Sądy: ZUS może zamrozić emeryturę. Zdarzało się w ZUS, że na rok. Przez podpis życia. Ale jest jeszcze Konstytucja RP

REKLAMA
REKLAMA
Trudno w to uwierzyć, ale naprawdę są przepisy, które pozwalają wstrzymać np. 1 października 2026 r. emeryturę do 1 października 2027 r. Jest to przepis niekonstytucyjny w mojej ocenie – rodzaj błędu ustawodawczego, który nie jest korygowany od lat. Wstrzymanie emerytury dotyczy czasu potrzebnego ZUS-owi na sprawdzenie, czy emeryt żyje – tak, aby świadczenie nie trafiło do oszustów pobierających emerytury/renty po śmierci osoby uprawnionej. I prawidłowe brzmienie przepisu powinno nakazywać ZUS-owi wypłatę emerytury – po sprawdzeniu wszystkiego – za okres od 1 października 2026 r. , a nie dopiero od 1 października 2027 r.
- Wstrzymanie emerytury nie oznacza automatycznie utraty pieniędzy
- Wstrzymanie wypłaty zabezpiecza interes ZUS. Gdzie w tym emeryt?
- Prokonstytucyjna wykładnia przepisów pozwala uniknąć sporu o ich niezgodność z Konstytucją
- Podstawy prawne
Chodzi o wstrzymanie wypłaty emerytury z powodu braku potwierdzenia dalszego prawa do świadczenia. W praktyce oznacza to utratę pieniędzy za okres, w którym ZUS nie wiedział, czy emeryt nadal żyje. Chyba, że emeryty pójdzie do sądu. Wtedy sąd orzeknie:
REKLAMA
REKLAMA
"Pozbawienie wyrównania emerytury narusza konstytucyjne prawo do zabezpieczenia społecznego. Istotne jest bowiem to, że celem wstrzymania wypłaty przez ZUS jest zabezpieczenie zakładu emerytalnego przed pobraniem pieniędzy przez osobę nieuprawnioną, a nie pozbawienie emeryta należnych mu środków."
ZUS wszczyna procedurę sprawdzenia, czy emeryt żyje. Wysyła do niego w sierpniu 2026 r. formularz, który emeryt powinien odesłać z podpisem (potwierdzonym np. przez faktycznego opiekuna). ZUS nie otrzymuje tego pisma od emeryta bo ten nie wie, że ZUS go szuka - ZUS wysłał wezwanie do podpisu życia na stary adres zamieszkania emeryta (ZUS się pomylił). ZUS wstrzymuje wypłaty emerytury od 1 października 2026 r. Wyjaśnienia całej sprawy trwa rok. Emeryt wreszcie się dowiaduje, że ZUS go szuka, wysyła podpis życia. ZUS odwiesza emeryturę. ALE UWAGA! Emeryt otrzymuje emeryturę na nowo od 1 października ale 2027 r. Pieniądze za okres 1 października 2026 r. - koniec września 2027 r. PRZEPADAJĄ. Jeżeli emeryt pójdzie do sądu, to ten przywróci mu zaległe płatności.
Wstrzymanie emerytury nie oznacza automatycznie utraty pieniędzy
Pozbawienie ubezpieczonego wypłaty świadczenia za okres poprzedzający złożenie wniosku o wznowienie wypłaty, na podstawie art. 135 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, nie zawsze jest adekwatne do celu wstrzymania świadczenia. Chodzi o sytuację, w której ZUS wstrzymuje wypłatę na podstawie art. 134 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 128 ustawy, ponieważ nie otrzymał dowodów potwierdzających dalsze istnienie prawa do świadczenia.
Celem takiego rozwiązania jest ochrona przed wypłatą pieniędzy osobie nieuprawnionej, na przykład po śmierci emeryta. Jeżeli jednak okaże się, że świadczeniobiorca żył przez cały okres wstrzymania wypłaty, przyczyna uzasadniająca obawy ZUS nie potwierdzi się. W takiej sytuacji pozbawienie go wyrównania emerytury za minione miesiące nie służy już realizacji celu, dla którego ustawodawca przewidział możliwość wstrzymania świadczenia.
REKLAMA
Klasyfikacja budżetowa 2027. Nowe rozporządzenie z komentarzem eksperta
Takie ograniczenie prawa do emerytury może naruszać istotę prawa do zabezpieczenia społecznego, zagwarantowanego w art. 67 ust. 1 Konstytucji RP. Skoro ostatecznie nie doszło do zdarzenia powodującego ustanie prawa do świadczenia, czyli śmierci osoby uprawnionej, utrata wypłaty za okres niepewności co do jej dalszego życia pozostaje niewspółmierna do celu regulacji.
Wstrzymanie wypłaty zabezpiecza interes ZUS. Gdzie w tym emeryt?
W orzecznictwie wskazuje się, że wstrzymanie wypłaty emerytury ma zapobiec pobraniu świadczenia przez inną osobę w przypadku śmierci uprawnionego. Jeżeli śmierć świadczeniobiorcy rzeczywiście nastąpiła, wstrzymanie wypłaty pozwala osiągnąć zamierzony przez ustawodawcę cel. Nie ma wówczas podstaw do dalszego wypłacania świadczenia osobie, która utraciła do niego prawo.
Jeżeli natomiast okaże się, że emeryt żyje, samo wstrzymanie wypłaty już zabezpieczyło interes systemu przed ewentualnym pobraniem pieniędzy przez osobę nieuprawnioną. Dodatkowe pozbawienie emeryta wyrównania za okres, w którym istniała niepewność co do tego, czy nadal żyje, nie znajduje odpowiedniego uzasadnienia.
Ograniczenie konstytucyjnego prawa do zabezpieczenia społecznego musi być proporcjonalne do celu, któremu służy. Jeżeli skutki zastosowania przepisu pozostają w rażącej dysproporcji do tego celu, nie można uznać takiego ograniczenia za uzasadnione. Problem pojawia się zatem wtedy, gdy osoba, która przez cały czas zachowała prawo do emerytury, zostaje pozbawiona wypłaty za okres poprzedzający złożenie wniosku o jej wznowienie.
Prokonstytucyjna wykładnia przepisów pozwala uniknąć sporu o ich niezgodność z Konstytucją
W sprawach dotyczących wstrzymania wypłaty świadczeń pojawia się również problem stwierdzania niekonstytucyjności przepisów ustaw przez sądy powszechne. Co do zasady kompetencja do orzekania o zgodności ustaw z Konstytucją należy do Trybunału Konstytucyjnego. W doktrynie istnieje jednak dyskusja dotycząca możliwości dokonywania takiej oceny przez sądy rozpoznające konkretne sprawy.
W sądach widać prokonstytucyjną interpretacja art. 134 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 135 ust. 1 i 3 ustawy emerytalno-rentowej.
Przepisy te regulują możliwość wstrzymania wypłaty świadczenia, gdy osoba pobierająca emeryturę, mimo pouczenia lub żądania organu rentowego, nie przedstawi dowodów potwierdzających dalsze istnienie prawa do świadczenia. Co do zasady wznowienie wypłaty następuje nie wcześniej niż od miesiąca złożenia wniosku albo wydania z urzędu decyzji o wznowieniu. Jeżeli jednak wstrzymanie wypłaty nastąpiło wskutek błędu organu rentowego, art. 135 ust. 3 przewiduje możliwość wyrównania świadczenia za okres nie dłuższy niż trzy lata poprzedzające bezpośrednio miesiąc złożenia wniosku lub wydania decyzji z urzędu.
Znaczenie ma również obowiązek prawidłowego pouczenia świadczeniobiorcy o przepisach i okolicznościach mogących prowadzić do utraty prawa do wypłaty emerytury. Pouczenie musi być pełne i zrozumiałe, aby mogło wywoływać skutki prawne wobec ubezpieczonego.
Potwierdza to utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego, w tym wyroki z 17 lutego 2005 r., sygn. akt II UK 440/03, z 26 kwietnia 1980 r., sygn. akt II URN 51/80, oraz z 10 grudnia 1985 r., sygn. akt II URN 207/84.
Chociaż wskazane orzeczenia dotyczyły prawidłowości pouczenia w kontekście żądania zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, przedstawione w nich zasady mogą znaleźć zastosowanie również w sprawach dotyczących wstrzymania i wznowienia wypłaty emerytury. Istotne jest bowiem to, czy ubezpieczony został właściwie poinformowany o swoich obowiązkach i konsekwencjach związanych z dalszym pobieraniem świadczenia.
Podstawy prawne
Przepisami źle interpretowanymi przez ZUS są art. 134 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Stanowi, że:
Wstrzymanie wypłaty świadczeń następuje poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 1–4, albo od następnego miesiąca, jeżeli wcześniejsze wstrzymanie wypłaty nie było możliwe
oraz art. 135 tej ustawy:
Art. 135.
1 W razie ustania przyczyny powodującej wstrzymanie wypłaty świadczenia, wypłatę wznawia się od miesiąca ustania tej przyczyny, jednak nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek o wznowienie wypłaty lub wydano z urzędu decyzję o jej wznowieniu, z uwzględnieniem ust. 2.
2. W przypadkach określonych w art. 134 ust. 1 pkt 5 wypłatę świadczenia wznawia się od miesiąca, w którym ją wstrzymano, jednak za okres nie dłuższy niż 3 lata poprzedzające bezpośrednio miesiąc, w którym zgłoszono wniosek o wznowienie wypłaty.
3. Jeżeli wstrzymanie wypłaty świadczeń nastąpiło na skutek błędu organu rentowego, wypłatę wznawia się poczynając od miesiąca, w którym je wstrzymano, jednak za okres nie dłuższy niż 3 lata poprzedzające bezpośrednio miesiąc, w którym zgłoszono wniosek o wznowienie wypłaty lub wydano decyzję z urzędu o jej wznowieniu.
REKLAMA
© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.
REKLAMA



