Pięć razy więcej za napoje od 1 stycznia 2027 r. System kaucyjny zaskoczy podwyżką do (aż!) 15 zł opłaty za butelki i puszki

REKLAMA
REKLAMA
Od 1 stycznia 2027 r. opłata produktowa za butelki plastikowe (tj. butelki jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych) na napoje, o pojemności do 3 litrów oraz za puszki metalowe o pojemności do 1 litra wzrośnie aż (!) pięciokrotnie. Tak drastyczna podwyżka spowoduje, że te sklepy, które nadal pozostają poza systemem kaucyjnym, już się od niego „nie wywiną”.
- System kaucyjny opakowań na napoje, czyli – obowiązujący od 1 października 2025 r. mechanizm promujący recykling, którego celem jest umożliwienie osiągnięcia wyznaczonych przez Unię Europejską poziomów selektywnego zbierania opakowań i odpadów opakowaniowych (w tym m.in. butelek PET i metalowych puszek)
- System kaucyjny w Polsce nie obejmuje jednak wszystkich opakowań na napoje i odpadów opakowaniowych – jakie wyłączenia w ramach mechanizmu promującego recykling, jakim jest system kaucyjny, przewidział ustawodawca?
- Za nieprzystąpienie do systemu kaucyjnego i nieosiągnięcie wymaganych poziomów zbiórki – przedsiębiorca/sklep sprzedający napoje (w butelkach PET i puszkach) zostanie obciążony dodatkową opłatą
- Pięciokrotny wzrost opłat za napoje (w butelkach PET i metalowych puszkach) od 1 stycznia 2027 r. – przedsiębiorcy/sklepy, które nie przystąpiły do systemu kaucyjnego, mają dodatkową motywację
System kaucyjny opakowań na napoje, czyli – obowiązujący od 1 października 2025 r. mechanizm promujący recykling, którego celem jest umożliwienie osiągnięcia wyznaczonych przez Unię Europejską poziomów selektywnego zbierania opakowań i odpadów opakowaniowych (w tym m.in. butelek PET i metalowych puszek)
System kaucyjny opakowań na napoje obowiązuje w Polsce od 1 października 2025 r., a powodem jego wprowadzenia stała się dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej 2019/904 w sprawie zmniejszenia wpływu niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko (tzw. dyrektywa SUP). Nałożyła ona na państwa członkowskie obowiązek zapewnienia selektywnej zbiórki określonych odpadów do celów recyklingu. Przedsiębiorcy wprowadzający do obrotu napoje w wybranych rodzajach opakowań – zgodnie z ww. dyrektywą – obowiązani są osiągnąć określone poziomy selektywnego zbierania opakowań i odpadów opakowaniowych w ramach systemu (77% od 2025 r. i 90% od 2029 r.). Dodatkowo, dla butelek jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych – obowiązani są oni do zapewnienia, aby opakowania te, włącznie z ich zakrętkami i wieczkami, zawierały udział wagowy wynoszący co najmniej: od 2025 r. – 25%, a od 2030 r. – 30% tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu. Uruchomienie systemu kaucyjnego – ma pomóc osiągnąć oba powyższe cele.
REKLAMA
REKLAMA
Zgodnie z ustawą z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych ustaw, celem implementacji do polskiego porządku prawnego przepisów wynikających z ww. dyrektywy UE – systemem kaucyjnym w Polsce objęte zostały:
- butelki plastikowe (tj. butelki jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych) na napoje, o pojemności do 3 litrów (włącznie z ich zakrętkami i wieczkami z tworzyw sztucznych), z wyłączeniem szklanych lub metalowych butelek na napoje, których zakrętki i wieczka są wykonane z tworzyw sztucznych – za które kaucja wynosi 50 gr,
- puszki metalowe o pojemności do 1 litra – za które kaucja wynosi 50 gr oraz
- butelki szklane wielokrotnego użytku o pojemności do 1,5 litra – za które kaucja wynosi 1 zł.
Wśród najważniejszych, praktycznych informacji związanych z funkcjonowaniem systemu kaucyjnego, dla jego użytkowników (czyli konsumentów, którzy nabywają napoje w opakowaniach objętych kaucją), warto wymienić następujące:
- Systemem kaucyjnym objęte są wyłącznie opakowania ze znakiem kaucji, a w ww. znaku kaucji – widoczna jest informacja o wysokości kaucji za dane opakowanie.
- Kaucja za opakowanie z oznaczeniem kaucji doliczana jest przy kasie (na paragonie pojawia się osobno, jako oddzielna pozycja) – nie jest wliczona w cenę samego napoju na półce sklepowej czy w automacie z napojami (jej wysokość jest widoczna na etykiecie opakowania – jest częścią znaku kaucji).
- Do otrzymania zwrotu kaucji nie jest potrzebny paragon za zakup napoju, a zwrotu opakowania można dokonać m.in. w sklepach i automatach kaucyjnych.
- Aby otrzymać zwrot kaucji, opakowanie musi zawierać nienaruszony znak kaucji i czytelny kod kreskowy, dlatego – zwracanych opakowań nie należy zgniatać ani uszkadzać.
- Za działanie systemu kaucyjnego w Polsce odpowiadają tzw. operatorzy, czyli podmioty, które organizują współpracę między producentami napojów, a punktami ich sprzedaży, którzy odpowiadają za zbiórkę opakowań objętych systemem.
- Punktami zbiórki opakowań objętych systemem kaucyjnym (ze znakiem kaucji), są:
- wszystkie sklepy powyżej 200 m2, które oferują napoje w opakowaniach objętych systemem kaucyjnym,
- sklepy poniżej 200 m2, które przystąpiły do systemu,
- automaty kaucyjne dostępne także poza punktami handlowymi,
- inne punkty zbiórki.
- Za niezwrócenie kaucji za szklane butelki wielokrotnego użycia przez jednostkę handlu detalicznego lub hurtowego o powierzchni sprzedaży nie większej niż 200 m2, w której klientom oferowane są produkty będące napojami w opakowaniach na napoje objętych systemem kaucyjnym – prowadzącemu taką jednostkę handlu, grozi od 10 tys. do nawet 500 tys. kary pieniężnej. Za kontrolę podmiotów w zakresie przepisów kaucyjnych odpowiadają wojewódzkie inspektoraty ochrony środowiska. Kary pieniężne także wymierza, w drodze decyzji, właściwy wojewódzki inspektor ochrony środowiska.
System kaucyjny w Polsce nie obejmuje jednak wszystkich opakowań na napoje i odpadów opakowaniowych – jakie wyłączenia w ramach mechanizmu promującego recykling, jakim jest system kaucyjny, przewidział ustawodawca?
Zgodnie z ustawą z dnia 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych ustaw (a konkretnie jej art. 1 pkt 3) – z systemu kaucyjnego zostały wyłączone produkty w opakowaniach na napoje będące mlekiem, jogurtem lub innym pitnym produktem mlecznym. Wynika to z tego, że – zgodnie z ww. przepisem – nie obejmuje ich ciążący na wprowadzającym do obrotu produkty w opakowaniach na napoje obowiązek osiągnięcia określonych poziomów selektywnego zbierania opakowań i odpadów opakowaniowych. W uzasadnieniu projektu ustawy, którą wprowadzono ww. wyłączenie wskazano, że – stanowi ono odpowiedź na postulaty zgłaszane przez branżę mleczarską „związane z potrzebą zachowania reżimu sanitarnego w punktach handlowych, którego w miejscach przechowywania opakowań po tych produktach, ciężko byłoby dotrzymać”.
Wśród opakowań wyłączonych z systemu kaucyjnego – Ministerstwo Klimatu i Środowiska – wymienia ponadto:
- opakowania szklane jednokrotnego użycia oraz
- kartoniki po sokach.
Za nieprzystąpienie do systemu kaucyjnego i nieosiągnięcie wymaganych poziomów zbiórki – przedsiębiorca/sklep sprzedający napoje (w butelkach PET i puszkach) zostanie obciążony dodatkową opłatą
Zgodnie z art. 34 ust. 2c ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi – przedsiębiorca, który sprzedaje napoje w butelkach PET lub metalowych puszkach i który:
REKLAMA
- nie przystąpił do systemu kaucyjnego (tj. nie zawarł z podmiotem reprezentującym umowy dotyczącej przystąpienia do systemu kaucyjnego) i
- nie osiągnął wymaganego poziomu zbiórki (tj. selektywnego zbierania opakowań), który – dla 2026 r. – został określony na poziomie 77% w przypadku butelek jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych na napoje o pojemności do 3 litrów oraz puszek metalowych o pojemności do 1 litra,
podlega tzw. opłacie produktowej liczonej według potrójnej stawki (i obliczonej oddzielnie dla każdego rodzaju z ww. opakowań).
Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 9 grudnia 2023 r. w sprawie stawek opłat produktowych dla poszczególnych rodzajów opakowań – aktualnie, opłata produktowa za 1 kg butelek jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych na napoje o pojemności do 3 litrów – wynosi 1 zł. Na 1 zł opiewa również opłata produktowa za 1 kg puszek metalowych o pojemności do 1 litra.
Przedsiębiorcy, którzy nie przystąpili do systemu kaucyjnego i nie osiągnęli wymaganego poziomu zbiórki ww. opakowań, w 2026 r., zapłacą zatem – trzykrotność ww. stawki, a więc – 3 zł za 1 kg butelek PET o pojemności do 3 litrów i odpowiednio 3 zł za 1 kg metalowych puszek o pojemności do 1 litra.
Pięciokrotny wzrost opłat za napoje (w butelkach PET i metalowych puszkach) od 1 stycznia 2027 r. – przedsiębiorcy/sklepy, które nie przystąpiły do systemu kaucyjnego, mają dodatkową motywację
Zgodnie z pkt 3 załącznika do rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 9 grudnia 2023 r. w sprawie stawek opłat produktowych dla poszczególnych rodzajów opakowań – od 1 stycznia 2027 r., opłata produktowa za:
- 1 kg butelek jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych na napoje o pojemności do 3 litrów oraz
- 1 kg puszek metalowych o pojemności do 1 litra,
wzrośnie do 5 zł (z 1 zł w 2026 r., a zatem – aż pięciokrotnie).
Przedsiębiorcy, którzy sprzedają napoje w butelkach PET lub metalowych puszkach i którzy:
- nie przystąpili do systemu kaucyjnego (tj. nie zawarli z podmiotem reprezentującym umowy dotyczącej przystąpienia do systemu kaucyjnego) i
- nie osiągną wymaganego poziomu zbiórki (tj. selektywnego zbierania opakowań), który – dla 2027 r. (tak jak dla 2026 r.) – został określony na poziomie 77% w przypadku butelek jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych na napoje o pojemności do 3 litrów oraz puszek metalowych o pojemności do 1 litra,
podlegać będą (tak jak w roku 2026) ww. opłacie produktowej liczonej według potrójnej stawki (i obliczonej oddzielnie dla każdego rodzaju z ww. opakowań). Za 1 kg butelek PET, jak i metalowych puszek, zapłacą już jednak (od 1 stycznia 2027 r.) nie 3 zł, a – aż 15 zł (5 zł x 3).
Przy założeniu, że przedsiębiorca rocznie wprowadza do obrotu np. 100 tys. butelek PET, z których każda waży 25 g, czyli łączna masa opakowań na napoje, objętych systemem kaucyjnym, wprowadzonych przez niego do obrotu opiewa na 2500 kg, oznacza to, że – przy wymaganym poziomie zbiórki wynoszącym 77% – przedsiębiorca taki powinien wykazać, że zebrał 1925 kg butelek. Za nieprzystąpienie do systemu kaucyjnego i nieosiągnięcie wymaganego poziomu zbiórki, w 2026 r., przy takiej ilości (1925 kg butelek PET), zapłaciłby 5775 zł (1925 kg x 3, bo opłata produktowa wynosi aktualnie 3 zł/kg), a od 1 stycznia 2027 r. zapłaci aż – 28 875 zł (1925 kg x 15, bo opłata produktowa wzrośnie aż do 15 zł/kg).
Podwyżka ta, z dużym prawdopodobieństwem, stanie się wystarczająca motywacja do przystąpienia do systemu kaucyjnego dla firm, które cały czas działają jeszcze poza nim.
Podstawa prawna:
- Ustawa z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 619 z późn. zm.)
- Ustawa z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r., poz. 1852 z późn. zm.)
- Ustawa z dnia 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2024 r., poz. 1911)
- Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 8 lipca 2024 r. w sprawie wysokości kaucji dla poszczególnych rodzajów opakowań objętych systemem kaucyjnym (Dz.U. z 2024 r., poz. 1046)
- Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 9 grudnia 2023 r. w sprawie stawek opłat produktowych dla poszczególnych rodzajów opakowań (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 988)
REKLAMA
© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.
REKLAMA



