Od marca nowe kary w kościele dla księży i wiernych. Nawet 96 tys. zł grzywny

• Co zmieniło się w Kościele katolickim od 1 marca 2026?
• Dlaczego Episkopat musiał wydać osobny dekret?
• Jakie będą nowe stawki kar w Kościele w Polsce?
• Czy Kościół w ogóle może karać finansowo wiernych?
• Kary finansowe dla duchownych - czy pieniądze trafią do parafii?
• Czy można całkowicie odebrać wynagrodzenie duchownemu?

Dokument został oficjalnie ogłoszony 26 lutego 2026 w Warszawie i opublikowany na oficjalnej stronie Episkopatu oraz w urzędowym organie "Akta Konferencji Episkopatu Polski". Wszedł w życie dokładnie 1 marca 2026.

Co zmieniło się w Kościele katolickim od 1 marca 2026?

Od marca w Polsce obowiązują jednolite, jasno określone zasady ustalania kar finansowych w Kościele. Wysokość grzywien została powiązana z minimalnym wynagrodzeniem, określono też maksymalne i minimalne progi kar, a także zabezpieczono minimalne środki do życia dla osoby ukaranej.

To formalne doprecyzowanie prawa po reformie Księgi VI Kodeksu Prawa Kanonicznego, zatwierdzone przez Stolicę Apostolską i ogłoszone w oficjalnym organie „Akta Konferencji Episkopatu Polski”.

Polecamy: KODEKS PRACY 2026

Dlaczego Episkopat musiał wydać osobny dekret?

W dekrecie promulgacyjnym przypomniano, że Księga VI Kodeksu Prawa Kanonicznego została zreformowana przez papieża Franciszka. W związku z tym, jak czytamy w dokumencie, „w niektórych przypadkach zaistniała konieczność doprecyzowania norm prawa karnego na poziomie Konferencji Episkopatu”.

Podczas 402. Zebrania Plenarnego w Gdańsku, 14 października 2025, Konferencja Episkopatu Polski przyjęła zasady określania wysokości kar finansowych. Podstawą decyzji były przepisy Kodeksu Prawa Kanonicznego oraz Statusu KEP (kan. 1336 § 2 n. 2 oraz kan. 1336 § 4 n. 5 Kodeksu Prawa Kanonicznego, a także kan. 455 KPK i art. 18 Statutu KEP).

Dekret uzyskał tzw. recognitio Dykasterii ds. Biskupów 26 stycznia 2026, a następnie został oficjalnie ogłoszony przez przewodniczącego Episkopatu. Dekret wszedł w życie z dniem 1 marca 2026.

Jakie będą nowe stawki kar w Kościele w Polsce?

Najważniejsza zmiana dotyczy sposobu ustalania wysokości grzywny.

Zgodnie z art. 1 Dekretu:

„Wysokość grzywny lub kwoty pieniężnej na cele Kościoła (…) ustala się w odniesieniu do minimalnego miesięcznego wynagrodzenia za pracę przewidzianego w przepisach prawa polskiego, obowiązujących w dniu wymierzenia kary.”

Dekret precyzuje granice:

• Minimalna kara nie może być niższa niż połowa minimalnego miesięcznego wynagrodzenia brutto (aktualnie 4 806 zł brutto).
• Maksymalna nie może przekraczać 20-krotności minimalnego wynagrodzenia brutto, czyli ponad 96 tys. zł.

Oznacza to, że wysokość kary będzie zmienna i uzależniona od aktualnej płacy minimalnej w Polsce.

Czy Kościół w ogóle może karać finansowo wiernych?

W Kodeksie Prawa Kanonicznego znajduje się ogólna zasada, która mówi o prawie kościoła do karania "wiernych". W kanonie 1311 § 1 czytamy:

„Kościół posiada przyrodzone i własne prawo karania sankcjami karnymi wiernych, którzy popełnili przestępstwo.”

W języku prawa kanonicznego "wierni" to wszyscy ochrzczeni należący do Kościoła katolickiego. Oznacza to, że prawo kościelne co do zasady obejmuje zarówno duchowych, jak i osoby świeckie. Przykłady przestępstw kanonicznych to np. apostazja, herezja lub schizma (porzucenie wiary lub Kościoła), profanacja Najświętszego Sakramentu, przestępstwa seksualne.

Trzeba jednak jasno podkreślić, że ogłoszony przez Konferencję Episkopatu Polski dekret nie wprowadza kar wobec zwykłych parafian za codzienne sprawy religijne. Dokument doprecyzowuje zasady ustalania wysokości sankcji finansowych przewidzianych w prawie kanonicznym, które w praktyce dotyczą przede wszystkim duchownych oraz osób świeckich pełniących funkcje w kościele czy podlegających jego jurysdykcji w związku z wykonywanym urzędem lub zadaniem. Nowe przepisy od 1 marca określają więc przede wszystkim sposób ustalania wysokości kar, a nie rozszerzenie katalogu osób podlegających odpowiedzialności.

W praktyce sankcje finansowe najczęściej dotyczą duchownych, ponieważ to oni pełnią funkcje urzędowe, otrzymują wynagrodzenie kościelne, podlegają szczegółowym normom dyscyplinarnym.

Kary finansowe dla duchownych - czy pieniądze trafią do parafii?

Nie zawsze i nie automatycznie.

Art. 2 Dekretu stanowi, że to organ wymierzający karę określa podmiot, na rzecz którego ukarany ma wpłacić kwotę pieniężną, „zgodnie z celami kościelnymi, o których w kan. 1254 § 2 KPK”.

Chodzi o cele takie jak utrzymanie duchowieństwa, działalność duszpasterska czy zadania charytatywne, itp.

Czy można całkowicie odebrać wynagrodzenie duchownemu?

Dekret przewiduje również możliwość pozbawienia całości lub części wynagrodzenia kościelnego. Jednak wprowadza wyraźne ograniczenie.

W art. 3 czytamy, że kara taka „nie może pozbawiać ukaranego środków koniecznych do godziwego utrzymania, to jest odpowiadających kwocie wolnej od zajęcia komorniczego przewidzianej w przepisach prawa polskiego”.

To oznacza, że nawet w przypadku surowej sankcji finansowej musi zostać zachowane minimum egzystencjalne.