Praca w godzinach nadliczbowych osób o lekkim, umiarkowanym i znacznym stopniu niepełnosprawności

• Lekki, umiarkowany i znaczny stopień niepełnosprawności
• Czas pracy pracownika niepełnosprawnego
• Wyjątki od zakazu pracy w godzinach nadliczbowych
• Praca osoby niepełnosprawnej w 8. godzinę

Lekki, umiarkowany i znaczny stopień niepełnosprawności

Niepełnosprawność to trwała lub okresowa niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodującą niezdolność do pracy. Rozróżnia się trzy stopnie niepełnosprawności: lekki, umiarkowany i znaczny.

W zależności od posiadanego stopnia niepełnosprawności pracownik nabywa pewne uprawnienia dotyczące m. in. czasu pracy. Uprawnienia te przysługują od dnia przedstawienia pracodawcy orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

Czas pracy pracownika niepełnosprawnego

Czas pracy pracownika legitymującego się lekkim stopniem niepełnosprawności nie może przekraczać 8 godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo. Jeżeli pracownik został zaliczony do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, jego norma czasu pracy jest jeszcze niższa. W takim przypadku czas pracy może maksymalnie wynosić 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo.

Obniżona norma nie oznacza, że pracownicy niepełnosprawni w stopniu umiarkowanym lub znacznym mogą mieć z tego powodu obniżoną wysokość wynagrodzenia wypłacanego w stałej miesięcznej wysokości. Godzinowe stawki wynagrodzenia zasadniczego przy przejściu na skrócone normy czasu pracy ulegają podwyższeniu w stosunku, w jakim pozostaje dotychczasowy wymiar czasu pracy do tych norm.

Czytaj również

Pijany pracownik? Pracodawca przeprowadza kontrolę trzeźwości alkomatem, policja może skierować na badanie krwi

Wyjątki od zakazu pracy w godzinach nadliczbowych

Podane wyżej normy czasu pracy obowiązujące pracowników niepełnosprawnych są sztywne, co oznacza, że osoba niepełnosprawna nie może być zatrudniona w nadgodzinach. Jednak ten zakaz nie ma zastosowania, jeżeli pracownicy z orzeczeniem o niepełnosprawności są zatrudnieni przy pilnowaniu mienia lub gdy lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne lub lekarz sprawujący opiekę wyrazi na to zgodę.

Z wnioskiem dotyczącym pracy w godzinach nadliczbowych powinien wystąpić pracownik niepełnosprawny, a nie pracodawca – przy czym pracownik nie ma obowiązku składania tego rodzaju wniosku. Koszty badań ponosi pracodawca. Wyłączenie ochronnych norm czasu pracy działa dopiero od momentu, w którym pracodawca otrzyma zgodę lekarza i wniosek pracownika.

Praca osoby niepełnosprawnej w 8. godzinę

Obowiązująca pracowników ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności norma 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo ma charakter ochronny. Nie można jej skutecznie uchylić samą zgodą pracownika ani jednostronną decyzją pracodawcy. Praca ponad tę normę jest pracą ponad obowiązujące pracownika normy czasu pracy, z wyjątkiem sytuacji gdy lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne lub lekarz sprawujący opiekę wyrazi na to zgodę lub gdy pracownik jest zatrudniony przy pilnowaniu mienia.

Czytaj również

Czym jest podporządkowanie pracownicze? Na to zwraca uwagę inspektor pracy podczas kontroli

Przekroczenie normy 7 godzin pracy daje pracownikowi ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności podstawę do żądania wynagrodzenia w wysokości 1/7 dziennego wynagrodzenia wynikającego z umowy oraz dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych. Takie roszczenie może być zasadne, jeżeli pracownik przedstawił pracodawcy orzeczenie o niepełnosprawności, nie był zatrudniony przy pilnowaniu mienia, nie przekazał zgody lekarza na niestosowanie skróconych norm czasu pracy i nie przedstawił wniosku dotyczącego pracy w godzinach nadliczbowych.

Podstawa prawna

• ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (j.t. Dz.U. z 2026 r. poz. 884)
• ustawa z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (j.t. Dz.U. z 2025 r. poz. 277 z późn. zm.)