Strona główna » Prawo » Sprawy rodzinne » Pomoc Społeczna » Niepełnosprawni » Wytyczne zabierają punkty niepełnosprawnym. W Sejmie postulat działań naprawczych

Wytyczne zabierają punkty niepełnosprawnym. W Sejmie postulat działań naprawczych

26 lutego 2026, 23:16
[Data aktualizacji 27 lutego 2026, 09:43]

tomasz.krol@infor.pl Tomasz Król

prawnik - prawo pracy, cywilne, gospodarcze, administracyjne, podatki, ubezpieczenia społeczne, sektor publiczny

W Sejmie: Obniżenie świadczenia wspierającego osobom starszym. Czy będą wyrównania i rekompensaty?

Shutterstock

REKLAMA

Afera jest bardzo trudna do opisania bo polega na zmianie wzoru matematycznego przy pomocy którego oblicza się świadczenie wspierające (ma wartość nawet powyżej 4000 zł miesięcznie). W grudniu 2024 r. przedstawiciele rządu wysłali Wytyczne do komisji (WZON) przyznających punkty osobom niepełnosprawnym. Wytyczne to dokument wydany na podstawie ustawy, który powinien zawierać wskazówki jak komisje mają prowadzić postępowanie. Wytyczne powinny regulować kwestie proceduralne, a w rzeczywistości zaingerowały merytorycznie w pracę orzeczników. Rząd nakazał obniżyć wysokość świadczenia wspierającego osobom niepełnosprawnym w wieku 75+. Jaki był argument rządu? W wieku 75+ niesprawność ciała wynika z dwóch czynników występujących jednocześnie - wiek 75+ (skutków starości nie obejmuje świadczenie) i deficyty organizmu (to obejmuje świadczenie wspierające). Ten podział na "starość" i "niepełnosprawność" nie ma jednak podstawy prawnej. I w mojej ocenie czeka nas wyrok TK, to potwierdzający i problem oddania pieniędzy pokrzywdzonym osobom niepełnosprawnym.

Dodatkowo o relacji starość/niepełnosprawność decydują według prawa orzecznicy wobec każdego niepełnosprawnego. Prawo nakazuje ocenę indywidualną a nie "hurtem" jak przyjął rząd.

REKLAMA

Nie tylko wiek jest przyczyną obniżenia świadczenia bo podobna sytuacja dotyczy także osób niewidomych, głuchych i poruszających się na wózkach aktywnych (sprawne ręce, niesprawne nogi). Tu argumentacja rządu jest inna niż w przypadku osób 75+ - osoby te mają sprawne ręce. Mogą więc sobie zrobić posiłek, ubrać się.

KSeF - podręcznik

KSeF – jak wdrożyć

Instrukcje KSeF. 15 praktycznych procedur dla podatników

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Interwencja posłów w sprawie Wytycznych dla WZON z grudnia 2024 r. (osoby niepełnosprawne) - interpelacja nr 1

Pierwsze zapytanie to interpelacja nr 14985 do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej w sprawie stosowania wytycznych ograniczających ocenę poziomu potrzeby wsparcia u osób z niepełnosprawnościami powyżej 75. roku życia oraz skutków finansowych dla świadczenia wspierającego

Zgłaszający: Iwona Maria Kozłowska, Anna Wojciechowska

Data wpływu: 30-01-2026

"Szanowna Pani Ministro,

zwracam się z interpelacją w związku z sygnałami napływającymi od osób z niepełnosprawnościami oraz ich rodzin o zaniżaniu punktacji poziomu potrzeby wsparcia w postępowaniach prowadzonych przez wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności (WZON), co w konsekwencji prowadzi do obniżenia wysokości świadczenia wspierającego, a w części przypadków nawet do utraty prawa do tego świadczenia.

Zgodnie z informacjami publikowanymi przez administrację rządową, poziom potrzeby wsparcia ustala się w skali 0-100 punktów, a jego wartość wyznacza się na podstawie oceny 32 czynności związanych z obszarami codziennego funkcjonowania; końcowy wynik stanowi suma 25 najwyższych iloczynów uzyskanych dla tych czynności (z zaokrągleniem do pełnej wartości punktowej w górę).

Jednocześnie w „Wytycznych dotyczących ustalania poziomu potrzeby wsparcia” wskazano, że w odniesieniu do osób w wieku powyżej 75. roku życia, „wymagających wsparcia z racji swojego wieku”, w dziewięciu czynnościach (oznaczonych numerami 3, 5, 9, 11, 20, 25, 26, 28, 31) – w razie stwierdzenia braku zdolności do samodzielnego wykonania – możliwe jest ustalenie maksymalnego rodzaju wsparcia na poziomie „wsparcia częściowego” oraz maksymalnej częstotliwości na poziomie „często”.

W praktyce, takie ograniczenie skutkują systemowym obniżaniem punktacji dla osób 75+ także w przypadkach, gdy niesamodzielność wynika przede wszystkim z niepełnosprawności (a nie z wieku), co przekłada się na spadek poziomu potrzeby wsparcia i przesunięcie do niższych progów świadczenia wspierającego. Wskazuje się m.in., że przy progach świadczenia (40%–220% renty socjalnej) nawet spadek o kilka–kilkanaście punktów może oznaczać istotną utratę miesięcznej kwoty świadczenia.

W interpelacji znajdziemy 7 pytań:

1. Jaki jest formalny status „Wytycznych dotyczących ustalania poziomu potrzeby wsparcia” – kto je wydał, w jakiej procedurze, na jakiej podstawie prawnej oraz czy są one wiążące dla WZON?

2. Czy ministerstwo dysponuje analizą, ile decyzji ustalających poziom potrzeby wsparcia (od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia odpowiedzi) zostało wydanych wobec osób powyżej 75. r.ż. oraz w ilu przypadkach zastosowano opisane w wytycznych ograniczenia dotyczące 9 czynności?

3. Czy ministerstwo potwierdza, że ograniczenie w 9 czynnościach może prowadzić do obniżenia łącznej punktacji na tyle, aby osoba oceniana została zakwalifikowana do niższego progu świadczenia wspierającego (np. z 80-84 pkt do 75-79 pkt), a tym samym do realnej utraty części świadczenia? Proszę o przedstawienie danych i wyliczeń na reprezentatywnych przykładach.

4. W jaki sposób WZON ma odróżniać sytuacje, w których osoba 75+ „wymaga wsparcia z racji wieku”, od sytuacji, w których brak zdolności do wykonania czynności wynika przede wszystkim z niepełnosprawności? Jakie kryteria i dowody są wymagane, aby uniknąć automatyzmu i ryzyka dyskryminacji?

5. Czy ministerstwo prowadzi lub planuje kontrole praktyki stosowania wytycznych przez WZON – w szczególności pod kątem jednolitości orzeczniczej, ochrony praw stron postępowania oraz zgodności z zasadą równego traktowania?

6. Czy rozważane są zmiany w wytycznych lub przepisach wykonawczych tak, aby ograniczenia dla osób 75+ nie działały mechanicznie i nie prowadziły do sytuacji, w której osoba z ciężką niepełnosprawnością otrzymuje zaniżoną punktację z uwagi na sam wiek?

7. Czy ministerstwo przewiduje mechanizm naprawczy dla osób, które – wskutek zastosowania ograniczeń – otrzymały niższy poziom potrzeby wsparcia, a w konsekwencji niższe świadczenie wspierające? Czy rozważane jest wznowienie postępowań, korekta praktyki lub inne instrumenty kompensacyjne?

Interwencja posłów w sprawie Wytycznych dla WZON z grudnia 2024 r. (osoby niepełnosprawne) - interpelacja nr 2

Interpelacja nr 15187 do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej w sprawie kryteriów przyznawania świadczenia wspierającego osobom z dysfunkcjami wzroku

Zgłaszający: Sylwia Bielawska, Iwona Małgorzata Krawczyk

Data wpływu: 07-02-2026

"Szanowna Pani Minister,

świadczenie wspierające zostało wprowadzone jako instrument realnego wsparcia osób z niepełnosprawnościami, mający na celu zwiększenie ich samodzielności, niezależności oraz możliwości korzystania z asysty osobistej. W praktyce jednak obecnie obowiązujące kryteria oceny poziomu potrzeby wsparcia prowadzą do systemowego wykluczenia znacznej grupy osób z dysfunkcjami wzroku.

Do mojego biura poselskiego zgłaszają się osoby całkowicie niewidome lub w znacznym stopniu niedowidzące, które uzyskują zbyt niską liczbę punktów w procesie oceny, co skutkuje brakiem prawa do świadczenia wspierającego. Kryteria te w sposób nieadekwatny oceniają realne potrzeby tej grupy, koncentrując się głównie na fizycznej zdolności poruszania się lub wykonywania podstawowych czynności dnia codziennego, pomijając specyfikę funkcjonowania osób z dysfunkcjami wzroku.

Brak odpowiedniej punktacji powoduje, że osoby niewidome zostają całkowicie pozbawione wsparcia finansowego na opłacenie asystenta, mimo że pomoc osoby trzeciej jest dla nich niezbędna m.in. w:

• bezpiecznym poruszaniu się w przestrzeni publicznej,

• załatwianiu spraw urzędowych i medycznych,

• korzystaniu z transportu publicznego,

• uczestnictwie w życiu społecznym i zawodowym.

Taki stan rzeczy stoi w sprzeczności z deklarowanym celem świadczenia wspierającego oraz z zasadą równego traktowania osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności. Budzi on również wątpliwości w kontekście zobowiązań Rzeczypospolitej Polskiej wynikających z konwencji ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami, w szczególności w zakresie prawa do niezależnego życia i włączenia w społeczeństwo."

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Czy ministerstwo dostrzega problem wykluczenia osób z dysfunkcjami wzroku z dostępu do świadczenia wspierającego wynikający z obecnie obowiązujących kryteriów oceny?

2. Czy planowane są zmiany w systemie punktowym lub metodologii oceny, które uwzględniałyby specyfikę funkcjonowania osób niewidomych i słabowidzących?

3. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie odrębnych lub uzupełniających kryteriów dla osób z dysfunkcjami wzroku?

4. Czy prowadzone są analizy dotyczące liczby osób niewidomych i słabowidzących, które nie uzyskały prawa do świadczenia wspierającego pomimo realnej potrzeby wsparcia?

5. W jakim terminie można spodziewać się ewentualnych działań legislacyjnych lub wykonawczych w tym zakresie?

Liczę na podjęcie pilnych działań zmierzających do usunięcia wskazanych barier i zapewnienia, aby świadczenie wspierające rzeczywiście odpowiadało potrzebom wszystkich grup osób z niepełnosprawnościami, w tym osób z dysfunkcjami wzroku.

Z wyrazami szacunku

Sylwia Bielawska

Posłanka na Sejm RP

Co to są Wytyczne dla WZON z grudnia 2024 r.

Wytyczne - pismo przewodnie
Wytyczne - pismo przewodnie
Media

wytyczne z grudnia 2024 r.
wytyczne z grudnia 2024 r.

Przykład

Zastosowanie Wytycznych powoduje, że osoba niepełnosprawna w wieku 75+ otrzyma maksymalnie nie 100 punktów (to oznacza 4134 zł miesięcznie dla okresu do końca lutego 2026 r.) a 88,3 pkt (to oznacza obniżkę do 2255 zł miesięcznie). Świadczenie wspierające zależy od testu samodzielności osoby niepełnosprawnej. Orzecznicy sprawdzają 32 czynności świadczące o niesamodzielności - zdolność ubierania się, samodzielnego poruszania poza mieszkaniem, przyrządzenia posiłków. Jeżeli osoba jest niesamodzielna otrzymuje 4 punkty. Mnożymy to przez 25 i mamy 100 punktów, czyli 4134 zł miesięcznie.

Na końcu artykułu podaję inne przykłady zastosowania Wytycznych

List od Czytelnika Infor.pl:

Dzień dobry Panu. Nie wiem dokładnie, czy to Pana artykuł przeczytałem w sprawie zaniżania punktów świadczenia wspierającego. Ja się o tym dowiedziałem od Pani z WZON, która wprost mi powiedziała, że moja bardzo ciężko chora Mama nie dostanie w niektórych obszarach życia -"pytań" - maksymalnej liczby punktów. Ponieważ mają takie wytyczne odgórnie, a Mama ma 75 lat. I może dostać maksymalnie 2,700 pkt. To była druga komisja. Pierwsza komisja przyznała 63 punkty, teraz po odwołaniu zobaczę po ok.30 dniach. Kto takie wytyczne wydał? Ktoś się powołuje na Ustawę o rehabilitacji z 1997 roku o zatrudnieniu Osób Niepełnosprawnych. Czy Ustawa o Świadczeniu Wspierającym coś mówi, aby zaniżać punktację osobom 75+? Na decyzję czekaliśmy rok. Tato nie dożył bo zmarł na wiosnę 2024 r. (…)

I o to samo pytają rząd posłowie

Dodatkowo informacje o Wytycznych z grudnia 2024 r.

RPO zdecydował się na interwencję. Wysłał do Pełnomocnika Rządu pismo z prośbą o wyjaśnienia:

Link do źródła:

RPO:

Wytyczne Pełnomocnika nie są źródłem powszechnie obowiązującego prawa. Pomimo to wprowadzają odmienne zasady ustalania poziomu potrzeby wsparcia dla grupy osób powyżej 75. roku życia.

Przykładowa tabela pokazująca działanie Wytycznych:

Zaniżenie odbywa się poprzez zablokowanie możliwości dania więcej niż 2,7 pkt w poniższych 9 kategoriach testu samodzielności jakim jest "poziom potrzeby wsparcia".

poziom potrzeby wsparcia w WZON. Tabela dla OSOBA STARSZA (75+)
poziom potrzeby wsparcia w WZON. Tabela dla OSOBA STARSZA (75+)
gov.pl

WC-C to kategoria niesamodzielności, która zaniża maksymalny poziom punktu z 4 do 2,7. Jest potrzebnych 25 kategorii ocenionych na 4 punkty, aby osoba niepełnosprawna zebrała 100 punktów i otrzymał najwyższy poziom świadczenia wspierającego, czyli 4134 zł miesięcznie. WC-C jest zastosowane 9 razy - za każdym razem "zabiera" do 1,3 pkt, co "kradnie" niepełnosprawnemu 11,7 pkt (ze 100 potrzebnych do maksymalnej wysokości świadczenia wspierającego).