Postulaty osób niepełnosprawnych: Praca opiekuna łączona ze świadczeniami. podwyżka zasiłku pielęgnacyjnego, modyfikacja Wytycznych w świadczeniu wspierającym

• Opiekunowie na "starym" świadczeniu pielęgnacyjnym chcą zachować to świadczenie i pracować
• Waloryzacja zasiłku pielęgnacyjnego z niskiej kwoty 215,84 zł
• Zaniżanie punktów przez WZON na podstawie Wytycznych z grudnia 2024 r.

Opiekunowie na "starym" świadczeniu pielęgnacyjnym chcą zachować to świadczenie i pracować

Na mocy nowych przepisów (od 1 stycznia 2024 r.) opiekunowie osób niepełnosprawnych do 18. roku życia pobierający świadczenie pielęgnacyjne mogą już pracować bez limitu dochodów. To dotyczy tzw. "nowego" świadczenia pielęgnacyjnego. Osoby dorosłe niepełnosprawne i ich opiekunowie pozostający na starych zasadach czują się w ten sposób dyskryminowani, domagając się równych praw do podejmowania aktywności zawodowej dla wszystkich opiekunów.

Wprowadzenie reformy świadczeń dla osób z niepełnosprawnościami w 2024 roku zmieniło zasady wsparcia: nowo przyznawane świadczenie wspierające trafia bezpośrednio do samej osoby niepełnosprawnej, podczas gdy jej dotychczasowy opiekun może pozostać na tzw. „starym” świadczeniu pielęgnacyjnym na zasadach praw nabytych. Jednak osoby, których opiekunowie pobierają to dawne świadczenie, często postulują o umożliwienie im podjęcia pracy zarobkowej bez utraty prawa do zasiłku.

Osoba niepełnosprawna otrzymująca świadczenie wspierające oraz jej opiekun na starym świadczeniu pielęgnacyjnym bardzo często tworzą jedno gospodarstwo domowe. Łączne koszty rehabilitacji, leków, sprzętu medycznego, specjalistycznej diety i dostosowania mieszkania przekraczają zazwyczaj stałe wsparcie ze strony państwa. Praca dorobkowa opiekuna pozwoliłaby znacząco zwiększyć budżet i poprawić ogólną jakość życia całej rodziny.

Klasyfikacja budżetowa 2027. Nowe rozporządzenie z komentarzem eksperta

Kalkulator dat

Waloryzacja zasiłku pielęgnacyjnego z niskiej kwoty 215,84 zł

Sytuacja wokół zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 215,84 zł wynika z faktu, że poszczególne formy wsparcia powiązano z odmiennymi mechanizmami prawnymi – część świadczeń waloryzuje się automatycznie co roku, a inne pozostają uzależnione od okresowej decyzji rządu.

Kwota zasiłku pielęgnacyjnego pozostaje na poziomie 215,84 zł od 1 listopada 2019 roku. Wynika to z faktu, że zasiłek ten stanowi element systemu świadczeń rodzinnych, w którym ustawowa weryfikacja kwot i kryteriów dochodowych odbywa się raz na trzy lata i nie obliguje rządu do automatycznego podnoszenia stawek, a jedynie daje taką możliwość.

Dla porównania świadczenia objęte coroczną waloryzacją lub powiązane z innymi wskaźnikami wzrastają regularnie. Płaca minimalna od 2019 roku wzrosła z 2250 zł do ponad 4600 zł. Świadczenie pielęgnacyjne dla opiekunów, którego wysokość jest powiązana z wysokością minimalnego wynagrodzenia, wynosi obecnie 3386 zł. Dodatek pielęgnacyjny wypłacany przez ZUS, przysługujący osobom po 75. roku życia oraz osobom całkowicie niezdolnym do pracy i samodzielnej egzystencji, podlega corocznej waloryzacji i wynosi 365,27 zł.

Osoba niepełnosprawna nieposiadająca prawa do emerytury otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 215,84 zł, natomiast osoba uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego z ZUS otrzymuje 365,27 zł.

Zaniżanie punktów przez WZON na podstawie Wytycznych z grudnia 2024 r.

Jednym z najbardziej kontrowersyjnych problemów związanych z ustalaniem poziomu potrzeby wsparcia są zarzuty dotyczące zaniżania liczby punktów osobom z niepełnosprawnościami, które ukończyły 75. rok życia. W grudniu 2024 r. Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych przekazał wojewódzkim zespołom do spraw orzekania o niepełnosprawności wytyczne dotyczące oceny tej grupy osób. Dokument wzbudził liczne kontrowersje, ponieważ według krytyków prowadzi do przyznawania osobom po 75. roku życia niższej punktacji, niż wynikałoby to z rzeczywistego poziomu ich niesamodzielności.

Obniżenie liczby punktów ma istotne konsekwencje finansowe. Przekroczenie lub nieosiągnięcie określonych progów punktowych decyduje o prawie do świadczenia wspierającego oraz jego wysokości. Nawet niewielka różnica w ocenie może oznaczać utratę prawa do świadczenia albo otrzymywanie go w znacznie niższej kwocie.

Problem prawdopodobnie nie dotyczy wyłącznie osób, które ukończyły 75 lat. Niższa punktacja jest prawdopodobnie przyznawana także części osób niewidomych, niesłyszących oraz poruszających się na aktywnych wózkach inwalidzkich. Grupy te często zachowują sprawność kończyn górnych i samodzielność w wykonywaniu wielu codziennych czynności, co w obecnym systemie oceny może wpływać na przyznawaną liczbę punktów, mimo że ich niepełnosprawność powoduje poważne ograniczenia w innych obszarach funkcjonowania.

Krytycy takiego podejścia wskazują, że sprawność rąk nie powinna przesądzać o ogólnym poziomie potrzeby wsparcia. Ocena powinna uwzględniać całość ograniczeń osoby z niepełnosprawnością, w tym trudności związane z poruszaniem się, komunikacją, orientacją, bezpieczeństwem oraz koniecznością korzystania z pomocy innych osób.