REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Waloryzacja rent i emerytur obniżona przez zbyt wysoki dług publiczny. Próg 55 proc. PKB może ograniczyć skalę podwyżek świadczeń

Krzysztof Rybak
redaktor Forsal.pl i prawnik. Piszę o podatkach, nieruchomościach, prawie cywilnym i gospodarczym, ze szczególnym uwzględnieniem zmian w przepisach.
PKB, waloryzacja, emerytury, dług, świadczenie
Waloryzacja rent i emerytur obniżona przez zbyt wysoki dług publiczny. Próg 55 proc. PKB może ograniczyć skalę podwyżek świadczeń
Shutterstock

REKLAMA

REKLAMA

Państwowy dług publiczny wzrósł już do 53,3 proc. PKB i zbliżył się do ustawowego progu wynoszącego 55 proc. Jego przekroczenie może w przyszłości ograniczyć waloryzację emerytur i rent wyłącznie do poziomu inflacji, bez części wynikającej z realnego wzrostu płac. Co to oznacza dla wysokości przyszłych waloryzacji?

rozwiń >

Co dług publiczny ma wspólnego z waloryzacją emerytur?

W zwykłych warunkach emerytury i renty są waloryzowane co roku od 1 marca. Wskaźnik waloryzacji składa się z dwóch podstawowych elementów.

REKLAMA

REKLAMA

  • Pierwszym jest wzrost cen. Uwzględnia się średnioroczny wskaźnik cen dla gospodarstw domowych emerytów i rencistów albo inflację ogółem, jeżeli ta druga jest wyższa.
  • Drugim elementem jest realny wzrost przeciętnego wynagrodzenia. Ustawa stanowi, że wskaźnik cen jest zwiększany o co najmniej 20 proc. realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w poprzednim roku.

Przy uruchomieniu procedury ostrożnościowej możliwość zwiększenia waloryzacji ponad pułap odpowiadający wzrostowi cen zostaje ograniczona. W praktyce oznacza to, że przy rosnących realnie wynagrodzeniach emerytury i renty mogłyby wzrosnąć słabiej niż przy standardowym mechanizmie.

Czy emerytury mogą zostać obniżone?

Przekroczenie ustawowego progu nie oznacza nominalnego cięcia już wypłacanych emerytur. Waloryzacja polega na pomnożeniu świadczenia przez odpowiedni wskaźnik, a ustawa emerytalna stanowi wprost, że w wyniku waloryzacji kwota świadczenia nie może ulec obniżeniu. Ograniczenie wynikające z procedury ostrożnościowej dotyczyłoby więc skali podwyżki, a nie obniżenia dotychczas wypłacanego świadczenia.

Jeżeli przykładowo wzrost cen wyniósłby 3 proc., a standardowy mechanizm – po uwzględnieniu części realnego wzrostu płac – dawałby waloryzację wyższą niż 3 proc., procedura ostrożnościowa ograniczałaby wzrost świadczeń do pułapu wynikającego ze wzrostu cen.

REKLAMA

Przykład

Jeżeli inflacja wyniosłaby 3 proc., a standardowy wskaźnik waloryzacji 3,8 proc., świadczenie w wysokości 4000 zł wzrosłoby odpowiednio do 4120 zł albo 4152 zł. Różnica wyniosłaby 32 zł miesięcznie.

O ile początkowa różnica może być niewielka w pierwszym roku, to może mieć znaczenie w późniejszym okresie. Kolejne waloryzacje naliczane są od już zwaloryzowanej kwoty świadczenia. Niższa podstawa po pierwszym roku oznacza więc również niższą kwotę świadczenia w kolejnych latach niż w scenariuszu, w którym standardowy mechanizm działałby bez ograniczeń.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Co z waloryzacją emerytur w 2027 r.?

Obecne dane o długu nie oznaczają ograniczenia waloryzacji emerytur i rent w 2027 r. Oficjalna relacja państwowego długu publicznego do PKB na koniec 2025 r. wyniosła 48,9 proc., a dodatkowa relacja określona w art. 38a ustawy – 45,6 proc. Obie pozostawały więc poniżej progu 55 proc.

Rada Ministrów ustaliła już, że zwiększenie wskaźnika waloryzacji w 2027 r. z tytułu realnego wzrostu wynagrodzeń wyniesie ustawowe minimum, czyli 20 proc. realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w 2026 r. Rozporządzenie w tej sprawie zostało wydane 28 lipca 2026 r.

W czerwcu rząd szacował, że przy ówczesnych prognozach oznaczałoby to waloryzację na poziomie co najmniej 3,48 proc. Ostateczny wskaźnik będzie jednak zależał od rzeczywistych danych o inflacji i wynagrodzeniach za cały 2026 r. W projekcie budżetu państwa na 2027 r. zabezpieczono około 19 mld zł na waloryzację świadczeń emerytalno-rentowych. Przewidziano również finansowanie trzynastych i czternastych emerytur oraz renty wdowiej.

Dług wzrósł o 234 mld zł w pół roku i zbliża się do progu 55 proc. PKB

Tempo wzrostu zadłużenia jest wysokie. Państwowy dług publiczny na koniec II kwartału 2026 r. wynosił 2 bln 147,8 mld zł. W samym drugim kwartale zwiększył się o 139,6 mld zł, czyli o 7 proc., a w porównaniu z końcem 2025 r. był wyższy o 234,3 mld zł, czyli o 12,2 proc. Relacja PDP do PKB osiągnęła natomiast 53,3 proc. Było to o 2,8 pkt proc. więcej niż kwartał wcześniej i o 4,4 pkt proc. więcej niż na koniec 2025 r.

Równolegle funkcjonuje szersza, unijna definicja długu. Dług sektora instytucji rządowych i samorządowych, określany jako dług EDP, wyniósł na koniec II kwartału 2026 r. 2 bln 598,3 mld zł, czyli 64,5 proc. PKB. Tych liczb nie należy jednak wiązać z ustawowymi progami 55 i 60 proc. które odnoszą się do państwowego długu publicznego liczonego według krajowej metodologii.

Kiedy ograniczenie waloryzacji może zacząć działać?

Procedury ostrożnościowe nie są uruchamiane na podstawie pojedynczego odczytu kwartalnego. Minister Finansów do 31 maja każdego roku ogłasza relację państwowego długu publicznego do PKB według stanu na koniec poprzedniego roku budżetowego. Dopiero ten roczny wynik ma znaczenie dla mechanizmu określonego w ustawie.

Jeżeli zatem odpowiednia relacja długu przekroczyłaby ustawowy poziom na koniec 2026 r., zostałoby to oficjalnie stwierdzone w 2027 r. Ograniczenia przewidziane w art. 86 ustawy o finansach publicznych dotyczą następnie projektu budżetu na kolejny rok.

W takim scenariuszu skutki dotyczyłyby więc przede wszystkim budżetu i waloryzacji w 2028 r., a nie marcowej waloryzacji świadczeń w 2027 r. Taką sekwencję wskazuje również raport „Zagrożenia nadmiernego długu publicznego 2026”: w pierwszym roku po przekroczeniu następuje jego oficjalne stwierdzenie, a rygory odnoszą się do budżetu na następny rok.

Samo przekroczenie 55 proc. może nie wystarczyć. Jest jeszcze jeden istotny warunek

Ustawa przewiduje dodatkową relację określoną w art. 38a. Przy jej obliczaniu dług w walutach obcych jest przeliczany z wykorzystaniem średnich kursów z całego roku, a następnie uwzględnia się kwotę wolnych środków służących finansowaniu potrzeb pożyczkowych budżetu państwa w kolejnym roku.

Co zatem istotne, art. 86 ust. 3 stanowi, że procedur związanych z przedziałem pomiędzy 55 a 60 proc. nie stosuje się, jeżeli ta dodatkowa relacja nie przekracza 55 proc. Oznacza to, że nawet gdyby zwykła roczna relacja państwowego długu publicznego przekroczyła 55 proc., nie musi to jeszcze automatycznie prowadzić do ograniczenia waloryzacji. Dlatego obecnych 53,3 proc. nie można w prosty sposób interpretować jako informacji, że Polsce brakuje dokładnie 1,7 pkt proc. do niższej waloryzacji emerytur.

Nie tylko emerytury. Próg długu oznacza też inne ograniczenia

Ograniczenie waloryzacji świadczeń jest tylko jednym z elementów procedury. Po spełnieniu warunków określonych w art. 86 rząd nie może przewidzieć wzrostu wynagrodzeń pracowników państwowej sfery budżetowej. Ustawa przewiduje również ograniczenia dotyczące deficytu budżetu państwa, wydatków i pożyczek oraz dodatkowe obowiązki dotyczące finansów samorządów.

Dla porównania projekt budżetu na 2027 r. zakłada 3-procentowy wzrost wynagrodzeń pracowników państwowej sfery budżetowej oraz nauczycieli. Łączny koszt podwyżek wraz z pochodnymi oszacowano na około 7,8 mld zł. Projekt przewiduje 695 mld zł dochodów, 977,6 mld zł wydatków i deficyt nie większy niż 282,6 mld zł.

Co musi się wydarzyć, żeby mechanizm zadziałał?

Obecnie 53,3 proc. PKB nie oznacza ograniczenia waloryzacji emerytur w 2027 r. Kluczowy będzie poziom państwowego długu publicznego na koniec roku oraz dodatkowa relacja określona w art. 38a ustawy. Dopiero spełnienie ustawowych warunków może uruchomić ograniczenia dotyczące kolejnego budżetu.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. 2025 poz. 1483 ze zm.)

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

REKLAMA

Prawo
Nowe prawo: certyfikat cyberbezpieczeństwa dla małych firm. Po co ci „Firma Bezpieczna Cyfrowo” i co trzeba będzie spełnić?

Mikro-, małe i średnie firmy będą mogły potwierdzić certyfikatem, że stosują podstawowe zabezpieczenia cyfrowe. Ministerstwo Cyfryzacji skierowało do konsultacji projekt pierwszego krajowego schematu certyfikacji – „Firma Bezpieczna Cyfrowo”. Certyfikat ma być dobrowolny i ważny trzy lata. Sprawdź, co może dać twojej firmie i czego jeszcze o nim nie wiadomo.

Przegląd zrobiony, a obowiązek został. Do 5 000 zł mandatu i nawet 30 tys. zł w sądzie

Rachunek za kominiarza zapłacony, termin przeglądu odhaczony. Można odetchnąć? Właściciel domu powinien sprawdzić jeszcze, co dokładnie zamówił. Za określone zaniedbania przeciwpożarowe grozi do 5 000 zł mandatu, a w sądzie nawet 30 tys. zł grzywny. Różnicę robi obowiązek, który łatwo wrzucić do jednego worka z coroczną kontrolą.

4 000 zł kaucji, 500 zł potrącenia i 5 100 zł zwrotu. Skąd taki rachunek?

Wpłacasz 4 000 zł kaucji. Przy wyprowadzce właściciel potrąca 500 zł, a mimo to do oddania zostaje 5100 zł. To możliwy wynik przykładowego rozliczenia zgodnego z ustawowym mechanizmem. O końcowej kwocie decyduje jednak coś więcej niż przelew sprzed kilku lat. Zanim obie strony zamkną rachunki, warto sprawdzić kilka liczb i jeden ważny zapis w przepisach.

100 tys. zł bez podatku, a przy 40 tys. zł problem. Tak działa darowizna od rodziców

Rodzice przekazują pieniądze, dziecko odkłada je na różne wydatki, na przykład na zakup mieszkania, kupno samochodu czy na dowolny cel i wszyscy są spokojni. Do czasu. Darowizna na 100 tys. zł może nie kosztować ani złotówki podatku, a przy 40 tys. zł może pojawić się należność dla fiskusa. To przykładowe kwoty, ale różnica jest jak najbardziej rzeczywista. Znaczenie ma szczegół, który łatwo przeoczyć między rodzinną rozmową a wizytą w banku.

REKLAMA

Jedna z najdłuższych w historii firmy Microsoft awarii zakończona

Koncern Microsoft poinformował w sobotę rano o całkowitym przywróceniu swych usług, takich jak Teams, Outlook i Copilot, po globalnej awarii niektórych narzędzi i zakłóceniu ich działania. 

Ruszyła baza rodzin potrzebujących pomocy w ramach Szlachetnej Paczki. Rodziny można wybierać do 11 grudnia

Szlachetna Paczka uruchomiła w sobotę bazę rodzin, które potrzebują pomocy. Na stronie internetowej Szlachetnej Paczki każdy, kto chce pomóc, może zapoznać się z historią danej rodziny i wesprzeć ją. Prezenty trafią do potrzebujących w „weekend cudów” – 12 i 13 grudnia.

Emerytura pod włoskim słońcem za ułamek hiszpańskich cen. Ten region zyskuje w oczach Polaków

Przez lata Hiszpania była pierwszym wyborem dla Polaków, Niemców i Brytyjczyków szukających swojego miejsca na emeryturę pod słońcem. Jednak gwałtowny wzrost cen i spadek jakości tamtejszych nieruchomości sprawiają, że inwestorzy oraz przyszli seniorzy zaczynają rozglądać się za nowymi kierunkami. Na mapie Europy wyrasta właśnie mocna alternatywa – słoneczna Apulia, która łączy przystępne koszty życia, świetną komunikację lotniczą z Polską oraz unikalny model życia w tętniących życiem historycznych centrach miast.

Hamulec czy blokada? Weta prezydenta Karola Nawrockiego w liczbach

„Jeśli prawo jest dobre, jest podpis” – mówił 13 listopada Karol Nawrocki, ogłaszając weto do ustawy o blokowaniu nielegalnych treści w internecie. Minister cyfryzacji odpowiedział, że prezydent zachował się „jak lobbysta platform”. Sprawdziliśmy liczby i tezy z tego sporu.

REKLAMA

Weto prezydenta do ustawy o blokowaniu treści w internecie. Urzędnik czy sąd – kto ma decydować, co zniknie z sieci?

Prezydent Karol Nawrocki odmówił 13 listopada podpisania ustawy, która miała pozwalać urzędom nakazywać blokowanie nielegalnych treści w internecie. Rząd mówi o utracie narzędzi szybkiej reakcji na przestępstwa, prezydent – o oddaniu urzędnikom oceny, co jest przestępstwem. Unijny akt o usługach cyfrowych (DSA) obowiązuje jednak nadal.

Ile zarabia policjant przed 26. rokiem życia i później? Praca w policji w 2026 r. Na jakie dodatki można liczyć?

Zarobki w policji uzależnione są od wielu czynników, takich jak staż służby, zdobyty stopień służbowy czy zajmowane stanowisko. Można jednak podać kwotę wynagrodzenia zasadniczego policjanta przed 26. rokiem życia i później. Na jakie dodatki można liczyć?

Zapisz się na newsletter
Najlepsze artykuły, najpoczytniejsze tematy, zmiany w prawie i porady. Skoncentrowana dawka wiadomości z różnych kategorii: prawo, księgowość, kadry, biznes, nieruchomości, pieniądze, edukacja. Zapisz się na nasz newsletter i bądź zawsze na czasie.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

REKLAMA