REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

ZUS wstrzymuje emeryturę, rentę, zasiłek, inne świadczenia bez podpisu życia

Tomasz Król
prawnik piszący o m.in.: problemach osób niepełnosprawnych, ZUS, pracy, cywilistyce, administracji, przedsiębiorcach, podatkach
Niekiedy emeryt musi wykazać ZUS-owi, że żyje. Procedura tzw. podpisu życia
Niekiedy emeryt musi wykazać ZUS-owi, że żyje. Procedura tzw. podpisu życia
T. Król
Własne

REKLAMA

REKLAMA

Śmierć a blokada świadczeń w ZUS. Odblokować może podpis życia. Dla emerytur, rent, świadczeń kompensacyjnych, zasiłków oraz świadczeń przedemerytalnych, uzupełniających i rodzicielskich. O co tutaj chodzi? O „Poświadczenie życia” podpisywane przez np. emeryta, co do którego ZUS podejrzewa, że nie żyje. To dokument z jego podpisem, który dowodzi, że świadczenie ZUS trafia do osoby, która żyje. Dotyczy to m.in. emerytur (w tym pomostowych), rent, świadczeń kompensacyjnych, zasiłków przedemerytalnych, świadczeń (w tym przedemerytalnych, uzupełniających przy niezdolności do samodzielnej egzystencji, rodzicielskich). ZUS stosuje art. 128 ustawy emerytalnej. Czytamy w nim: "Na żądanie organu rentowego emeryt lub rencista jest zobowiązany do potwierdzania własnoręcznym podpisem istnienia dalszego prawa do pobierania świadczeń określonych ustawą (żądanie tzw. podpisu życia")."

rozwiń >

Instytucja „poświadczenia życia” jest stosowana przez ZUS głównie przy świadczeniach wypłacanych za granicę, kiedy organ rentowy nie ma możliwości korzystania z systemu PESEL dla sprawdzenia, czy wypłaca pieniądze żyjącej osobie. Ale żądanie ZUS o „poświadczenia życia” może także otrzymać emeryt żyjący i mieszkający w Polsce. Zasada jest prosta – „ZUS nie otrzyma podpisu życia, ZUS na 100% wstrzyma świadczenia”.

REKLAMA

REKLAMA

Przykład kiedy ZUS powinien żądać podpisu życia:

Przykład

ZUS wypłacił krewnym emeryta zasiłek pogrzebowy w związku z jego śmiercią. Z powodu X zgon nie został jednak odnotowany w rejestrze PESEL. ZUS powinien wyłapać tę rozbieżność i skierować do emeryta żądanie złożenia tzw. podpisu życia. Po oczywistym braku odpowiedzi organ wstrzymałby wypłatę świadczenia.

Co się jednak dzieje, gdy ZUS nie wyśle takiego wezwania? Przecież sama wypłata zasiłku pogrzebowego jednoznacznie wskazuje na śmierć emeryta. Skoro ZUS nie zadbał o weryfikację aktywności życiowej świadczeniobiorcy, nie może mieć pretensji np. do banku, który przez trzy lata realizował wypłaty tej emerytury. Bank wypłacał środki, ponieważ ZUS co miesiąc przelewał je na konto, a pieniądze pobierał nieuczciwy krewny lub znajomy zmarłego. Przykładowy wyrok Sądu Najwyższego pokazujący dokładnie taką sytuację opisujemy w dalszej części artykułu – strata ZUS z tytułu trzyletniej wypłaty emerytury wyniosła w tym przypadku około 50 000 zł.

Trzy rodzaje formularzy dla poświadczenia życia [przykłady]

ZUS obecnie rozróżnia trzy wersje formularzy służących do zbierania podpisów emerytów, rencistów i odbiorców pozostałych świadczeń od ZUS:

Przykład 1

EMR – „Poświadczenie dalszego istnienia prawa do pobierania świadczeń”. To podstawowy formularz stosowany przez ZUS, m.in. w Polsce.

Przykład 2

EMRG – „Oświadczenie osoby, która mieszka za granicą, o prawie do pobierania polskiej emerytury lub renty”. Jest to formularz dla osób mieszkających za granicą.

Przykład 3

EMRG-1 – nie jest uniwersalnym formularzem zastępującym EMRG. ZUS używa tego symbolu dla określonych wersji językowych formularza dla osób mieszkających za granicą, np. polsko-niemieckiej, polsko-angielskiej, polsko-włoskiej czy polsko-szwedzkiej.

Wykaz tych formularzy można znaleźć pod linkiem w ZUS. Tu np. wersja dla osób mieszkających w Niemczech link

ZUS wysyła w celu weryfikacji, czy emeryt/rencista żyje formularz za granicą.

REKLAMA

Dalszy ciąg materiału pod wideo

i oczekuje otrzymanie w odpowiedzi dokumentu z własnoręcznym podpisem. Brak odpowiedzi = domniemanie, że emeryt nie żyje i należy wstrzymać emeryturę / rentę.

Dla polskiego emeryta albo rencisty ważny jest formularz "Poświadczenie dalszego istnienia prawa do pobierania świadczeń"

Poniżej formularz w formacie PDF do ściągnięcia, który ZUS rozsyła jeżeli podejmie decyzję, że chce podpisu życia.

EMR

EMR

Formularz EMR (Poświadczenie dalszego istnienia prawa do pobierania świadczeń) dotyczy następujących świadczeń:

  1. emerytura
  2. renta rodzinna
  3. renta z tytułu niezdolności do pracy
  4. renta socjalna
  5. nauczycielskie świadczenie kompensacyjne
  6. zasiłek przedemerytalny
  7. świadczenie pieniężne
  8. emerytura pomostowa
  9. świadczenie przedemerytalne
  10. świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji
  11. rodzicielskie świadczenie uzupełniające

Ten formularz jest stosowany przez ZUS w Polsce - emeryt czy rencista mieszka w Polsce i tu korzysta ze świadczeń ZUS.

SN wskazał, że organy rentowe powinny stosować podpis życia w Polsce. I jeżeli ZUS tego nie zrobił, to nie może na bank przerzucać odpowiedzialności za wypłatę emerytury na konto osoby zmarłej. I utratę tych pieniędzy przez ZUS

W wyroku SN z 16 czerwca 2026 r. (sygn. akr II USKP 400/26) link sędziowie zatrzymali roszczenia organu rentowego wobec banku. Organ przelewał przez trzy lata emeryturę na konto zmarłej osoby. Bank nie wiedział, że emeryt nie żyje i wypłacił przeszło prawie 50 000 zł emerytury ( 49.432,13 zł) pełnomocnikowi zmarłego (pomimo, że pełnomocnictwo wygasło z chwilą śmierci, ale bank nie wiedział o śmierci).

Organ emerytalny wypłacił na konto emeryturę zmarłego za okres trzech lat. Pełnomocnik zmarłego wypłacił spore pieniądze z konta - 360.000 zł. Organ rentowy domagał się od banku zwrotu 141.515,94 zł z tytułu nienależnej emerytury. Bank oddał 92.083,81 zł bo tyle zostało po wypłatach pełnomocnika.

Wyrok SN - bank nie musi zwracać pieniędzy do organu rentowego bo to organ mógł sprawdzić i ustalić, że emeryt nie żyje. Bank nie miał takiej możliwości - nie odpowiada za utratę emerytury na rzecz pełnomocnika zmarłego emeryta.

Organ rentowy dowiedział się od sędziów, że:

1) Powinien podejmować działania pozwalające kontrolować prawidłowość wypłaty takich świadczeń jak emerytura albo renta i takim działaniem może być wystąpienie przez np. ZUS o podpis życia.

2) Jednym z instrumentów służących temu celowi jest rozwiązanie przewidziane w art. 128 ustawy emerytalnej.

Sędziowie SN w uzasadnieniu wyroku napisali:

"Art. 128 przewiduje możliwość żądania od emeryta lub rencisty potwierdzenia własnoręcznym podpisem, że nadal istnieje jego prawo do pobierania świadczenia. Jest to tzw. „poświadczenie życia”. Nie oznacza to jednak, że organ rentowy powinien automatycznie i regularnie wzywać wszystkich świadczeniobiorców do składania takich oświadczeń. Sięgnięcie po ten instrument może być uzasadnione w konkretnych przypadkach, gdy pojawiają się okoliczności wskazujące na potrzebę zweryfikowania, czy świadczenie nadal powinno być wypłacane. Ocena, czy zachodzi taka potrzeba, pozostaje w gestii organu rentowego."

I dalej:

"Wykorzystaniu takich informacji powinna sprzyjać zasada dobrej administracji. Przy odpowiednim poziomie informatyzacji systemów obsługujących świadczenia możliwe powinno być bowiem powiązanie informacji dotyczących różnych świadczeń i szybkie wykrywanie zdarzeń mających wpływ na prawo do ich dalszego pobierania."

Czy trzeba podpisać dokumenty do ZUS w trybie "podpis życia" u notariusza?

Nie, nie ma takiego obowiązku. Co prawda podpis powinien być potwierdzony. Ale lepsza jest placówka ZUS niż notariusz.

Są potencjalnie dwa tryby, kiedy notariusz może I notariusz też to może zrobić. W tym miejscu:

Emeryt, podpis życia. Czy potrzebne jest potwierdzenie u notariusza

Emeryt, podpis życia. Czy potrzebne jest potwierdzenie u notariusza

ZUS

Jako zwykłe poświadczenie podpisu u notariusza. Koszt, to 24,60 zł brutto (20 zł netto + 23% VAT) za jeden podpis na standardowych dokumentach i pełnomocnictwach. Ten tryb się nieopłaca bo jest tańszy drugi tryb:

Ważne

Prawo o notariacie przewiduje osobne od "ZUSowskiego" potwierdzenie podpisu życia:

Art. 100 Prawa o notariacie stanowi:

Często jest stosowany, gdy osoba mieszkająca w Polsce potrzebuje potwierdzić, że żyje wobec instytucji w innym kraju (np. Niemcy, USA). Ile kosztuje taka usługa u notariusza?

Jaki koszt? Za poświadczenie pozostawania przy życiu:

a) w celu otrzymania emerytury, renty lub innych świadczeń z ubezpieczenia społecznego – 5 zł + VAT,

b) w innym celu – 30 zł + VAT;

za poświadczenie pozostawania osoby w określonym miejscu – 30 zł + VAT.

Zasadą jest, że prawo do świadczeń z ZUS wygasa:

– gdy ustanie którykolwiek z warunków wymaganych do uzyskania tego prawa,

– ze śmiercią osoby uprawnionej.

Niekiedy ZUS wymaga potwierdzenia, że osoba uprawniona nadal spełnia warunki do pobierania świadczenia i nie zachodzą ww. przesłanki wygaszenia wypłaty pieniędzy.

Jak odbywa się pozyskanie przez ZUS "podpisu życia"? [przykład]

ZUS wysyła formularz „Poświadczenie dalszego istnienia prawa do pobierania świadczeń” osobom pobierającym świadczenie z ZUS. I ten formularz należy wypełnić i podpisać.

Ważne

Własnoręczność podpisu musi poświadczyć uprawniony organ. Podpisany i poświadczony formularz należy odesłać w terminie i na adres wskazany na jego pierwszej stronie.

Procedura przewiduje także sytuacje, gdy osoba uprawniona nie może złożyć podpisu własnoręcznie - podpis składa wtedy upoważniona osoba, która sprawuje faktyczną opiekę. Nie ma wymogu opiekuna prawnego. Osoba ta potwierdza własnoręcznym podpisem, że świadczeniobiorca ma prawo do dalszego pobierania świadczenia.

Ta procedura wynika z konieczności potwierdzenia autentyczności podpisu

Własnoręczność podpisu świadczeniobiorcy lub podpisu osoby upoważnionej, sprawującej nad nim faktyczną opiekę, potwierdzają nieodpłatnie właściwe organy administracji rządowej lub jednostek samorządu terytorialnego. ZUS do potwierdzenia podpisu pozwala wykorzystywać swoje placówki - własnoręczność podpisu można również potwierdzić osobiście w najbliższej dowolnej placówce ZUS.

Poniżej fragment uzasadnienia wyroku sądu, które pokazuje korzyści ze złożenia podpisu życia w placówce ZUS:

Przykład 4

Wnioskodawca A. M. pobierający od 10.05.1987r. emeryturę górniczą, od 26.11.1988r. w zbiegu z rentą inwalidzką trzeciej grupy inwalidów w związku z chorobą zawodową (obecnie rentą z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową) mieszkający na stałe w Republice Federalnej Niemiec od 1993r. (od 01.11.1993r. transfer polskich świadczeń przez ZUS do RFN) wywiązał się prawidłowo z obowiązku określonego w art. 128 cyt. ustawy tj. złożył na żądanie organu rentowego poświadczenie istnienia dalszego prawa do pobierania w.w. świadczeń w wymaganej formie. Poza sporem pozostawało, że pierwsze poświadczenie życia i zamieszkiwania na druku ZUS RP-3c przedłożone przez wnioskodawcę w dniu 18.08.2008r. zawierało jego odręczny podpis, jednak nie potwierdzony dodatkowo przez właściwy organ administracji rządowej lub jednostkę samorządu terytorialnego jak wymaga art. 128 ust. 3 cyt. ustawy. Trzeba jednak wskazać, że wnioskodawca to poświadczenie na druku ZUS RP-3c złożył w dniu 18.08.2008r. osobiście w Oddziale ZUS w O., jednocześnie z nim składając swoją pisemną prośbę o przesłanie mu aktualnej decyzji emerytalnej. Podpis na wypełnionym w dniu 18.08.2008r. wnioskodawca złożył więc osobiście w siedzibie Oddziału ZUS w O., jak należy przyjąć w obecności pracownika ZUS, co czyniło zbędnym dodatkowe potwierdzenie go przez inny upoważniony organ administracji rządowej lub samorządowej.

źródło: Sąd Okręgowy w Opolu V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (Sygn. akt VU 2452/12, wyrok, 20 marca 2013 r.), Przewodniczący: SSO Wanda Grochecka link

Co się stanie, jeśli oświadczenie nie zostanie dostarczone

Jeśli osoba uprawniona nie przekaże ZUS oświadczenia, ZUS wyda decyzję, którą wstrzyma wypłatę świadczenia.

Wypłata zostanie wstrzymana:

– od miesiąca, w którym ZUS wyda decyzję w tej sprawie albo

– od następnego miesiąca, jeśli ZUS nie będzie mógł wstrzymać wypłaty wcześniej.

ZUS rozpocznie ponowną wypłatę świadczenia od miesiąca, w którym świadczeniobiorca złoży w placówce ZUS prawidłowo wypełniony formularz „Poświadczenie dalszego istnienia prawa do pobierania świadczeń”.

Klasyfikacja budżetowa 2027. Nowe rozporządzenie z komentarzem eksperta

Kalkulator dat

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

REKLAMA

Prawo
Zwolnienie pracownika z obowiązku świadczenia pracy podczas wypowiedzenia umowy o pracę

Wypowiedzenie umowy o pracę przez pracodawcę może być powodem zwolnienia pracownika z obowiązku świadczenia pracy. Czy pracodawca może takie zwolnienie odwołać i wezwać pracownika do pracy?

Zakupy internetowe. Jak bezpiecznie korzystać z AI?

Sztuczna inteligencja może przyspieszyć wyszukiwanie produktów, porównywanie cen i wybór najlepszej oferty. Nie zawsze jednak przedstawia pełne i aktualne informacje, a jej rekomendacje mogą być powiązane z reklamą lub personalizacją. Europejskie Centrum Konsumenckie Polska przypomina, na co zwrócić uwagę, korzystając z AI podczas zakupów internetowych.

Upadłość konsumencka – kiedy zadłużenie staje się nie do udźwignięcia i czy można skutecznie uwolnić się od długów?

Rosnące zadłużenie, niespłacane kredyty, chwilówki, kolejne wezwania do zapłaty i egzekucja komornicza to problemy, z którymi mierzy się coraz więcej osób. Nierzadko sytuacja finansowa dłużnika pogarsza się stopniowo – początkowo brakuje pieniędzy na jedną ratę, później pojawiają się kolejne zobowiązania, a próba spłacenia jednego kredytu kolejną pożyczką prowadzi do spirali zadłużenia.

Nowy „podatek od pielgrzymów” od 1 stycznia 2027 r. Gdzie ma obowiązywać opłata miejscowa i w jakiej wysokości?

Miasto po raz kolejny wraca do pomysłu wprowadzenia specjalnej opłaty miejscowej. Wpływy z takiego „podatku” do budżetu samorządu byłyby znaczące: szacunki mówią o 1,5 mln zł rocznie. Decyzja w tej sprawie ma zostać podjęta jednoosobowo.

REKLAMA

Hiszpania ograniczyła najem turystyczny. Polacy pytają o najem średnio- i długoterminowy

Uruchomienie nowego mieszkania turystycznego w Hiszpanii wymaga dziś co do zasady zgody trzech piątych właścicieli we wspólnocie, dlatego polscy kupujący coraz częściej pytają o najem średnio- i długoterminowy. Na co koniecznie trzeba zwrócić uwagę?

Kto chowa zmarłego, gdy rodzina nie odbiera ciała? Obowiązki gminy i rozliczenie ze spadku

W sytuacjach, gdy po śmierci człowieka nikt z najbliższych nie zgłasza się po odbiór ciała ze szpitala lub zakładu medycyny sądowej, niezależnie od tego, czy powodem jest brak krewnych, konflikt rodzinny czy okoliczności samego zdarzenia, polskie prawo nie pozostawia tej kwestii bez rozstrzygnięcia. Obowiązek zorganizowania pochówku przechodzi wówczas z mocy ustawy na samorząd. Wyjaśniamy, która gmina odpowiada za pogrzeb, jak wygląda jego finansowanie oraz kiedy koszty te mogą obciążyć spadkobierców.

Jak przekazać pieniądze z rachunku bankowego poza spadkiem?

Przepisy prawa przewidują takie sytuacje, że możemy częścią zgromadzonego majątku rozrządzić - na wypadek naszej śmierci - w inny sposób aniżeli poprzez testament. Przykładem takiej regulacji jest dyspozycja wkładem na wypadek śmierci, a zasady korzystania z tej instytucji znajdują się przede wszystkim w ustawie Prawo bankowe.

ZUS wydał ważną interpretację dla pracodawców. Tyle naprawdę wynosi składka zdrowotna przy uldze dla młodych PIT-0

Wielu pracodawców wciąż ma wątpliwości, czy w przypadku zatrudnienia pracownika do 26. roku życia korzystającego z ulgi PIT-0 składkę zdrowotną należy obniżyć do zera, czy wyliczyć na zasadach ogólnych. Najnowsza interpretacja ZUS rozstrzyga ten problem na konkretnym przykładzie wynagrodzenia w wysokości 7310 zł brutto i wskazuje dokładny mechanizm weryfikacji hipotetycznej zaliczki na podatek.

REKLAMA

Rząd obiecał seniorom rewolucję w opiece, a teraz zamykają się placówki. Zatrważające dane NFZ

Miała być wielka reforma z KPO i nowa ustawa, która poprawi los starszych i niesamodzielnych Polaków. Rzeczywistość okazuje się jednak bezlitosna – ponad 90 proc. nadwykonań za ubiegły rok wciąż nie zostało zapłaconych, a z mapy Polski znikają kolejne podmioty. Eksperci ostrzegają przed skutkami finansowego paraliżu, przez który tysiące chorych zostaje bez profesjonalnej pomocy w domu.

MOPS: 800+ odbiera zasiłek z MOPS na dzieci. Zaniżone alimenty także [wyrok sądu]

Wydawałoby się, że wykazanie przez samotną matkę, że podstawowym źródłem utrzymania jej oraz dwójki dzieci są 800+ oraz niskie alimenty, to uwiarygodnienie, że kobieta zasługuje na pomoc z MOPS. Zwłaszcza gdy chodzi o zasiłek na takie wydatki, jak buty i ubrania dla dziewczynek. To kolejny mit praktyki działania MOPS w Polsce. Otrzymywanie 800+ zmniejsza szansę na zasiłek celowy dla dzieci, bo urzędnicy mogą użyć argumentu, że świadczenie to jest przeznaczone właśnie na takie wydatki, jak zakup butów i ubrań. Mogą i, jak się okazuje, używają.

Zapisz się na newsletter
Najlepsze artykuły, najpoczytniejsze tematy, zmiany w prawie i porady. Skoncentrowana dawka wiadomości z różnych kategorii: prawo, księgowość, kadry, biznes, nieruchomości, pieniądze, edukacja. Zapisz się na nasz newsletter i bądź zawsze na czasie.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

REKLAMA