Nie 12%, lecz 10% podatku. Drugi próg wzrośnie do 150 tys. zł, a kwota wolna do 60 tys. zł? Umowa o pracę stanie się bardziej opłacalna niż B2B? Zapadła decyzja w sprawie petycji

• Wynagrodzenie brutto i netto – składki i podatki potrącane z wynagrodzenia wynikającego z umowy o pracę
• Drugi próg podatkowy – kiedy zaczyna „boleć”? Wysokość podatku po przekroczeniu progu
• Kwota wolna od podatku – co to jest i ile wynosi?
• B2B czy umowa o pracę? Czy pracownicy etatowi faktycznie mają gorzej?
• Nie 12%, lecz 10% podatku. Drugi próg wyżej – do 150 tys. Kwota wolna – 60 tys.
• Sejmowe Biuro Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji: o opodatkowaniu umowy (b2b lub umowy o pracę) decyduje źródło przychodu wg. ustawy o PIT
• Umowa o pracę a zatrudnienie B2B. Problem istnieje, ale leży gdzie indziej

Wynagrodzenie brutto i netto – składki i podatki potrącane z wynagrodzenia wynikającego z umowy o pracę

Niezależnie od formy zatrudnienia – czy jest to umowa o pracę, czy kontrakt B2B – podatki i składki trzeba płacić. Różni się jednak ich konstrukcja oraz to, kto i w jakiej wysokości je finansuje. Zgodnie z art. 25 Kodeksu pracy wyróżnia się trzy podstawowe rodzaje umów o pracę:

• na okres próbny,
• na czas określony,
• na czas nieokreślony.

Dzieli się je na umowy terminowe (próbna, na czas określony, na zastępstwo) oraz bezterminowe (na czas nieokreślony). Umowa o pracę zapewnia pracownikowi najwyższy poziom bezpieczeństwa prawnego, ale jednocześnie wiąże się z największym obciążeniem składkowo-podatkowym. Z wynagrodzenia brutto pracownika potrącane są m.in.:

Składki społeczne finansowane przez pracownika:

• emerytalna – 9,76%,
• rentowa – 1,50%,
• chorobowa – 2,45%,
• zdrowotna – 9%.

Zaliczka na podatek dochodowy – według stawki 12% lub 32%, przy czym niektórzy pracownicy korzystają ze zwolnienia (np. ulga dla młodych).

Wpłata do PPK (jeśli pracownik do niej przystąpi):

• 2% wpłaty podstawowej,
• do 2% wpłaty dodatkowej.

Drugi próg podatkowy – kiedy zaczyna „boleć”? Wysokość podatku po przekroczeniu progu

Drugi próg podatkowy to moment, w którym stawka PIT wzrasta z 12% do 32%. Obecnie obowiązuje po przekroczeniu 120 tys. zł dochodu rocznie. Warto zaznaczyć, że wyższym podatkiem objęta jest wyłącznie nadwyżka ponad tę kwotę, a nie cały dochód.

Do drugiego progu „wpadają” w praktyce osoby zarabiające ponad 10 tys. zł miesięcznie. Bywa to szczególnie frustrujące dla pracowników rozliczających się wspólnie z małżonkiem lub posiadających dzieci – faktyczny dochód na członka rodziny jest w takich przypadkach znacznie niższy.

Aby uniknąć zbyt wysokich miesięcznych zaliczek, pracownik może złożyć u pracodawcy formularz PIT-2. Pozwala on otrzymywać wyższe wynagrodzenie na bieżąco, choć przy indywidualnym rozliczeniu rocznym może to oznaczać konieczność dopłaty podatku.

Kwota wolna od podatku – co to jest i ile wynosi?

Kwota wolna od podatku to część dochodu, od której nie trzeba płacić PIT. Przysługuje jedynie osobom rozliczającym się według skali podatkowej (12% i 32%). Ma szczególnie duże znaczenie przy rozliczeniu rocznym, ponieważ realnie wpływa na wysokość podatku do zapłaty. Obecnie, kwota wolna wynosi 30 000 zł.

B2B czy umowa o pracę? Czy pracownicy etatowi faktycznie mają gorzej?

Taki zarzut pojawia się w petycji obywatelskiej rozpatrywanej w Sejmie. Zdaniem jej autora obecny system podatkowy tworzy „fundamentalną niesprawiedliwość” między osobami wykonującymi tę samą pracę, lecz w różnej formie prawnej. Jako przykłady różnic, wnioskodawca podaje:

Podatek PIT

• Umowa o pracę: tylko skala 12%/32%.
• B2B: wybór między skalą, 19% liniowym a ryczałtem 5,5–17%.

Składki ZUS

• Umowa o pracę: pełne składki pracownika (13,71%) + pełne składki pracodawcy (20,39%).
• B2B: ulga na start (0 zł przez 6 miesięcy), mały ZUS przez kolejne 24 miesiące, pełne składki dopiero później.

Składka zdrowotna

• Umowa o pracę: zawsze 9% od podstawy.
• B2B: 4,9% od dochodu lub składka ryczałtowa zależna od przychodu.

Różnice w kwocie netto

Przy wynagrodzeniu 20 000 zł brutto:

• pracownik etatowy otrzymuje ok. 13 687 zł netto,
• osoba na B2B, przy równowartości kosztów pracodawcy (ok. 24 120 zł), może zarobić ok. 20 240 zł netto.

Różnica: ok. 6 550 zł miesięcznie, czyli ponad 78 000 zł rocznie.

Zdaniem autora petycji prowadzi to do „pośredniego uprzywilejowania” samozatrudnienia i zmusza pracowników do rezygnacji z ochrony prawnej w zamian za wyższą wypłatę.

Nie 12%, lecz 10% podatku. Drugi próg wyżej – do 150 tys. Kwota wolna – 60 tys.

W związku z powyższym, w petycji zaproponowano m.in.:

Nowe opcje podatkowe dla pracowników:

• możliwość wyboru między skalą a podatkiem liniowym 19%,
• zwiększenie kosztów uzyskania przychodu do 20% wynagrodzenia,
• możliwość odliczania rzeczywistych kosztów pracy.

Reforma stawek podatkowych:

• obniżenie pierwszej stawki z 12% do 10%,
• podwyższenie progu 32% z 120 tys. do 150 tys. zł,
• zwiększenie kwoty wolnej do 60 tys. zł.

Zmiany w składkach:

• dobrowolność składek społecznych dla najlepiej zarabiających,
• możliwość deklarowania podstawy składek – tak jak przy działalności gospodarczej.

Okres przejściowy:

• maksymalnie 12 miesięcy,
• odpowiednie vacatio legis i dostosowanie systemów IT.

Autor petycji przekonuje, że proponowane reformy przyniosą znaczące korzyści społeczne, ekonomiczne i budżetowe – od większej sprawiedliwości podatkowej i wzrostu dochodów pracowników, po stabilizację rynku pracy i ograniczenie fikcyjnego samozatrudnienia. Mają też, jego zdaniem, wzmocnić finanse publiczne poprzez zwiększenie wpływów podatkowych i poprawę stabilności systemu emerytalnego. Uzasadniając postulaty, autor powołuje się wprost na naruszenie konstytucyjnych zasad równości wobec prawa (art. 32) oraz proporcjonalności obciążeń (art. 84).

Sejmowe Biuro Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji: o opodatkowaniu umowy (b2b lub umowy o pracę) decyduje źródło przychodu wg. ustawy o PIT

Biuro zwraca uwagę, że Konstytucja daje ustawodawcy szeroką swobodę w kształtowaniu prawa podatkowego. Nie można zatem odmówić mu prawa do różnicowania obciążeń w zależności od źródła przychodów. Eksperci podkreślają również, że autor petycji pominął kluczową kwestię: definicję źródeł przychodu w ustawie o PIT, która przesądza o sposobie opodatkowania danej umowy.

Co istotne, przepisy – według Biura – są wystarczająco precyzyjne. Problem leży raczej w ich stosowaniu, zarówno przez podatników, jak i organy podatkowe. Organy te mają bowiem narzędzia pozwalające ustalić faktyczny charakter umowy i prawidłowo określić należny podatek.

Umowa o pracę a zatrudnienie B2B. Problem istnieje, ale leży gdzie indziej

Biuro nie zgadza się z tezą o „fundamentalnej niesprawiedliwości”. Wskazuje, że to nie sam system podatkowy generuje nierówne traktowanie, lecz praktyka – w szczególności masowe, często nieuzasadnione samozatrudnienie. Z tego powodu rekomenduje rozważenie skierowania do premiera dezyderatu dotyczącego sposobów przeciwdziałania negatywnym skutkom samozatrudnienia. Ostatecznie, komisja zdecydowała się na skierowanie dezyderatu do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz przekazanie petycji do Ministerstwo Finansów.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. 2025 poz. 163)

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. 2025 poz. 277)

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483 ze zm.)