Czy osoby głuche muszą same zorganizować tłumacza języka migowego do czynności urzędowej?
REKLAMA
REKLAMA
Para narzeczonych cierpiących na głuchotę chciała złożyć przysięgę małżeńską przed USC, korzystając z pomocy tłumacza polskiego języka migowego. Jednak urząd odmówił zapewnienia tłumacza - wskazał, że para musi go zorganizować sama i na własny koszt. Sprawa trafiła do RPO. Czy po jego interwencji urząd zmienił zdanie? I kiedy urząd musi zapewnić dostępność usług niepełnosprawnym?
- SKRÓT:
- Małżeństwo w USC pary osób głuchych z tłumaczem języka migowego? Tak, ale urząd kazał go zorganizować i ponieść koszt samemu
- Narzeczeni poskarżyli się na USC do RPO - chcieli tłumacza PJM zorganizowanego przez urząd
- Czy USC zmienił zdanie? Na czyj koszt tłumacz polskiego języka migowego dla osób głuchych?
- Czy ta sprawa dotyczy tylko jednego przypadku?
- Tłumacz polskiego języka migowego przed USC podczas zawarcia małżeństwa (FAQ)
SKRÓT:
- Pewien urząd stanu cywilnego na Dolnym Śląsku odmówił zapewnienia tłumacza PJM parze głuchych narzeczonych;
- Sprawę zgłoszono do Rzecznika Praw Obywatelskich, który wystąpił do kierownika USC;
- RPO powołał się na ustawę o dostępności oraz Konwencję ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami;
- Po interwencji urząd zmienił decyzję i zadeklarował udział tłumacza podczas ślubu.
Małżeństwo w USC pary osób głuchych z tłumaczem języka migowego? Tak, ale urząd kazał go zorganizować i ponieść koszt samemu
Do Biura Rzecznika Praw Obywatelskich zgłosiła się para osób głuchych, która planowała zawrzeć związek małżeński przed kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego w jednej z miejscowości na Dolnym Śląsku. Narzeczeni wystąpili o zapewnienie tłumacza polskiego języka migowego (PJM), żeby w pełni uczestniczyć w uroczystości i świadomie złożyć wymagane prawem oświadczenia.
REKLAMA
REKLAMA
Urząd odmówił. Z informacji przekazanych RPO wynikało, że kierownik USC uznał, iż to sama para powinna zorganizować i opłacić tłumacza, jeśli chce z niego skorzystać podczas ceremonii. Narzeczeni uzasadniali, że bez wsparcia tłumacza mogliby nie zrozumieć w pełni treści przysięgi małżeńskiej, którą składa się ustnie przed kierownikiem urzędu.
Narzeczeni poskarżyli się na USC do RPO - chcieli tłumacza PJM zorganizowanego przez urząd
Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się bezpośrednio do kierownika USC. Wskazał, że instytucje publiczne mają obowiązek zapewniać dostępność osobom ze szczególnymi potrzebami - także dostępność informacyjno-komunikacyjną.
W ocenie RPO obowiązek zapewnienia tłumacza PJM podczas czynności urzędowej, jaką jest zawarcie małżeństwa przed kierownikiem USC, spoczywa na organie administracji, nie na obywatelu, który z tej czynności korzysta.
Rzecznik przypomniał, że ten obowiązek nie jest jego prywatną interpretacją. Wynika wprost z ustawy o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami oraz z Konwencji o prawach osób z niepełnosprawnościami, która zobowiązuje państwo do usuwania barier komunikacyjnych i zapewniania wsparcia - w tym tłumaczy języka migowego.
REKLAMA
Czy USC zmienił zdanie? Na czyj koszt tłumacz polskiego języka migowego dla osób głuchych?
Po otrzymaniu wystąpienia RPO kierownik USC ponownie przeanalizował sprawę. W odpowiedzi poinformował, że urząd zapewni udział tłumacza polskiego języka migowego podczas uroczystości zawarcia małżeństwa. Kierownik podkreślił przy tym, że była to pierwsza taka sytuacja w działalności jego urzędu - wcześniej nikt nie zgłaszał podobnej potrzeby.
Jak zmieniła się sytuacja pary po interwencji RPO?
Przed interwencją RPO | Po interwencji RPO |
|---|---|
Tłumacza PJM miała zapewnić sama para | Tłumacza PJM zapewnia urząd |
Narzeczeni musieliby sami znaleźć i opłacić tłumacza | Tłumacza organizuje i zapewnia nieodpłatnie USC |
Ryzyko niezrozumienia treści przysięgi małżeńskiej | Pełne, świadome złożenie oświadczeń małżeńskich |
Czy ta sprawa dotyczy tylko jednego przypadku?
RPO z satysfakcją przyjął zmianę stanowiska urzędu, ale wyraźnie zaznaczył, że sprawa ma znaczenie wykraczające poza jeden konkretny USC.
"Osoby z niepełnosprawnościami powinny móc korzystać z usług administracji publicznej na równych zasadach z innymi obywatelami, bez konieczności samodzielnego pokonywania barier komunikacyjnych" - podkreśliło Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich w komunikacie z 28 września 2026 r.
To oznacza, że każdy urząd stanu cywilnego w Polsce ma taki sam obowiązek - niezależnie od tego, czy wcześniej miał do czynienia z podobnym zgłoszeniem. Jeśli inny USC odmówi zapewnienia tłumacza PJM osobom głuchym planującym ślub, mogą one powołać się na tę interwencję i zgłosić sprawę do RPO.
Tłumacz polskiego języka migowego przed USC podczas zawarcia małżeństwa (FAQ)
Czy urząd stanu cywilnego musi zapewnić tłumacza języka migowego na ślubie?
Tak. Zgodnie ze stanowiskiem RPO obowiązek zapewnienia tłumacza PJM podczas zawarcia małżeństwa spoczywa na urzędzie, a nie na parze młodej.
Na jakiej podstawie prawnej urząd ma obowiązek zapewnić tłumacza?
Podstawą jest ustawa o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami oraz Konwencja ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami, ratyfikowana przez Polskę.
Co zrobić, jeśli urząd odmawia zapewnienia tłumacza PJM?
Warto zgłosić sprawę do Rzecznika Praw Obywatelskich, powołując się na opisaną interwencję (sygnatura BPW.501.9.2026) i obowiązujące przepisy o dostępności.
Czy para musi ponosić koszty tłumacza migowego na własnym ślubie?
Nie. Zgodnie ze stanowiskiem RPO to urząd organizuje i finansuje udział tłumacza podczas czynności urzędowej, jaką jest zawarcie małżeństwa.
Czy ta interwencja dotyczy tylko jednego urzędu stanu cywilnego?
Interwencja tak, ale stanowisko RPO ma charakter uniwersalny - dotyczy wszystkich urzędów stanu cywilnego w Polsce, które przeprowadzają śluby cywilne osób głuchych.
Czy RPO może interweniować także w innych sprawach dotyczących dostępności urzędów?
Tak. Rzecznik przyjmuje zgłoszenia dotyczące barier komunikacyjnych i architektonicznych w każdej instytucji publicznej, nie tylko w urzędach stanu cywilnego.
Źródło: Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich
REKLAMA
© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.
REKLAMA
