Pijany pracownik? Pracodawca przeprowadza kontrolę trzeźwości alkomatem, wezwana policja może skierować na badanie krwi

• Którzy pracownicy podlegają kontroli trzeźwości?
• Obowiązek informowania pracowników o kontroli trzeźwości
• Jak przeprowadzić kontrolę trzeźwości pracownika
• Jakie mogą być skutki przeprowadzenia kontroli trzeźwości
• Kontrola trzeźwości pracownika przez policję

Którzy pracownicy podlegają kontroli trzeźwości?

Przepisy prawa pracy umożliwiają pracodawcy wprowadzenie kontroli trzeźwości pracowników. Jest to dopuszczalne, jeżeli taka kontrola jest niezbędna do zapewnienia:

• ochrony życia i zdrowia pracownika,
• ochrony życia i zdrowia innych osób,
• ochrony mienia.

Do wprowadzenia kontroli trzeźwości w zakładzie pracy konieczne jest jej uregulowanie w wewnątrzzakładowych aktach prawnych: układzie zbiorowym pracy lub regulaminie pracy. Jeżeli pracodawca nie jest objęty układem zbiorowym pracy lub nie jest obowiązany do ustalenia regulaminu pracy, wówczas może wprowadzić kontrolę trzeźwości obwieszczeniem. W aktach wewnątrzzakładowych pracodawca określa:

• grupę lub grupy pracowników objętych kontrolą,
• sposób przeprowadzania kontroli trzeźwości, w tym rodzaj urządzenia wykorzystywanego do kontroli oraz czas i częstotliwość jej przeprowadzania.

Obowiązek informowania pracowników o kontroli trzeźwości

Obowiązkiem pracodawcy jest poinformowanie pracowników o wprowadzeniu kontroli trzeźwości. Należy to zrobić w sposób przyjęty u danego pracodawcy nie później niż dwa tygodnie przed rozpoczęciem przeprowadzania kontroli.

Również w przypadku zatrudnienia nowego pracownika objętego kontrolą trzeźwości przed dopuszczeniem go do pracy pracodawca musi przekazać mu informacje na temat sposobu przeprowadzania kontroli trzeźwości. Dotyczy to także rodzaju urządzenia wykorzystywanego do kontroli, czasu i częstotliwości jej przeprowadzania. Dokumenty potwierdzające poinformowanie pracownika o wprowadzeniu kontroli trzeźwości należy przechowywać w części B akt osobowych pracownika.

Jak przeprowadzić kontrolę trzeźwości pracownika

Kontrolę trzeźwości pracownika należy tak przeprowadzić, aby nie naruszać jego godności i innych dóbr osobistych. Kontrola obejmuje badanie przy użyciu metod, które nie wymagają badania laboratoryjnego, czyli za pomocą urządzenia dokonującego pomiaru stężenia alkoholu w wydychanym powietrzu. Alkomat musi mieć ważny dokument potwierdzający kalibrację lub wzorcowanie oraz jako metodę badania powinno wykorzystywać metodę spektrometrii w podczerwieni lub utleniania elektrochemicznego.

Kontrola trzeźwości polega na stwierdzeniu:

• braku obecności alkoholu w organizmie pracownika,
• obecności alkoholu wskazującej na stan po użyciu alkoholu albo stan nietrzeźwości.

Przy czym stan po użyciu alkoholu ma miejsce, gdy zawartość alkoholu w organizmie wynosi lub prowadzi do stężenia we krwi od 0,2‰ do 0,5‰ alkoholu albo obecności w wydychanym powietrzu od 0,1 mg do 0,25 mg alkoholu w 1 dm³. Natomiast stan nietrzeźwości zachodzi, gdy zawartość alkoholu w organizmie wynosi lub prowadzi do stężenia we krwi powyżej 0,5‰ alkoholu albo obecności w wydychanym powietrzu powyżej 0,25 mg alkoholu w 1 dm³.

Jakie mogą być skutki przeprowadzenia kontroli trzeźwości

Zwykle po przeprowadzeniu kontroli trzeźwości pracownika okazuje się, że zawartość alkoholu nie osiąga lub nie prowadzi do osiągnięcia wartości właściwych dla stanu po użyciu alkoholu. W takim przypadku należy uznać, że nie stwierdzono obecności alkoholu w organizmie pracownika. Okres niedopuszczenia pracownika do pracy jest okresem usprawiedliwionej nieobecności w pracy, za który pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia.

Pracodawca nie może dopuścić pracownika do pracy, jeżeli kontrola trzeźwości wykazała obecność alkoholu w organizmie pracownika. W takim przypadku można:

• uznać nieobecność pracownika związaną z tym stanem za nieobecność nieusprawiedliwioną,
• uznać nieobecność pracownika związaną z tym stanem za nieobecność usprawiedliwioną bez prawa do wynagrodzenia,
• ukarać pracownika karą porządkową (naganą, karą upomnienia, karą pieniężną),
• uznać, że pracownik dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych i rozwiązać z nim umowę o pracę bez wypowiedzenia.

Kontrola trzeźwości pracownika przez policję

Na żądanie pracodawcy lub pracownika niedopuszczonego do pracy badanie stanu trzeźwości pracownika przeprowadza policja. Badanie wykonywane jest przy użyciu metod niewymagających badań laboratoryjnych, najczęściej za pomocą alkomatu.

Jednakże w sytuacji, gdy przeprowadzenie kontroli trzeźwości jest niemożliwe, np. pracownik odmawia poddania się badaniu, żąda badania krwi, jego stan uniemożliwia badanie alkomatem lub urządzenie przekracza zakres pomiarowy, przez co nie ma możliwości wskazania stężenia alkoholu, policja zleca wykonanie badania krwi. Pobranie krwi musi być wykonane przez osobę z odpowiednimi kwalifikacjami zawodowymi, a cały proces przeprowadzany jest z poszanowaniem godności i intymności pracownika.

Po badaniu trzeźwości policja przekaże pracodawcy i pracownikowi niedopuszczonemu do pracy pisemną informację, obejmującą m.in. wynik badania.

Podstawa prawna

• ustawa z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (j.t. Dz.U. z 2026 r. poz. 1245)
• ustawa z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (j.t. Dz. U. z 2023 r., poz. 2151)