Czy z powodu zdrady można odwołać darowiznę? Przykłady z sądów

• Odwołanie darowizny z powodu rażącej niewdzięczności. Co mówią przepisy?
• Zdrada niefizyczna a odwołana darowizna. Ciekawy wyrok sądu
• Sąd: zdrada może być przyczyną odwołania darowizny, ale nie musi
• O czym trzeba wiedzieć, gdy kierujemy pozew do sądu?

Odwołanie darowizny z powodu rażącej niewdzięczności. Co mówią przepisy?

W ciągu roku od chwili, gdy darczyńca dowiedział się o niewdzięczności obdarowanego, może na piśmie złożyć oświadczenie o odwołaniu darowizny. Co do zasady odwołanie darowizny nie będzie możliwe, jeżeli darczyńca obdarowanemu przebaczył. Trzeba podkreślić, iż warunkiem odwołania wykonanej darowizny nie jest każda niewdzięczność. Chodzi tu o niewdzięczność rażącą. To sformułowanie nie zostało zdefiniowane w przepisach, dlatego doczekało się szeregu urzeczeń.

Zdrada niefizyczna a odwołana darowizna. Ciekawy wyrok sądu

W jednym z orzeczeń sąd uznał iż rażącą niewdzięcznością może być również zdrada niefizyczna. W sprawie tej zachowania męża doprowadziły do rozkładu pożycia małżonków i orzeczenia rozwodu z jego winy. Po rozwodzie kobieta złożyła oświadczenie o odwołaniu darowizny, jednak były mąż odmówił zwrotnego przeniesienia własności nieruchomości. Mężczyzna zapewniał, iż nie można przypisać mu rażącej niewdzięczności.

Sąd podkreślił jednak, że naruszenie zasady lojalności małżeńskiej nie ogranicza się do udokumentowania zdrady fizycznej, ale obejmuje takie zachowanie, które w świetle reguł logiki i doświadczenia życiowego wskazuje, że do takiej zdrady mogło dojść.

„Wymiana czułych wiadomości przez komunikatory, przesyłanie zdjęć z sytuacji ściśle prywatnych, utrzymywanie bieżących kontaktów poza godzinami i miejscem pracy, wspólne wyjazdy, przebywanie w mieszkaniu u koleżanki, posługiwanie się drugim telefonem – wszystko w tajemnicy przed żoną. Okoliczności te wskazują, że nie tylko powódka, ale i każdy postronny odbiorca mógłby zasadnie zakładać, że pozwany nie dochowywał obowiązku wierności małżeńskiej” – uzasadniał Sąd Okręgowy w Gliwicach w wyroku z 30 maja 2025 r. (I C 379/24).

Sąd wskazywał na długotrwały i uporczywy charakter zachowania pozwanego.

„Zachowanie pozwanego miało charakter rażąco krzywdzący dla powódki, skutkujący przeżywaniem przez nią kolejnych upokorzeń mimo udzielanych wybaczeń i dawania mężowi kolejnych szans. Pozwany przez rok zwodził swoją żonę i składał jej zapewnienia oraz obietnice, których następnie nie dotrzymywał. Takie zachowanie pozwanego w sposób wyłączny doprowadziło do zupełnego i trwałego rozkładu pożycia stron. W takich okolicznościach nie sposób nie ocenić zachowania pozwanego w kategorii rażącej niewdzięczności na gruncie prawa cywilnego, co tym samym pozwoliło uznać zaistnienie podstaw do odwołania uczynionej na jego rzecz przez powódkę darowizny” – uznał sąd.

Trzeba podkreślić, iż orzeczenie to wynika z konkretnych okoliczności. W innym przypadku może być zupełnie inne.

Sąd: zdrada może być przyczyną odwołania darowizny, ale nie musi

Przykładowo, Sąd Apelacyjny w Krakowie podkreślił, iż o charakterze rażącej niewdzięczności przesądzają okoliczności danej sprawy.

„Niewątpliwie jak zasadnie wywodzi Sąd Okręgowy trudno a priori stawiać znak równości między przyczyną uznania małżonka za winnego rozkładu pożycia, a rażącą niewdzięcznością gdyż w przypadku podstawy odwołania darowizny chodzi o przypadki, szczególne, kwalifikowane, a zawinienie w rozkładzie pożycia może, ale nie musi nie musi mieć takiego charakteru i każdorazowo konieczne jest odniesienie do kontekstu sytuacyjnego i przyczyn, które doprowadziły do takiej sytuacji, a w szczególności zbadanie czy powód takiego zachowania leżał tylko po stronie osoby obdarowanej czy też zachowanie takie stanowiło wynik sytuacji, do której powstania doprowadzili oboje małżonkowie lub drugi z nich" – czytamy w uzasadnieniu wyroku z 24 lutego 2022 r. (I ACa 905/20).

Sąd przypomniał też pogląd, zgodnie z którym, gdy do zdrady dochodzi już po wystąpieniu zupełnego i trwałego rozkładu pożycia między małżonkami, to nie jest możliwe przypisanie zdradzającemu partnerowi winy za rozkład pożycia.

O czym trzeba wiedzieć, gdy kierujemy pozew do sądu?

1. Ciężar wykazania tego, że zdrada stanowi rażącą niewdzięczność, spoczywa na powodzie, a zatem na darczyńcy. Do takich spraw trzeba dobrze się przygotować od strony dowodowej;

2. Sądy podkreślają, iż obowiązek wierności małżeńskiej wynika z samego faktu zawarcia związku małżeńskiego. Nie może być uzależniony od darowizn, które małżonkowie sobie przekazują;

3. I najważniejsze: Pierwszym krokiem jest wystosowanie wobec obdarowanego oświadczenia o odwołaniu darowizny. Pozew do sądu cywilnego kierujemy dopiero wtedy, gdy obdarowany nie chce dobrowolnie zwrócić przedmiotu darowizny.

Polecamy: Darowizny, testamenty, spadki. Prawidłowe zapisy. Przykładowe wzory