REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Ministerstwo Sprawiedliwości: Nie ma opłaty 200 zł za PESEL. Ale w Nowym Roku pobierane będzie już 400 zł

Tomasz Król
prawnik piszący o m.in.: problemach osób niepełnosprawnych, ZUS, pracy, cywilistyce, administracji, przedsiębiorcach, podatkach
Ministerstwo Sprawiedliwości: Nie ma opłaty 200 zł za PESEL. Ale w Nowym Roku pobierane będzie już 400 zł
Ministerstwo Sprawiedliwości: Nie ma opłaty 200 zł za PESEL. Ale w Nowym Roku pobierane będzie już 400 zł
T. Król
Własne

REKLAMA

REKLAMA

U notariuszy trwa spór interpretacyjny o to, czy mogą pobierać dodatkowe opłaty w wysokości 200 zł od swoich klientów. Nie wiedziałem, że jest taki spór. W sierpniu 2026 r. zobaczyłem wycenę usług notarialnych z dziwną opłatą „200 zł” w wyliczeniu kosztów aktu notarialnego. Zapytałem Ministerstwo Sprawiedliwości, które wykluczyło legalność takiej opłaty. Dużo wcześniej – bo od marca 2025 r. – próbuje to wyjaśnić dr Maciej Kasprzyk, notariusz w Warszawie, który wskazuje podobny (co przy PESEL-u) mechanizm pobierania opłaty 200 zł przy pełnomocnictwie, intercyzie i testamencie. Wskazuje także na oświadczenie o odrzuceniu zadłużonego spadku ujmowane jako protokół. Problemem jest nie tylko dalsze pobieranie opłat 200 zł, ale zwrot osobom, które już ją zapłaciły. Umieszczone w tytule artykułu 400 zł wynika z tego, że opłata 200 zł zostanie przez Ministra Sprawiedliwości podniesiona do 400 zł, a na dziś nie ma żadnego prawnego mechanizmu - poza wyjaśnieniami Ministerstwa - blokującymi opłatę.

Tematem pobierania przez notariuszy opłaty 200 zł zainteresowałem się przypadkiem. Przeczytałem poniższą wycenę usług kancelarii notarialnej. Notariusz miał przeprowadzić darowiznę udziału w nieruchomości o wartości 3000 zł. Jak sam liczyłem wartość pracy notariusza wychodziła mi w przedziale około 750 zł - 800 zł (z VAT-em). Na wycenie była jednak kwota przeszło 1000 zł brutto.

REKLAMA

REKLAMA

Przykład

Dzień dobry,

przesyłam kosztorys od 3.000 zł (darowizna)

akt netto: 
100 zł z par. 3 i 5 rozporządzenia +200 zł z par. 16 za czynności towarzyszące (sprawdzenie w rejestrze PESEL)
tj. łącznie 369 brutto.

wniosek wiecz. księgowy 246 zł brutto

5 zł opłata za wypis elektr.
48 zł brutto x 6 - wypisy dla stron oraz urzędów

opłata sądowa 100 zł

łącznie 1.008,00 zł brutto

Proszę o przesłanie w dniu dzisiejszym informacji, czy jest Pan zainteresowany sporządzeniem aktu not.

Zadałem sobie pytanie "skąd 200 zł więcej" niż wyliczone przeze mnie 800 zł i przedstawiłem problem Ministerstwu Sprawiedliwości. Stanowisko rządu opublikowaliśmy w artykule:

W stanowisku MS (zamieszczam je na końcu artykułu) chodzi o niedawno wprowadzony obowiązek sprawdzania przez notariuszy, czy PESEL jego klienta jest zastrzeżony. Jest zastrzeżony, no to nie możesz podpisać aktu notarialnego. "Prawo o notariacie" nie przewiduje za to sprawdzenie PESEL-u wynagrodzenia dla notariusza. Jest to w mojej opinii krzywdzące notariuszy. Nie mogą jednak rekompensować sobie krzywdy, pobierając 200 zł na podstawie par. 16 rozporządzenia o taksie (jako 200 zł od "innej czynności notarialnej" (czynność towarzysząca)). Ministerstwo Sprawiedliwości wskazuje w swoim stanowisku – przekonująco według mnie – że nie ma podstawy prawnej dla takiej opłaty. Brak opłaty za PESEL wynika też ze zwykłej logicznej wykładni prawa, którą przedstawiam obok urzędowo ujętej wykładni prawa Ministerstwa: "Jeżeli klient notariusza ma zastrzeżony PESEL, to do podpisania aktu notarialnego nie dojdzie. Trudno w takiej sytuacji uzasadnić pobranie opłaty 200 zł za czynność uboczną (sprawdzenie PESEL-u się odbyło), gdy czynność główna (akt notarialny) nie doszła do skutku. A przecież nikt nie pobiera 200 zł, gdy do podpisania aktu notarialnego nie doszło".

Podstawa prawna dla kontrowersyjnej opłaty 200 zł

Podstawą jest par. 16 rozporządzenia w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej. Przepis znajduje się prawie na końcu rozporządzenie i brzmi:

REKLAMA

Sprawdzenie PESEL-u przez notariusza miałoby być "czynnością notarialną". I taka jest podstawa dla opłaty 200 zł. Tyle że według mnie to nie jest czynność notarialna. I tak samo uważa Ministerstwo Sprawiedliwości.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Pomimo powyższych argumentów i pisma Ministerstwa Sprawiedliwości opłata 200 zł (to kwota maksymalna, możliwa do obniżki) za sprawdzenie zastrzeżenia PESEL-u jest nadal pobierana przez część notariuszy.

Sygnalista zabiega o wyjaśnienie stosowania opłat 200 zł przez notariuszy

Dr Maciej Kasprzyk, notariusz w Warszawie od marca 2025 r. – czyli dużo wcześniej niż ja – próbuje wyjaśnić sprawę opłat 200 zł za pracę notariuszy. Zrobił zestawienie kontrowersyjnych opłat, a także kalkulator, który ma wyliczać, czy taka kontrowersyjna opłata została pobrana.

Wszystkie interpretacje rozporządzenia dają ten sam efekt. Nie ma opłaty 200 zł

Dr Maciej Kasprzyk w swojej wykładni prawa wyklucza stosowanie opłaty 200 zł np. za sprawdzenie PESEL-u. Powołuje się na zasadę, że płaci się u notariusza raz – za czynność główną, a nie sumę opłat za "czynność główną (np. akt notarialny) + czynności uboczne (np. sprawdzenie PESEL-u)".

Czyli w przypadku opłaty 200 zł za sprawdzenie zastrzeżenia PESEL-u mamy trzy interpretacje:

  1. dr. Macieja Kasprzyka – sprawdzenie PESEL-u to czynność uboczna, a opłatę można pobierać tylko za czynność główną, np. testament (50 zł, a nie 250 zł), intercyza (400 zł a nie 600 zł), pełnomocnictwo (100 zł a nie 300 zł).
  2. Ministerstwa Sprawiedliwości – sprawdzenie PESEL-u nie jest "czynnością notarialną", a czynnością techniczną będącą "dodatkowym obowiązkiem ustawowym". Dlatego notariusz nie stosuje par. 16 i nie ma podstawy do pobrania 200 zł.
  3. moją – sprawdzenie zastrzeżenia PESEL-u nie jest czynnością notarialną; jest to czynność akcesoryjna wobec aktu notarialnego, narzucona przez Prawo o notariacie jako obowiązek ustawowy. Czynność ta powinna być odpłatna, ale brak tej odpłatności to kwestia niezgodności z Konstytucją RP i rolą Trybunału Konstytucyjnego, a nie rozporządzenia o stawkach notarialnych.

Wszystkie metody wykładni dają ten sam wynik – brak opłaty 200 zł (netto) za sprawdzenie, czy PESEL klienta notariusza jest zastrzeżony.

Na razie jesteśmy przy PESEL-u. Ale dr Maciej Kasprzyk wskazuje jeszcze 4 podobne sytuacje.

Mamy z PESELEM więc 5 przykładów zawyżania opłat notarialnych:

Problem dotyczy (najczęściej) 5 sytuacji, jakie wiążą się z usługami świadczonymi przez notariuszy.

Istota sporu między notariuszami to dwie ścieżki interpretacyjne, jakie mogą wybrać. Pokażmy to na przykładzie:

Przykład

Maksymalna opłata za testament wynosi 50 zł. Ale jeżeli notariusz umieści w testamencie zapis o "wyborze prawa", to ma do wyboru dwie ścieżki interpretacyjne. Pierwsza to uznanie, że zapis "o wyborze prawa" mieści się w opłacie 50 zł za testament. Druga ścieżka to kwalifikacja, że taki zapis to odrębna czynność, i doliczenie 200 zł netto do opłaty 50 zł za testament. W zależności od wybranego sposobu postępowania opłata wyniesie 50 zł albo 250 zł.

W podobny sposób możemy wskazać dwie ścieżki interpretacyjne przy doliczaniu 200 zł przy pełnomocnictwach czy intercyzach. W przypadku odrzucenia zadłużonego spadku i oświadczenia (koszt 50 zł), sporne jest, czy notariusz, tylko dlatego, że nadał temu oświadczeniu nazwę "protokół", może pobrać opłatę 250 zł. I to staje się podstawą do naliczenia wyższej opłaty.

 Dr Maciej Kasprzyk zebrał te sytuacje w poniższą tabelę:

Czynność

Stawka maksymalna

Często pobierane

Nadpłata

Pełnomocnictwo do wielu czynności

100 zł netto

300 zł netto

+200 zł

Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku złożone przed notariuszem

50 zł netto

250 zł netto

+200 zł

Testament bez dodatkowych zapisów, także z oświadczeniem o wyborze prawa

50 zł netto

250 zł netto

+200 zł

Umowa majątkowa małżeńska (intercyza)

400 zł netto

600 zł netto

+200 zł

Weryfikacja numeru PESEL przy zawieraniu umowy

0 zł netto

200 zł netto

+200 zł

Klasyfikacja budżetowa 2027. Nowe rozporządzenie z komentarzem eksperta

Kalkulator dat

Pismo Ministerstwa Sprawiedliwości w sprawie opłaty 200 zł za sprawdzenie PESEL-u przez notariusza

Mnie poniższa interpretacja Ministerstwa Sprawiedliwości przekonuje:

"Do Ministerstwa nie wpłynęły dotychczas skargi dotyczące pobierania przez notariuszy takiej opłaty na podstawie § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2004 r. w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1566).

Katalog czynności notarialnych określa art. 79 ustawy - Prawo o notariacie. Wśród nich nie występuje odrębna czynność polegająca na „weryfikacji numeru PESEL” ani „sporządzeniu protokołu weryfikacji PESEL” jako samoistna czynność notarialna.

Zgodnie z art. 85 § 1 ustawy – Prawo o notariacie (Dz. U. z 2026 r. poz. 614), notariusz jest obowiązany przed dokonaniem czynności notarialnej stwierdzić tożsamość osób biorących udział w czynności. Do tego właśnie przepisu art. 85 ustawy – Prawo o notariacie ustawodawca wprowadził regulację nakładającą na notariusza obowiązek weryfikacji numeru PESEL w rejestrze zastrzeżeń numerów PESEL.

Na podstawie art. 85 § 2a powołanej ustawy notariusz przed dokonaniem czynności notarialnej, o której mowa w art. 85a § 1 weryfikuje, czy numer PESEL osoby dokonującej czynności nie jest zastrzeżony w rejestrze zastrzeżeń numerów PESEL.

W ocenie Ministerstwa Sprawiedliwości, umiejscowienie tej regulacji w systematyce ustawy nie jest przypadkowe – obowiązek sprawdzenia statusu numeru PESEL nie stanowi odrębnego zdarzenia prawnego ani czynności wymagającej udokumentowania w formie aktu notarialnego. Jest to czynność techniczno-organizacyjna, wykonywana w ramach przygotowania i przeprowadzenia właściwej czynności notarialnej. Obowiązek ten ma charakter ustawowy i stanowi element procedury poprzedzającej dokonanie czynności notarialnej. W razie stwierdzenia zastrzeżenia numeru PESEL notariusz jest zobowiązany odmówić dokonania czynności. W ocenie Ministerstwa, czynność ta jest elementem realizacji obowiązków ustawowych notariusza i nie stanowi odrębnej, samoistnej czynności notarialnej, za którą przysługiwałoby dodatkowe wynagrodzenie.

Z poważaniem,

Milena Domachowska

Naczelnik

Wydział Prasowy"

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

REKLAMA

Prawo
Adopcja osób pełnoletnich – czy istnieje potrzeba zmiany przepisów?

Do Rzecznika Praw Obywatelskich kierowane są wnioski o zmianę przepisów dotyczących możliwości adopcji również osób pełnoletnich. Według obecnie obowiązujących uregulowań nie jest to możliwe. Jakie są powody postulowanych zmian?

Rząd przyjął nową ustawę azbestową. Będą kary do 100 tys. zł, ale zniknie uciążliwy coroczny obowiązek

Rząd przyjęła już projekt ustawy o wyrobach zawierających azbest, który całkowicie przebudowuje zasady jego usuwania i ewidencjonowania w Polsce. Nowe prawo znosi uciążliwy obowiązek corocznego składania informacji przez właścicieli nieruchomości, ale jednocześnie wprowadza surowe kary administracyjne sięgające nawet 100 tys. zł oraz ścisły system zezwoleń dla firm wykonawczych.

Nowe formy pochówku, zasady ekshumacji, działalność domów pogrzebowych, transport zwłok – rewolucja w przepisach o cmentarzach i chowaniu zmarłych

Czekają nas rewolucyjne zmiany na cmentarzach. Rząd przygotował projekt ustawy dopuszczającej m. in. rozsypywanie prochów zmarłych i chowanie w biournach. Zmienią się też zasady: funkcjonowania domów pogrzebowych, przeprowadzania ekshumacji i transportu zwłok.

Rekordowe tłumy na ulicach Pragi po decyzji parlamentu. Rządowy projekt likwidacji abonamentu RTV wywołał burzę

Nawet 450 tysięcy osób mogło wziąć udział w niedzielnej manifestacji na praskich błoniach Letná. Obywatele masowo sprzeciwili się rządowemu projektowi likwidacji abonamentu RTV, widząc w nim próbę politycznego przejęcia telewizji i radia. Tak potężnego zrywu społecznego niepodległe Czechy jeszcze nie widziały, a iskrą zapalną stało się nocne głosowanie w parlamencie.

REKLAMA

Najkrótszy dzień w roku. Kiedy wypada? Kiedy jest przesilenie zimowe?

Kiedy w tym roku wypada najkrótszy dzień w roku? Ile będzie trwałą najdłuższa noc? Kiedy wypada kalendarzowa i astronomiczna zima?

Sztuczna inteligencja w samochodach. Czy polskie i unijne prawo jest gotowe na motoryzacyjne AI bez chmury?

Przemysł motoryzacyjny coraz częściej sięga po wyspecjalizowane spółki z sektora sztucznej inteligencji, a funkcje AI przenoszone są z serwerów w chmurze do komputerów samego pojazdu. Trend ten najwyraźniej widać dziś na rynku amerykańskim. Z perspektywy polskiej, osadzonej w unijnym porządku prawnym, kluczowe jest pytanie, czy obowiązujące przepisy pozwalają komercyjnie wdrażać takie rozwiązania i czy sprzyjają współpracy producentów z akademickimi spin-outami. Odpowiedź jest twierdząca, ale lokalne przetwarzanie nie jest skrótem regulacyjnym: zmienia rozkład obowiązków, a nie ich istnienie.

ZUS sam wyczyści stare długi Polaków. Wielu straci jednak część przyszłej emerytury

Już 1 maja 2027 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych automatycznie umorzy zaległości sprzed 1999 roku, zdejmując tym samym egzekucje i hipoteki z majątku dłużników. Choć nie trzeba składać żadnych wniosków, eksperci zwracają uwagę na poważny haczyk – skorzystanie z abolicji może drastycznie obniżyć wysokość przyszłego świadczenia.

Pieniądze z MOPS na opał. Kto może dostać zasiłek i ile on wynosi?

Czy gminy wypłacają zasiłki na zakup opału? Od czego zależy możliwość otrzymania takiej pomocy i jej kwota? Prezentujemy najważniejsze przepisy.

REKLAMA

Postępowanie w razie zagrożenia i ogłoszenia alarmu. Czy rodzice mogą odebrać dzieci ze szkół i przedszkoli?

MSWiA razem z MEN przygotowały dla szkół procedurę zachowania się w sytuacji kryzysowej. Dokument rekomenduje, aby podczas alarmu nie wydawać dzieci rodzicom. Odbiór dziecka może stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia dziecka, rodziców, pracowników szkoły oraz działających służb.

Testament notarialny. Jak często można zmieniać, ile to kosztuje i na co uważać?

Czy można zmienić testament notarialny? Jakie są najczęstsze przyczyny podjęcia decyzji o sporządzeniu nowego dokumentu? Oto praktyczne informacje.

Zapisz się na newsletter
Najlepsze artykuły, najpoczytniejsze tematy, zmiany w prawie i porady. Skoncentrowana dawka wiadomości z różnych kategorii: prawo, księgowość, kadry, biznes, nieruchomości, pieniądze, edukacja. Zapisz się na nasz newsletter i bądź zawsze na czasie.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

REKLAMA