ZUS wydał interpretację w zakresie działalności nierejestrowanej. Te osoby muszą mieć opłacane składki ubezpieczeniowe

• Działalność nierejestrowana a zajęcia jogi
• Przedsiębiorczyni zapytała o składki ZUS
• Wydana interpretacja ZUS
• Umowa o świadczenie usług może oznaczać obowiązek składek
• Co z osobami zatrudnionymi na umowie o pracę?
• Student prowadzący zajęcia jogi bez składek
• Umowa o pracę z pensją co najmniej minimalną
• ZUS wskazał, kto musi mieć opłacane składki

Działalność nierejestrowana nie zawsze oznacza brak składek ZUS. Przekonała się o tym przedsiębiorczyni prowadząca studio jogi, która współpracowała z osobami prowadzącymi zajęcia i warsztaty w ramach takiej działalności. Sprawa trafiła do ZUS, a wydana interpretacja pokazuje, że o obowiązku opłacania składek może decydować m.in. status współpracownika, jego inne źródła dochodu oraz wysokość wynagrodzenia. W jednym przypadku brak składek jest możliwy, w innym przedsiębiorca musi je opłacić.

Działalność nierejestrowana a zajęcia jogi

We wniosku o interpretację przedsiębiorczyni wskazała, że prowadzi studio jogi, w ramach którego współpracuje z osobami prowadzącymi zajęcia jogi oraz warsztaty. W związku z tym ma wątpliwości co do prawidłowego rozliczenia z osobami prowadzącymi działalność nierejestrowaną.

Współpraca polega na prowadzeniu zajęć jogi lub warsztatów:

• w wymiarze kilku godzin tygodniowo lub
• jednorazowo, np. w formie warsztatu weekendowego (3h).

Charakter współpracy:

• godziny prowadzenia zajęć mogą mieć charakter powtarzalny, jednak ich liczba i zakres różnią się w poszczególnych tygodniach (np. zastępstwa, nieregularne zajęcia),
• w niektórych przypadkach współpraca ma charakter okazjonalny (np. pojedyncze zajęcia lub warsztaty).

Wynagrodzenie dla jednej osoby raczej nie przekracza miesięcznie kwoty ok. 3000 zł brutto, przy czym osoby współpracujące mogą znajdować się w różnych sytuacjach zawodowych, szczególności: osoby niepracujące, osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę (dla których prowadzenie zajęć stanowi dodatkowe źródło dochodu), emeryci, studenci. Osoby te deklarują prowadzenie działalności nierejestrowanej i wystawianie rachunków/faktur w tym zakresie.

Przedsiębiorczyni zapytała o składki ZUS

Przedsiębiorczyni chciała się dowiedzieć, czy wynagrodzenie wypłacane osobom prowadzącym działalność nierejestrowaną podlega obowiązkowi zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych przez podmiot zlecający (studio). Jej zdaniem - nie, tj. współpraca z:

1. emerytami, którzy nie posiadają innego tytułu do ubezpieczeń społecznych,
2. studentami, którzy nie posiadają innego tytułu do ubezpieczeń społecznych,
3. emerytami, którzy posiadają inne tytuły do ubezpieczeń społecznych, w tym: zatrudnieni na podstawie umowy o pracę, z której nie uzyskują wynagrodzenia w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia, zatrudnieni na podstawie umów cywilnoprawnych, z których nie uzyskują wynagrodzenia w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia,
4. studentami, którzy posiadają inne tytuły do ubezpieczeń społecznych, w tym: zatrudnieni na podstawie umowy o pracę, zatrudnieni na podstawie umów cywilnoprawnych,
5. osoby niepracującymi,
6. osobami zatrudnionymi na podstawie umowy o pracę, z tytułu umowy o pracę osoby te będą osiągać w przeliczeniu na okres miesiąca przychód w kwocie równej lub wyższej minimalnemu wynagrodzeniu,
   
   - nie powoduje powstania obowiązku ubezpieczeń społecznych.

Wydana interpretacja ZUS

Zakład Ubezpieczeń Społecznych w interpretacji wyjaśnił, że zasady podejmowania, wykonywania i zakończenia działalności gospodarczej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej określają przepisy ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców. Jednocześnie, w myśl art. 5 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców, nie stanowi działalności gospodarczej działalność wykonywana przez osobę fizyczną, której przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym kwartale 225% kwoty minimalnego wynagrodzenia, o którym mowa w ustawie z dnia 10 października 2002 ?. ? minimalnym wynagrodzeniu za pracę, i która w okresie ostatnich 60 miesięcy nie wykonywała działalności gospodarczej.

Stosownie do ust. 2 ww. przepisu, działalność nieewidencjonowana traktowana jest na gruncie ustawy Prawo przedsiębiorców jako niestanowiąca działalności gospodarczej w jej rozumieniu. Działalność ta staje się działalnością gospodarczą z dniem określonym we wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Zatem, taka działalność na gruncie przepisów prawa ubezpieczeń społecznych nie stanowi tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczeń społecznych. Natomiast, fakt niepodlegania ubezpieczeniom społecznym w związku z prowadzeniem działalności nieewidencjonowanej nie oznacza, że taka osoba nie podlega ubezpieczeniom z innych tytułów rodzących obowiązek ubezpieczeń społecznych.

Tytuły rodzące obowiązek ubezpieczeń społecznych zostały określone w art. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Dla rozstrzygnięcia obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym konieczne jest ustalenie, czy dana osoba posiada jeden z tytułów ubezpieczenia określonych tym przepisem. We wskazanym art. 6 ust. 1 ww. ustawy ustawodawca wymienił wszystkie podmioty objęte obowiązkiem ubezpieczenia emerytalnego i ubezpieczeń rentowych.

Umowa o świadczenie usług może oznaczać obowiązek składek

W myśl art. 6 ust. 1 pkt 4 powołanej ustawy, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z ustawą z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, zwanymi dalej zleceniobiorcami", oraz osobami z nimi współpracującymi.

ZUS zauważył przy tym, że przepisy Kodeksu cywilnego nie przewidują konieczności zawierania umowy o świadczenie usług na piśmie. Dlatego też, brak pisemnej umowy nie świadczy o tym, że usługa nie została wykonana. W opisanym przypadku wykonaną usługą będzie prowadzenie zajęć jogi lub warsztatów jogi.

Wobec powyższego osoba wykonująca tzw. działalność nieewidencjonowaną nie prowadzi działalności gospodarczej, nie podlega wpisowi do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, tym samym nie jest osobą prowadzącą działalność gospodarczą, o której mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, co powoduje obowiązek podlegania i opłacania składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu zawartej z ww. osobą umowy o świadczenie usług, w myśl art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Powyższe oznacza, że w sytuacji opisanej w złożonym wniosku, dla przedsiębiorcy powstanie obowiązek opłacenia składek ubezpieczenia społeczne, jeśli ta osoba nie posiada innego tytułu do ubezpieczeń społecznych.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 i 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są m.in. pracownikami oraz osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.

Co z osobami zatrudnionymi na umowie o pracę?

W myśl art. 9 ust. 1 i 1a ww. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych osoba wykonująca pracę na podstawie umowy o pracę, spełniająca jednocześnie warunki do objęcia obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z innych tytułów jest obejmowana obowiązkowo tymi ubezpieczeniami wyłącznie ze stosunku pracy, jeżeli wynagrodzenie ze stosunku pracy w przeliczeniu na okres miesiąca jest wyższe niż kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Zgodnie z art. 9 ust. 4a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zleceniobiorcy mający ustalone prawo do emerytury lub renty podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, jeżeli równocześnie nie pozostają w stosunku pracy, z zastrzeżeniem ust. 2c i 4b.

Przepis art. 9 ust. 2c ustawy stanowi, iż zleceniobiorca, którego podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w danym miesiącu jest niższa od określonej w art. 18 ust. 4 pkt 5a (tj. kwoty minimalnego wynagrodzenia), spełniająca warunki do objęcia obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z innych tytułów podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym również z innych tytułów. Zasady tej nie stosuje się, jeżeli łączna podstawa wymiaru składek z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia lub z innych tytułów osiąga kwotę minimalnego wynagrodzenia.

W związku z tym od osób mających ustalone prawo do emerytury, które z tytułu zatrudnienia w podmiotach innych niż przedsiębiorczyni na podstawie umowy o pracę i umowy cywilnoprawnej z wynagrodzeniem niższym niż minimalne wynagrodzenie istnieje obowiązek podlegania i opłacania składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu świadczenia usług w ramach działalności nieewidencjonowanej na rzecz przedsiebiorczyni.

Student prowadzący zajęcia jogi bez składek

W myśl art. 6 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 6 ust. 4 powołanej ustawy obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia oraz osobami z nimi współpracującymi, o ile nie są uczniami szkół ponadpodstawowych lub studentami, do ukończenia 26 roku życia.

ZUS wskazał, że przepisy art. 11 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który odnosi się do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego zleceniobiorców oraz art. 12 ww. ustawy, który odnosi się do obowiązkowego ubezpieczenia wypadkowego osób, które podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym nie mają zastosowania do zleceniobiorców będących uczniami szkół ponadpodstawowych lub studentami, do ukończenia 26 roku życia.

Dlatego też za osoby posiadające status studenta prowadzące zajęcia i warsztaty jogi w ramach nieewidencjonowanej działalności nie powstanie obowiązek opłacana składek na ubezpieczenia społeczne, zarówno w sytuacji, gdy osoby te posiadają inny tytuł po ubezpieczeń społecznych jak i gdy takiego tytułu nie posiadają. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przy tym zastrzegł, że rozstrzygnięcie w tej części dotyczy jedynie sytuacji, gdy osoba prowadząca działalność nieewidencjonowaną posiada status studenta i nie ukończyła 26 roku życia.

Umowa o pracę z pensją co najmniej minimalną

W sytuacji kiedy osoba wykonującą tzw. działalność nieewidencjonowaną na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców posiada inny tytuł do ubezpieczeń społecznych np. w postaci umowy o pracę zawartej z innym podmiotem niż przedsiębiorczyni i osiąga z tego tytułu co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę wówczas z tytułu umowy o świadczenie usług zawartej na zasadach swobody umów wykonywanej w ramach działalności nieewidencjonowanej nie powstanie obowiązek podlegania i opłacania składek na ubezpieczenia społeczne na co wskazuje przywołany wyżej przepis art. 9 ust. 1 i 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Podsumowując, z tytułu prowadzenia zajęć jogi oraz warsztatów jogi w ramach działalności nieewidencjonowanej, przez osobę, która dodatkowo posiada umowę o pracę zawartą z innym podmiotem, z tytułu której osiąga przychody w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę nie powstanie obowiązek podlegania i opłacania składek na ubezpieczenia społeczne.

ZUS wskazał, kto musi mieć opłacane składki

ZUS uznał stanowisko przedsiebiorczynię odnośnie braku obowiązku podlegania i opłacania składek na ubezpieczenia społeczne od wynagrodzenia wypłaconego osobom prowadzącym działalność nieewidencjonowaną w związku z prowadzeniem zajęć i warsztatów jogi w ramach tej działalności przez:

1. Osoby mające ustalone prawo do emerytury:
2. • nieposiadające innych tytułów do ubezpieczeń społecznych - za nieprawidłowe,
   • które posiadają inny tytuł do ubezpieczeń społecznych w postaci umowy o pracę, ale nie osiągają z tego tytułu kwoty co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę - za nieprawidłowe,
   • które posiadają inny tytuł do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych w postaci umowy zlecenia, którzy nie osiągają z tego tytułu kwoty co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę - za nieprawidłowe.
2. Studentów:
3. • nieposiadających innych tytułów do ubezpieczeń społecznych - za prawidłowe,
   • którzy posiadają inny tytuł do ubezpieczeń społecznych w postaci umowy o pracę - za prawidłowe,
   • którzy posiadają inny tytuł do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych w postaci umowy cywilnoprawnej - za prawidłowe,
3. Osoby niepracujące - za nieprawidłowe,
4. Osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę, które uzyskują z tego tytułu wynagrodzenie w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę uznaje - za prawidłowe.