczas obowiązująca uchwała w sprawie przyjęcia Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Goleniów utraciłaby moc obowiązującą po upływie terminu wskazanego w §4 uchwały Nr XXVII/318/12. Powyższe postanowienie pozostaje w rażącej sprzeczności z art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 1 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 897 ze zm.), zgodnie z którym regulaminy utrzymania czystości i porządku na terenie gminy uchwalone przed dniem wejścia w życie ustawy zachowują moc do dnia wejścia w życie nowych regulaminów, nie dłużej jednak niż przez 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, i mogą być zmieniane w zakresie upoważnienia zawartego w ustawie zmienianej w art. 1. Ze względu na fakt, że powyższa ustawa weszła w życie z dniem 1 stycznia 2012 r., stwierdzić trzeba, iż wszystkie regulaminy podjęte przed jej wejściem w życie - w tym przyjęty przez Radę Miejską w Goleniowie uchwałą Nr XI/103/07 z dnia 29 sierpnia 2007 r. - utraciły moc obowiązującą z dniem 1 stycznia 2013 r. W świetle przepisu art. 22 ust. 2 ww. ustawy nie jest zatem prawnie dopuszczalne określenie utraty mocy obowiązującej uchwały Nr XI/103/07 po upływie 14 dni od opublikowania w Dzienniku Urzędowym Województwa Zachodniopomorskiego w sytuacji, gdy na podstawie przepisu rangi ustawowej akt ten utracił moc obowiązującą z dniem 1 stycznia 2013 r. Z tego powodu przepis §3 uchwały musi zostać uchylony przez organ nadzoru.

W załączniku Nr 1 do uchwały Nr XXVII/318/12 Rada Miejska w Goleniowie wprowadziła następujące zakazy:

- Zakazuje się wyrzucania śniegu, lodu, błota i innych zanieczyszczeń z chodnika na jezdnię ( §4 ust. 4 zdanie pierwsze);

- Zabrania się umieszczania w pojemnikach na odpady komunalne gorącego popiołu, żużlu, śniegu, błota, odpadów z budów, remontów, demontaży, olejów odpadowych, szlamów, substancji toksycznych, żrących i wybuchowych oraz odpadów przemysłowych, a także wyrzucania odpadów komunalnych powstałych na terenie innych nieruchomości do koszy ulicznych oraz pojemników innych właścicieli (§10 ust. 2 ).

W ocenie organu nadzoru, zawarcie w uchwale w przedmiocie przyjęcia regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy powyższych regulacji nastąpiło z przekroczeniem delegacji ustawowej zawartej w art. 4 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Zgodnie z lit. b pkt 1 przywołanego przepisu, regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku dotyczące wymagań w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenie nieruchomości obejmujących uprzątanie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego . Na podstawie, natomiast, art. 4 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy rada gminy uprawniona jest do określenia wymagań dotyczących rodzaju i minimalnej pojemności pojemników przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości oraz na drogach publicznych, warunków rozmieszczania tych pojemników i ich utrzymania w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym . Wskazane przepisy nie upoważniają organu stanowiącego do wprowadzania zakazów w zakresie pozbywania się zanieczyszczeń oraz umieszczania określonych substancji w pojemnikach na odpady. Zrealizowanie upoważnienia wynikającego z przywołanych powyżej unormowań powinno mieć charakter pozytywny - poprzez wskazanie, w jaki sposób należy uprzątać zanieczyszczenia oraz pozbywać się odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych, nie zaś poprzez formułowanie zakazów w tym zakresie. Ponadto, zauważyć należy, iż zasady postępowania z odpadami w sposób zapewniający ochronę życia i zdrowia ludzi oraz ochronę środowiska zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, a w szczególności zasady zapobiegania powstawaniu odpadów lub ograniczania ilości odpadów i ich negatywnego oddziaływania na środowisko, a także odzysku lub unieszkodliwiania odpadów, określone zostały w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 185, poz. 1243 ze zm.) - por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 22 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 1484/10 i wyrok NSA z dnia 18 września 2012 r., sygn. akt II OSK 1524/12.

W §5 załącznika Nr 1 do uchwały Nr XXVII/318/12 Rada Miejska w Goleniowie sformułowała wymagania w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenie nieruchomości obejmujących mycie i naprawy pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami naprawczymi, do czego upoważniona jest na podstawie art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Należy jednak zauważyć, iż postanowienia §5 ust. 2 oraz ust. 3 w zakresie wyrazów: "oraz uciążliwości dla sąsiadów" Regulaminu, w ocenie organu nadzoru, w sposób istotny naruszają obowiązujące prawo. Wskazany przepis ustawy wyraźnie wskazuje zakres kompetencji organu stanowiącego w opisanej wyżej kwestii, a mianowicie określenie wymagań w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenie nieruchomości obejmujących mycie i naprawy pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami naprawczymi. W upoważnieniu tym nie mieści się wprowadzanie zakazów dotyczących parkowania pojazdów wycofanych z eksploatacji lub niedopuszczonych do eksploatacji na parkingach ogólnodostępnych i innych terenach publicznych, czego dokonała Rada Miejska w §5 ust. 2 Regulaminu. Do zawarcia takich zapisów w regulaminie nie uprawniają również inne postanowienia art. 4 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, wobec czego konieczne jest stwierdzenie nieważności w §5 ust. 2 załącznika Nr 1 do uchwały Nr XXVII/318/12.

Zawarte, natomiast, w §5 ust. 3 Regulaminu uzależnienie możliwości dokonywania doraźnych napraw i regulacji związanych z eksploatacją pojazdów w obrębie nieruchomości od braku uciążliwości dla właścicieli sąsiednich nieruchomości ( sąsiadów ) wkracza w regulację prawa sąsiedzkiego zawartą w art. 144 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) i stanowi istotne naruszenie tego przepisu (por. wyrok NSA z dnia 8 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 2012/12).

W §10 ust. 3 załącznika Nr 1 do uchwałyNr XXVII/318/12 Rada wprowadziła obowiązek, iż opróżnione opakowania i inne odpady należy, jeśli rodzaj materiału na to pozwala, trwale zgnieść przed złożeniem do worka lub pojemnika w celu zmniejszenia ich objętości. W ocenie organu nadzoru, ww. zapis stanowi przekroczenie delegacji wynikającej z art. 4 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Ponadto, kwestia postępowania z odpadami opakowaniowymi uregulowana została przepisami rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 25 października 2005 r. w sprawie szczegółowego sposobu postępowania z odpadami opakowaniowymi (Dz. U. Nr 219, poz. 1858).

W §11 Regulaminu Rada Miejska w Goleniowie określiła wymagania w zakresie wskazanym w art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, a mianowicie dotyczące warunków rozmieszczania pojemników przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości . Organ nadzoru stwierdza jednak, iż pkt 1 ww. przepisu w zakresie wyrazów: "na wyrównanej powierzchni, zabezpieczonej przed zbieraniem się na niej wody i błota" wykracza poza delegację ustawową wynikającą z art. 4 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości porządku w gminach. Na podstawie tego przepisu organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego posiada kompetencję do określenia warunków rozmieszczania pojemników przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych, nie zaś do formułowania wymagań w tym zakresie w odniesieniu do miejsc, w których pojemniki takie są rozmieszczone. W kwestionowanym przepisie rozszerzone zostały, zatem, w sposób nieuprawniony obowiązki właścicieli nieruchomości (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 618/11), co stanowi istotne naruszenie obowiązującego prawa. Ponadto, zauważyć należy, iż kwestia dotycząca miejsc gromadzenia odpadów stałych unormowana została w Rozdziale 4. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.).

W §15 Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Goleniów organ stanowiący zobowiązał właścicieli nieruchomości, które nie zostały podłączone do sieci kanalizacji sanitarnej do zawarcia pisemnej umowy z uprawnionymi podmiotami na odbiór nieczystości ciekłych ze zbiorników bezodpływowych oraz osadów z przydomowych oczyszczalni ścieków (§15 ust. 1) oraz do udostępniania do wglądu pracownikom Straży Miejskiej lub innym osobom upoważnionym przez Burmistrza aktualnej umowy z jednostką wywozową i dowodu zapłaty za wywóz nieczystości ciekłych w przypadku korzystania ze zbiornika bezodpływowego (§15 ust. 2). Należy zauważyć, iż obowiązki właścicieli nieruchomości niepodłączonych do sieci kanalizacyjnej opisane zostały przez ustawodawcę w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, natomiast wymóg udokumentowania w formie umowy korzystania z usług wykonywanych przez gminną jednostkę organizacyjną lub przedsiębiorcę posiadającego zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych zawarto w art. 6 ust. 1 ww. ustawy. Nałożenie na właścicieli nieruchomości takich obowiązków w żadnym razie nie stanowi materii, która może zostać uregulowana w uchwale w przedmiocie ustalenia regulaminu utrzymania czystości i porządku w danej gminie - wykracza poza zakres regulaminowy określony w art. 4 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, w związku z czym konieczne jest stwierdzenie nieważności §15 załącznika Nr 1 do uchwały Nr XXVII/318/12. Zaznaczyć przy tym należy, iż omówiona w kwestionowanym przepisie regulacja nie stanowi również materii, o której mowa w art. 6 ust. 1a ww. ustawy, a mianowicie "ustalenia innych sposobów udokumentowania obowiązku wywozu odpadów", do czego rada byłaby upoważniona.

Z uwagi na istotne naruszenie art. 4 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach niezbędne jest również uchylenie §17 ust. 1 i 3 Regulaminu, w którym Rada Miejska w Goleniowie zobowiązała właścicieli nieruchomości posiadających na swoim terenie azbest do zgłoszenia tego faktu w Urzędzie Gminy i Miasta w celu jego zinwentaryzowania, a także umożliwiła właścicielom pojazdów wycofanych z eksploatacji do ich przekazania przedsiębiorcy prowadzącemu stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącemu punkt zbierania pojazdów. Podkreślenia wymaga, iż na podstawie art. 4 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy rada gminy uprawniona jest do określenia w regulaminie szczegółowych zasad utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczących wymagań w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenie nieruchomości obejmujących prowadzenie we wskazanym zakresie selektywnego zbierania i odbierania odpadów komunalnych (…). Regulamin nie może zatem wprowadzać regulacji dotyczących innych odpadów niż komunalne, którymi są - zgodnie z art. 3 ust. 3 pkt 4 ustawy o odpadach - odpady powstające w gospodarstwach domowych, z wyłączeniem pojazdów wycofanych z eksploatacji, a także odpady niezawierające odpadów niebezpiecznych pochodzące od innych wytwórców odpadów, które ze względu na swój charakter lub skład są podobne do odpadów powstających w gospodarstwach domowych . Rada Miejska w Goleniowie nie miała zatem kompetencji do wprowadzania w Regulaminie czystości i porządku na terenie Gminy Goleniów zapisów dotyczących odpadów zawierających azbest oraz pojazdów wycofanych z eksploatacji - nie będących odpadami komunalnymi, a dokonanie tego przez organ stanowiący uznać należy za istotnie naruszające prawo.

Zgodnie z brzmieniem art. 4 ust. 2 pkt 6 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, mających na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku. Rada Miejska w Goleniowie wypełniając delegację wynikającą z cytowanej regulacji uczyniła to z jednoczesnym jej przekroczeniem, ponieważ w §19 Regulaminu ustaliła następujące zakazy wobec właścicieli zwierząt domowych:

- wprowadzania psów lub innych zwierząt domowych do obiektów użytku publicznego, na tereny przeznaczone do zabawy dla dzieci, w tym na place zabaw i piaskownice oraz w inne miejsca wyraźnie oznaczone odpowiednim znakiem ( §19 ust. 5 pkt 1 );

- wprowadzania psów lub innych zwierząt domowych na tereny rekreacyjno-wypoczynkowe i do obiektów sportowych, jeżeli taki zakaz określa regulamin porządkowy ustanowiony przez właściciela lub zarządcę nieruchomości ( §19 ust. 5 pkt 2 );

- dopuszczania do uszkadzania lub niszczenia przez zwierzęta roślinności oraz wyposażenia na terenach przeznaczonych do użytku publicznego ( §19 ust. 5 pkt 3 ).

Powyższe unormowania zakazujące wprowadzania psów i innych zwierząt domowych do obiektów oraz na tereny wymienione w cytowanych przepisach, w ocenie organu nadzoru, naruszają upoważnienie ustawowe wynikające z art. 4 ust. 2 pkt 6 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Z regulacji zawartej w tym przepisie wynika jednoznacznie, że przyznaje ona radzie gminy kompetencję do szczegółowego określenia wymagań wobec osób utrzymujących zwierzęta domowe w taki sposób, aby pobyt tych zwierząt na terenach przeznaczonych do wspólnego użytku nie był uciążliwy i nie stanowił zagrożenia dla przebywających tam osób oraz nie spowodował zanieczyszczenia tych miejsc. Nie mieści się natomiast w kompetencjach rady sformułowanie całkowitego zakazu wprowadzania wszelkich zwierząt domowych na określone tereny i do określonych miejsc (por. wyroki WSA w Bydgoszczy z dnia 7 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 1536/10 oraz z dnia 14 września 2011 r., sygn. akt IISA/Bd697/11). Niezależnie od powyższego organ nadzoru wskazuje, iż formułowanie różnego rodzaju zakazów i nakazów, w tym również zakazu wprowadzania zwierząt domowych na określone tereny i do określonych miejsc ustawodawca przyznał radzie gminy w art. 40 ust. 2 pkt 4 ustawy o samorządzie gminnym stanowiącym, że na podstawie niniejszej ustawy organy gminy mogą wydawać akty prawa miejscowego w zakresie zasad i trybu korzystania z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej.

Organ stanowiący gminy nie jest również uprawniony do określenia w regulaminie utrzymania czystości i porządku na terenie gminy zakazu takiego jaki zawarła Rada Miejska w Goleniowie w cytowanym powyżej §19 ust. 5 pkt 3 załącznika Nr 1 do uchwały Nr XXVII/318/12. Podkreślić raz jeszcze należy, iż art. 4 ust. 2 pkt 6 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach uprawnia radę do sformułowania w regulaminie obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, mających na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku. W granicach ww. upoważnienia ustawowego nie mieści się zakaz dopuszczania do uszkadzania lub niszczenia przez zwierzęta roślinności oraz wyposażenia na terenach przeznaczonych do użytku publicznego . Nie sposób bowiem uznać, iż fakt ten ma jakikolwiek związek z określonym przez prawodawcę celem art. 4 ust. 2 pkt 6 ustawy, tj. ochroną przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku przez zwierzęta domowe.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż rada gminy nie posiada kompetencji do określania wszelkich obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, ale wyłącznie takich, które dotyczą ochrony przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 7 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Op 62/09).

Z tego względu konieczne jest zatem uznanie, iż w sposób istotny narusza obowiązujące prawo sformułowanie w Regulaminie utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Goleniów następujących obowiązków właścicieli (opiekunów) zwierząt domowych:

- Właściciele (opiekunowie) zwierząt domowych wyprowadzając zwierzęta w miejsca przeznaczone do użytku publicznego zobowiązani są do posiadania przy sobie przyboru umożliwiającego usunięcie odchodów zwierzęcia ( §20 ust. 2 );

- Właściciele nieruchomości, w której pies pozostaje bez uwięzi lub pozostaje w kojcu, zobowiązani są do takiego zabezpieczenia nieruchomości, w tym ogrodzenia, aby uniemożliwić wydostanie się psa na zewnątrz ( §21 ust. 1 );

- Właściciele nieruchomości, w której pies pozostaje bez uwięzi lub nie jest zamknięty w kojcu, zobowiązani są do umieszczenia w widocznym miejscu tabliczki ostrzegawczej z napisem "Uwaga pies" lub podobnej ostrzegającej ludzi przed psem ( §21 ust. 2 );

- Właściciele (opiekunowie) zwierząt domowych, które się zagubiły lub uciekły, zobowiązani są do niezwłocznego podjęcia działań w celu odnalezienia zagubionego zwierzęcia ( §22 ust. 1 );

- Zwierzęta pozostawione bez opieki w miejscach publicznych lub które wydostaną się poza obręb nieruchomości z powodu jej niewłaściwego zabezpieczenia, p odlegać będą wyłapaniu przez Straż Miejską lub inne uprawnione podmioty, a kosztami takich działań, łącznie z umieszczeniem w schronisku lub przytulisku dla zwierząt, leczeniem, można obciążyć właściciela lub opiekuna zwierzęcia ( §22 ust. 2 );

- Na właścicielu zwierzęcia ciąży obowiązek utylizacji padłych zwierząt. W przypadku zwierząt bezdomnych lub wolno żyjących obowiązek ten ciąży na właścicielu lub zarządcy nieruchomości, na terenie której zwłoki zwierzęcia zostały znalezione ( §23 ust. 1 );

- Obowiązek wskazania podmiotu uprawnionego do przyjmowania zwłok zwierząt do utylizacji spoczywa na Gminie Goleniów. Zwłoki do utylizacji przyjmowane są za odpłatnością ( §23 ust. 2 ).

W dyspozycji art. 4 ust. 2 pkt 6 nie mieści się - zdaniem organu nadzoru - nałożony w §20 ust. 2 Regulaminu na osoby wyprowadzające zwierzęta domowe w miejsca przeznaczone do użytku publicznego obowiązek posiadania przyborów umożliwiających usunięcie nieczystości przez niego pozostawionych. Nie jest bowiem istotne to, w jaki sposób osoba wyprowadzająca psa usunie pozostawione przez niego nieczystości i przy pomocy jakich przyborów. Istotą obowiązku jest usunięcie zanieczyszczeń, a nie fakt posiadania jakichkolwiek przedmiotów służących do tego celu.

Odnośnie obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, wskazać również należy, że ograniczenia ustalone przez radę gminy nie mogą obejmować nieruchomości stanowiących własność osób utrzymujących takie zwierzęta. Wynika to bezpośrednio z art. 3 ust. 2 pkt 13 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, który stanowi o określeniu przez gminę wymagań wobec osób utrzymujących zwierzęta domowe w zakresie bezpieczeństwa i czystości w miejscach publicznych. Zatem także §21Regulaminu nakładający obowiązki dotyczące stosownego ogrodzenia i oznakowania nieruchomości, na której poruszają się psy, uznać należy za wykraczający poza ustawowe upoważnienie (por. wyrok NSA z dnia 27 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1568/10).

Z uwagi na przekroczenie delegacji ustawowej, zawartej w art. 4 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, konieczne jest również uchylenie §22 załącznika Nr 1 do uchwały Nr XXVII/318/12 Rady Miejskiej w Goleniowie, w którym organ ten wprowadził regulacje odnośnie kwestii wyłapywania, dowożenia do schroniska oraz utrzymania w schronisku lub przytulisku zwierząt pozostawionych bez opieki oraz takich, które wydostały się poza obręb nieruchomości z powodu jej niewłaściwego zabezpieczenia, a także ponoszenia przez właścicieli kosztów związanych z powyższym. Ponadto, kwestia ta uregulowana została w art. 7 w związku z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2003 r. Nr 106, poz. 1002 ze zm.). Dodatkowo, na mocy art. 11a ust. 1 tej ustawy rada gminy określa, corocznie do dnia 31 marca, program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt. Należy jednak podkreślić, iż uregulowanie powyższej materii winno nastąpić w odrębnym akcie, podjętym przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego na podstawie ww. przepisu, nie zaś w regulaminie utrzymania czystości i porządku na terenie danej jednostki. Zadaniem legislacji gminnej wynikającej z upoważnienia zawartego w art. 4 ust. 2 pkt 6 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach jest jedynie wyznaczenie obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe (…), natomiast upoważnienie to nie dotyczy zasad postępowania ze zwierzętami bezdomnymi (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 27 listopada 2007 r., sygn. akt II SA/Wr 424/07).

Wprowadzone, natomiast, w §23 Regulaminu regulacje dotyczące obowiązków utylizacji padłych zwierząt, w ocenie organu nadzoru, w żadnej mierze nie mieści się w zakresie przekazanym radzie gminy do unormowania w regulaminie podejmowanym na podstawie art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Kwestię utylizacji (unieszkodliwiania) zwłok zwierzęcych regulują, natomiast, przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady 1774/2002/WE z dnia 3 października 2002 r., ustanawiającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi (Dz. Urz. WE L 273 z 10 października 2003 r., s. 1 i WE L 19 z 19 stycznia 2005 r., s. 27 oraz s. 34), a także art. 3 ust. 2 pkt 15 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

W §24 Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Goleniów Rada Miejska wprowadziła regulacje odnoszące się do kwestii wskazanej w art. 4 ust. 2 pkt 7 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, a mianowicie wymagań utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej, w tym także zakazu ich utrzymywania na określonych obszarach lub w poszczególnych nieruchomościach . Należy jednak zauważyć, iż opisany w ustępie 2 tego przepisu zakaz utrzymywania lub dokarmiania gołębi i innych ptaków w sposób powodujący zanieczyszczanie miejsc publicznych, pomieszczeń lub urządzeń innych właścicieli , wykracza poza materię wskazaną w cytowanym powyżej art. 4 ust. 2 pkt 7 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, bowiem gołębi nie można zaliczyć do zwierząt gospodarskich. Podkreślenia wymaga, iż stosownie do brzmienia art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich (Dz. U. Nr 133, poz. 921 ze zm.) do zwierząt gospodarskich zalicza się: koniowate - zwierzęta gatunków: koń i osioł, bydło - zwierzęta gatunków: bydło domowe i bawoły, jeleniowate - zwierzęta z gatunków: jeleń szlachetny, jeleń sika i daniel utrzymywane w warunkach fermowych w celu pozyskania mięsa lub skór, jeżeli pochodzą z chowu lub hodowli zamkniętej, o których mowa w przepisach prawa łowieckiego, albo chowu lub hodowli fermowej, drób, świnie, owce, kozy, pszczołę miodną, zwierzęta futerkowe. Gołębie nie są również zaliczane do drobiu, w rozumieniu przepisów ww. ustawy, która w art. 2 pkt 2 stanowi, iż drób to: ptaki gatunków: kura, kaczka, kaczka piżmowa, gęś, gęś garbonosa, indyk, przepiórka japońska, perlica oraz utrzymywany w warunkach fermowych struś. Regulamin utrzymania czystości i porządku w gminie nie może zatem wprowadzać postanowień dotyczących utrzymywania (i dokarmiania) gołębi. Zauważyć również należy, iż zawarcie w Regulaminie ogólnej regulacji dotyczącej utrzymywania i dokarmiania ptaków (bez wskazania, iż chodzi o ptaki zaliczane na mocy ustawy do zwierząt gospodarskich), stanowi istotne naruszenie art. 4 ust. 2 pkt 7 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

W §28 Regulaminu Rada Miejska w Goleniowie postanowiła, iż koszty przeprowadzenia deratyzacji obciążają właścicieli nieruchomości. Uznać należy, iż powyższa regulacja stanowi przekroczenie delegacji ustawowej, wynikającej z art. 4 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Przepis ten upoważnia (i jednocześnie zobowiązuje) organ stanowiący gminy do zawarcia w regulaminie szczegółowych zasad utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczących wyłącznie zasad wyznaczania obszarów podlegających obowiązkowej deratyzacji i terminów jej przeprowadzania. Nie przyznaje on jednak kompetencji radzie gminy do wprowadzenia na jego podstawie do regulaminu innych elementów poza tymi, które zostały w nim wskazane. Tym samym, stwierdzić należy, iż Rada Miejska w Goleniowie nie była uprawniona do unormowania w Regulaminie utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Goleniów kwestii dotyczących kosztów przeprowadzenia deratyzacji, bowiem nie mieści się to ani w pojęciu "zasady wyznaczania obszarów" ani tym bardziej w pojęciu "zasady wyznaczania terminów" obowiązkowej deratyzacji (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 7 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 1536/10, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 618/11).

W §29 załącznika Nr 1 do uchwały Nr XXVII/318/12 Rada Miejska w Goleniowie postanowiła, iż naruszenie przepisów Regulaminu podlega karom przewidzianym i wymierzanym w trybie i na zasadach określonych w Kodeksie Wykroczeń oraz Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia . Tym samym, Rada Miejska w ww. przepisie Regulaminu przesądziła o odpowiedzialności wynikającej z nieprzestrzegania obowiązków w niej określonych, naruszając w konsekwencji art. 4 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, który nie upoważnia rady gminy do rozstrzygania w uchwale o przedmiotowych kwestiach. Podkreślenia ponadto wymaga, iż sankcja za nieprzestrzeganie obowiązków wskazanych w regulaminie utrzymania czystości i porządku została przewidziana w art. 10 ust. 2 i 2a ww. ustawy.

Mając na uwadze wszystkie wskazane wyżej nieprawidłowości, uznać należy, że stwierdzenie nieważności §3 uchwały Nr XXVII/318/12 Rady Miejskiej w Goleniowie z dnia 19 grudnia 2012 r. w sprawie przyjęcia Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy Goleniów oraz §4 ust. 4 zdanie pierwsze, §5 ust. 2 oraz ust. 3 w zakresie wyrazów: "oraz uciążliwości dla sąsiadów", §10 ust. 2 i 3, §11 w zakresie wyrazów: "na wyrównanej powierzchni, zabezpieczonej przed zbieraniem się na niej wody i błota", §15, §17 ust. 1 i 3, §19 ust. 5 pkt 1-3, §20 ust. 2, §21-23, §24 ust. 2, §28 i §29 załącznika Nr 1 do ww. aktu, jest konieczne i uzasadnione.

Niniejsze rozstrzygnięcie nadzorcze może być zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia rozstrzygnięcia za pośrednictwem Wojewody Zachodniopomorskiego.

wz. WOJEWODY ZACHODNIOPOMORSKIEGO
WICEWOJEWODA


Ryszard Mićko

POLECANE

reklama

Ostatnio na forum

RODO 2018

Eksperci portalu infor.pl

Przemysław Dybała

Doradca podatkowy nr 11590

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »