Skarga na nieuczciwego pracodawcę. Czy anonimowa skarga spowoduje kontrolę PIP?

• Zadaniem PIP jest kontrola przestrzegania prawa pracy
• Skargę trzeba wnieść do PIP oficjalną drogą
• Dane skarżącego jednym z elementów skargi do PIP
• Anonimowa skarga do PIP
• FAQ

Zadaniem PIP jest kontrola przestrzegania prawa pracy

Kontrolę przestrzegania prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów dotyczących legalności zatrudnienia i innej pracy zarobkowej sprawuje Państwowa Inspekcja pracy (PIP).

Pracodawcy podlegają kontroli PIP w zakresie bhp, legalności zatrudnienia oraz zawierania umów cywilnoprawnych w warunkach, w których zgodnie przepisami Kodeksu pracy powinna być zawarta umowa o pracę. Kontroli podlegają także niebędący pracodawcami przedsiębiorcy i inne jednostki organizacyjne, na rzecz których jest lub była świadczona praca przez osoby fizyczne, w tym przez osoby wykonujące na własny rachunek działalność gospodarczą, bez względu na podstawę świadczenia pracy.

Czytaj również

Kodeks pracy: Urlop na żądanie w 2026 r. i 2027 r. – zasady udzielania, wynagrodzenie, urlop zaległy

Wsparcie z MOPS. Jakie zasiłki i inna pomoc w trudnych sytuacjach życiowych?

Jednym z zadań PIP jest sprawdzanie wszelkiego rodzaju skarg i zawiadomień kierowanych do tej instytucji. W razie potrzeby na ich podstawie wszczynane są odpowiednie postępowania.

Skargę trzeba wnieść do PIP oficjalną drogą

Skarga do PIP może zostać napisana przez każdego pracownika, którego prawa są łamane przez nieuczciwego pracodawcę. Aby zgłoszenie mogło zostać formalnie rozpatrzone przez inspektorów, skarga musi wpłynąć oficjalną drogą. Właściwą jednostką jest okręgowy inspektorat pracy lub terenowy oddział odpowiadający miejscu siedziby podmiotu, dla którego skarżący świadczy pracę.

Skargę można wnieść osobiście w siedzibie okręgowego inspektoratu pracy lub terenowym oddziale PIP. W takim przypadku skargę wnosi się ustnie do protokołu.

Innym sposobem wniesienia skargi może być jej samodzielne napisanie. W takiej sytuacji można wysłać pismo do PIP pocztą listem poleconym.

Skargę można także wysłać elektronicznie. Mail powinien zawierać dołączony plik z treścią skargi podpisany podpisem elektronicznym: kwalifikowanym, zaufanym albo osobistym. Innym sposobem wniesienia skargi jest przekazanie jej za pomocą usługi e-doręczenia, oczywiście z podpisem elektronicznym.

Odnośnie wnoszenia skargi PIP podkreśla, że inspektor pracy będzie mógł ją rozpatrzyć i podjąć odpowiednie działania wyłącznie wówczas, gdy w dniu przeprowadzania kontroli osoba zgłaszająca nadal świadczy pracę lub usługi na rzecz danego podmiotu. Natomiast w przypadku osób, które zakończyły już współpracę lub zatrudnienie, rozstrzygnięcie sporu dotyczącego charakteru łączącego strony stosunku prawnego oraz dochodzenie związanych z tym roszczeń pozostaje we właściwości sądu pracy.

Czytaj również

PIT: Odliczenie wydatków w ramach ulgi rehabilitacyjnej [przykłady]

Dane skarżącego jednym z elementów skargi do PIP

W Państwowej Inspekcji Pracy nie funkcjonuje formularz elektroniczny do składania skarg (e-skarga). Pisząc skargę należy upewnić się, że dokument zawiera elementy umożliwiające jej rozpatrzenie.

W treści skargi powinny znaleźć się:

• imię i nazwisko wnoszącego skargę,
• adres korespondencyjny,
• dokładna nazwa i adres firmy, której dotyczy skarga,
• szczegółowy opis zarzutów wraz z podaniem ewentualnych dowodów,
• podpis skarżącego.

Przedmiotem skargi pracowniczej może być naruszenie dotyczące bezpośrednio skarżącego w zakresie szeroko rozumianego prawa pracy. W szczególności chodzi tu o przepisy bhp, przepisy dotyczące legalności zatrudnienia, nieprawidłowości przy zawieraniu umowy cywilnoprawnej, stosunku pracy, wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń wynikających ze stosunku pracy, czasu pracy, urlopów, uprawnień pracowników związanych z rodzicielstwem, zatrudniania młodocianych i osób niepełnosprawnych. Warto dodać, że obecnie PIP może w szerszym zakresie kwestionować umowy cywilnoprawne zawierane w warunkach charakterystycznych dla stosunku pracy. Osoba wykonująca pracę na podstawie umowy cywilnoprawnej lub w ramach współpracy B2B, która uważa, że w rzeczywistości powinna być zatrudniona na podstawie umowy o pracę i korzystać z uprawnień wynikających z tego stosunku, może zwrócić się do PIP z wnioskiem o podjęcie stosownych działań.

Anonimowa skarga do PIP

Jak już wspomniano, elementem skargi powinny być dane wnoszącego skargę. PIP rozpatruje skargi anonimowe tylko w wyjątkowych przypadkach. Pracownicy wykonujący czynności kontrolne są odpowiedzialni za przestrzeganie przepisów o ochronie informacji niejawnych. Są oni zobowiązani do nieujawniania informacji, że kontrola przeprowadzana jest w następstwie skargi, chyba że zgłaszający skargę wyrazi na to pisemną zgodę. Oznacza to, że dane pracownika zgłaszającego skargę do PIP nie powinny być w żaden sposób upublicznione ani przekazane do wiadomości pracodawcy.

W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 6 marca 2014 roku (sygn. akt II SA/Kr 132/14) sąd stwierdził, ze tajemnicą objęte są nie tylko dane osobowe skarżącego, ale również treść skargi i sam fakt jej złożenia. Cele, którym służą działania PIP i związane z nimi wartości są na tyle istotne i ważne z punktu widzenia zapewnienia prawidłowej ochrony praw pracowniczych, a przez to funkcjonowania systemu społecznego i prawnego, że należy im dać pierwszeństwo przed ogólnie szeroko ujętym w prawie polskim dostępem do informacji publicznej.

W przypadku zastrzeżeń co do postępowania inspektora pracy, można złożyć skargę do okręgowego inspektora pracy właściwego ze względu na siedzibę pracodawcy.

FAQ

W jaki sposób można wnieść do PIP skargę na pracodawcę?

Skargę do Państwowej Inspekcji Pracy można wnieść ustnie do protokołu. Skargę można wnieść też pisemnie i wysłać ją pocztą listem poleconym. Możliwe jest także wniesienie skargi elektronicznie - np. mailem lub za pomocą usługi e-doręczenia.

Czego może dotyczyć skarga pracownika wniesiona do PIP?

Skarga pracownika może obejmować szeroki zakres naruszeń dotyczących prawa pracy. Mogą to być kwestie dotyczące m.in. legalności zatrudnienia, bhp, umowy o pracę czy wynagrodzenia.

Co powinna zawierać skarga do PIP?

Skarga do PIP powinna zawierać imię, nazwisko oraz adres skarżącego. Ponadto w treści powinny znaleźć się dane podmiotu, którego dotyczy skarga. Oprócz tego w skardze należy opisać przedmiot skargi i ewentualne dowody. Dokument powinien zostać podpisany.

Czy kontrolowany pracodawca zostanie poinformowany, kto złożył na niego skargę?

Nie. Dane osoby składającej skargę nie są przekazywane do wiadomości kontrolowanego pracodawcy.

Czy istnieje urzędowy formularz e-skargi do PIP?

Nie. PIP nie przygotowała urzędowego formularza e-skargi. Skargę trzeba napisać samodzielnie.

Czy PIP rozpatruje skargi na pracodawców złożone anonimowo?

Państwowa Inspekcja Pracy rozpatruje anonimowe skargi na pracodawców tylko w wyjątkowych sytuacjach.

Podstawa prawna

• ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (j.t. Dz.U. z 2024 r. poz. 1712 z późn. zm.)