REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Byłeś w wojsku w latach 90.? Sprawdź, czy ZUS nie uciął bezprawnie Twojej emerytury

Anna Kot-Spyra
Anna Kot-Spyra, dziennikarka, copywriterka, redaktorka serwisów internetowych: dziennik.pl, infor.pl, gazetaprawna.pl, forsal.pl
emeryt, senior, dokument
Wojsko w latach 90. a emerytura. Czy powrót do tego samego zakładu pracy ma znaczenie? Redakcja Infor.pl odpowiada Czytelnikowi
Shutterstock

REKLAMA

REKLAMA

Obowiązkowa zasadnicza służba wojskowa odbyta przed 1 stycznia 1999 roku to dla wielu emerytów kość niezgody w relacjach z ZUS-em. Wokół zasad jej zaliczania narosło mnóstwo mitów - m.in. ten, że brak powrotu do dawnego pracodawcy w ciągu 30 dni zamienia wojsko w okres nieskładkowy. Do naszej redakcji napisał Czytelnik, który uważa, że przez nagłe bezrobocie i upadłość zakładów pracy, on i jego bracia zostali potraktowani przez system niesprawiedliwie i niekonstytucyjnie. Wyjaśniamy przepisy, analizujemy wyroki i odpowiadamy, jak jest naprawdę.

Do naszej redakcji wpłynął list od Czytelnika:

REKLAMA

REKLAMA

Co jakiś czas czytam artykuły umieszczone przez Waszą redakcję na stronach internetowych i chciałbym podziękować za merytoryczne podejście do każdego tematu. Ostatnio czytałem informację odnośnie odrzucenia petycji dotyczącej przyznania większego świadczenia dla osób, które równocześnie pracowały i wychowywały dzieci. W takiej sytuacji jest moja mama, która wychowywała czterech synów. A że pracowała jako sprzątaczka za najniższą pensję, to dzisiaj jej emerytura jest taka sama jak świadczenie dla kobiety, która nigdy nie pracowała. Moim zdaniem jest to duży błąd w systemie emerytalnym. Ja jednak chciałbym, aby Wasza redakcja zapytała u źródła o inną grupę osób, do której ja się zaliczam. Otóż zarówno ja, jak i moi bracia odbywaliśmy obowiązkową służbę wojskową na przełomie lat 90. i mamy ten okres zaliczony do stażu jako nieskładkowy tylko dlatego, że po służbie wojskowej nie wróciliśmy do tego samego zakładu pracy. W moim przypadku zakład ogłosił upadłość, jeden z braci poszedł do wojska, będąc w tym czasie na bezrobociu, a drugi jeszcze nie pracował. I tutaj pojawia się pytanie o konstytucyjność równego traktowania osób, które były w wojsku, ale ich drogi zawodowe potoczyły się różnie. Moim zdaniem nie powinno to mieć znaczenia i nie należy na tej podstawie rozróżniać, kto ma ten okres zaliczony jako składkowy, a kto nie.

Musimy zacząć od kluczowej i uspokajającej wiadomości dla naszego Czytelnika oraz jego braci: ich obawy wynikają z błędu w interpretacji przepisów, a system emerytalny wcale ich nie skrzywdził. Wbrew temu, co podejrzewa Czytelnik, służba wojskowa w ich przypadku jest traktowana przez ZUS jako okres składkowy, a losy zawodowe po wyjściu z koszar nie mają tu żadnego znaczenia. Poniżej precyzyjnie wyjaśniamy stan prawny i odpowiadamy na obie kwestie poruszone w liście.

Emerytura mamy (czworo dzieci i niska pensja)

Czytelnik słusznie zauważa problem niskich świadczeń dla kobiet, które łączyły ciężką pracę z wychowaniem licznego potomstwa. Sytuacja, w której mama Czytelnika (po latach pracy jako sprzątaczka) otrzymuje emeryturę równą świadczeniu osoby, która nigdy nie pracowała zawodowo, wynika z konstrukcji emerytury minimalnej oraz programu Mama 4+ (Rodzicielskie Świadczenie Uzupełniające). Kobiety, które nigdy nie pracowały, ale wychowały co najmniej czworo dzieci, mogą otrzymać od państwa świadczenie równe właśnie emeryturze minimalnej. Z kolei osoby pracujące za najniższe pensje, odprowadzające minimalne składki, również wypracowują kwotę, którą państwo musi ustawowo "podciągnąć" do progu emerytury minimalnej. To rodzi poczucie niesprawiedliwości społecznej, które regularnie staje się przedmiotem petycji i debat sejmowych, na bieżąco opisywanych na łamach naszego portalu.

REKLAMA

Służba wojskowa to zawsze okres składkowy

Przechodząc do głównego pytania Czytelnika: zasadnicza służba wojskowa odbyta przed 1 stycznia 1999 r. jest z mocy prawa traktowana jako okres składkowy. Wynika to wprost z art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przepis ten nie stawia żadnych dodatkowych warunków. Dla ZUS-u nie ma znaczenia, czy po zakończeniu służby wojskowej żołnierz:

Dalszy ciąg materiału pod wideo
  • wrócił do poprzedniego zakładu pracy,
  • podjął pracę w zupełnie nowej firmie (ponieważ stara np. upadła),
  • zarejestrował się jako bezrobotny,
  • nie pracował i dopiero szukał zajęcia.

W każdym z tych przypadków czas spędzony w koszarach w latach 90. zostanie przez ZUS dopisany do ogólnego stażu emerytalnego jako okres składkowy (z przelicznikiem 1,3% podstawy wymiaru za każdy rok służby). Upadłość zakładu pracy Czytelnika czy fakt, że jego bracia szli do wojska z bezrobocia lub przed pierwszą pracą, w żaden sposób nie odebrały im statusu okresu składkowego. Wszyscy bracia są w tym zakresie traktowani przez prawo równo.

Skąd więc wziął się mit o "warunku powrotu do pracy"?

Rozumiemy, skąd u Czytelnika mogło pojawić się przeświadczenie, że powrót do tego samego zakładu w ciągu 30 dni od zakończenia służby jest kluczowy. Taki warunek rzeczywiście istniał w dawnych przepisach (m.in. w rozporządzeniu Rady Ministrów z 1983 roku), ale dotyczył wyłącznie prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (np. praca w hutnictwie, górnictwie, kierowcy ciężarówek). Jeśli pracownik przed wojskiem wykonywał taką ciężką pracę i po zwolnieniu z armii wrócił do niej w ciągu 30 dni, to okres służby wojskowej wliczał mu się do stażu "pracy w szczególnych warunkach", co pozwalało na obniżenie wieku emerytalnego (np. do 60 lat dla mężczyzn). Jeśli ktoś takiego warunku nie spełnił (bo np. firma upadła), tracił jedynie przywilej wliczenia wojska do stażu w szczególnych warunkach. Nadal jednak zachowywał prawo do wliczenia wojska jako zwykłego okresu składkowego do powszechnej emerytury.

Dlaczego emerytura za lata spędzone w wojsku i tak bywa niska?

Skoro wojsko to okres składkowy, to dlaczego wielu emerytów czuje, że na nim traci? Winny nie jest brak statusu "okresu składkowego", ale kwestia podstawy wymiaru składek przy wyliczaniu kapitału początkowego (czyli odtworzonej historii ubezpieczeniowej sprzed 1999 roku). W latach 90. za żołnierzy zasadniczej służby wojskowej nie odprowadzano do ZUS-u realnych składek od faktycznego uposażenia. Przez lata ZUS przyjmował za te miesiące dochód „zero”. Kwestia ta była badana przez Trybunał Konstytucyjny (wyrok z dnia 24 lipca 2014 r., sygn. akt SK 53/13), który uznał ówczesne przepisy za zgodne z ustawą zasadniczą. Na szczęście przepisy się zmieniły. Obecnie ZUS za okresy zasadniczej służby wojskowej ma obowiązek przyjąć kwotę minimalnego wynagrodzenia pracowników, które obowiązywało w tamtym okresie. Dzięki temu okres spędzony w wojsku nie "zeruje" już podstawy wymiaru emerytury i nie zaniża drastycznie kapitału początkowego.

Podsumowanie

Drogi Czytelniku, odpowiadając na Twoje pytanie: system emerytalny nie naruszył w Waszym przypadku zasady równego traktowania. Zarówno Ty, jak i Twoi bracia macie pełne prawo do zaliczenia okresu służby wojskowej z lat 90. jako okres składkowy. Wasze późniejsze, skomplikowane losy zawodowe (upadłość firmy, bezrobocie) nie miały na to żadnego negatywnego wpływu. Co należy teraz zrobić?

  1. Sprawdźcie decyzje o kapitał początkowy: Wy lub Wasi bracia powinniście upewnić się, czy składając dokumenty do ZUS-u, dołączyliście książeczki wojskowe (lub ich odpisy). ZUS musi uwzględnić ten okres w stażu jako składkowy.
  2. Wniosek o przeliczenie: Jeśli kapitał początkowy był ustalany wiele lat temu i ZUS policzył za wojsko "0 zł", warto złożyć wniosek o ponowne przeliczenie z uwzględnieniem minimalnego wynagrodzenia za czas służby. Przepisy pozwalają na skorygowanie starych decyzji na korzyść ubezpieczonego.
Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

REKLAMA

Prawo
Adopcja osób pełnoletnich – czy istnieje potrzeba zmiany przepisów?

Do Rzecznika Praw Obywatelskich kierowane są wnioski o zmianę przepisów dotyczących możliwości adopcji również osób pełnoletnich. Według obecnie obowiązujących uregulowań nie jest to możliwe. Jakie są powody postulowanych zmian?

Rząd przyjął nową ustawę azbestową. Będą kary do 100 tys. zł, ale zniknie uciążliwy coroczny obowiązek

Rząd przyjęła już projekt ustawy o wyrobach zawierających azbest, który całkowicie przebudowuje zasady jego usuwania i ewidencjonowania w Polsce. Nowe prawo znosi uciążliwy obowiązek corocznego składania informacji przez właścicieli nieruchomości, ale jednocześnie wprowadza surowe kary administracyjne sięgające nawet 100 tys. zł oraz ścisły system zezwoleń dla firm wykonawczych.

Nowe formy pochówku, zasady ekshumacji, działalność domów pogrzebowych, transport zwłok – rewolucja w przepisach o cmentarzach i chowaniu zmarłych

Czekają nas rewolucyjne zmiany na cmentarzach. Rząd przygotował projekt ustawy dopuszczającej m. in. rozsypywanie prochów zmarłych i chowanie w biournach. Zmienią się też zasady: funkcjonowania domów pogrzebowych, przeprowadzania ekshumacji i transportu zwłok.

Rekordowe tłumy na ulicach Pragi po decyzji parlamentu. Rządowy projekt likwidacji abonamentu RTV wywołał burzę

Nawet 450 tysięcy osób mogło wziąć udział w niedzielnej manifestacji na praskich błoniach Letná. Obywatele masowo sprzeciwili się rządowemu projektowi likwidacji abonamentu RTV, widząc w nim próbę politycznego przejęcia telewizji i radia. Tak potężnego zrywu społecznego niepodległe Czechy jeszcze nie widziały, a iskrą zapalną stało się nocne głosowanie w parlamencie.

REKLAMA

Najkrótszy dzień w roku. Kiedy wypada? Kiedy jest przesilenie zimowe?

Kiedy w tym roku wypada najkrótszy dzień w roku? Ile będzie trwałą najdłuższa noc? Kiedy wypada kalendarzowa i astronomiczna zima?

Sztuczna inteligencja w samochodach. Czy polskie i unijne prawo jest gotowe na motoryzacyjne AI bez chmury?

Przemysł motoryzacyjny coraz częściej sięga po wyspecjalizowane spółki z sektora sztucznej inteligencji, a funkcje AI przenoszone są z serwerów w chmurze do komputerów samego pojazdu. Trend ten najwyraźniej widać dziś na rynku amerykańskim. Z perspektywy polskiej, osadzonej w unijnym porządku prawnym, kluczowe jest pytanie, czy obowiązujące przepisy pozwalają komercyjnie wdrażać takie rozwiązania i czy sprzyjają współpracy producentów z akademickimi spin-outami. Odpowiedź jest twierdząca, ale lokalne przetwarzanie nie jest skrótem regulacyjnym: zmienia rozkład obowiązków, a nie ich istnienie.

ZUS sam wyczyści stare długi Polaków. Wielu straci jednak część przyszłej emerytury

Już 1 maja 2027 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych automatycznie umorzy zaległości sprzed 1999 roku, zdejmując tym samym egzekucje i hipoteki z majątku dłużników. Choć nie trzeba składać żadnych wniosków, eksperci zwracają uwagę na poważny haczyk – skorzystanie z abolicji może drastycznie obniżyć wysokość przyszłego świadczenia.

Pieniądze z MOPS na opał. Kto może dostać zasiłek i ile on wynosi?

Czy gminy wypłacają zasiłki na zakup opału? Od czego zależy możliwość otrzymania takiej pomocy i jej kwota? Prezentujemy najważniejsze przepisy.

REKLAMA

Postępowanie w razie zagrożenia i ogłoszenia alarmu. Czy rodzice mogą odebrać dzieci ze szkół i przedszkoli?

MSWiA razem z MEN przygotowały dla szkół procedurę zachowania się w sytuacji kryzysowej. Dokument rekomenduje, aby podczas alarmu nie wydawać dzieci rodzicom. Odbiór dziecka może stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia dziecka, rodziców, pracowników szkoły oraz działających służb.

Testament notarialny. Jak często można zmieniać, ile to kosztuje i na co uważać?

Czy można zmienić testament notarialny? Jakie są najczęstsze przyczyny podjęcia decyzji o sporządzeniu nowego dokumentu? Oto praktyczne informacje.

Zapisz się na newsletter
Najlepsze artykuły, najpoczytniejsze tematy, zmiany w prawie i porady. Skoncentrowana dawka wiadomości z różnych kategorii: prawo, księgowość, kadry, biznes, nieruchomości, pieniądze, edukacja. Zapisz się na nasz newsletter i bądź zawsze na czasie.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

REKLAMA