Chorujesz na to? Możesz dostać orzeczenie o niepełnosprawności i duże pieniądze w 2026 roku. Sprawdź listę

• Skutki choroby ważniejsze niż sama diagnoza
• Lista chorób rzadkich i koniec z uciążliwymi komisjami
• Schorzenia neurologiczne i uszkodzenia narządu ruchu
• Zaburzenia psychiczne oraz całościowe problemy rozwojowe
• Nowotwory i zaawansowane choroby wewnętrzne
• Choroby wzroku, słuchu i mowy
• Nowe progi punktowe WZON dla świadczenia wspierającego
• Jak skutecznie złożyć wniosek do PZON?

Skutki choroby ważniejsze niż sama diagnoza

W polskim systemie prawnym nie istnieje jedna, zamknięta lista powszechnych chorób, które automatycznie dają prawo do dokumentu. Orzeczenie wydaje się nie za samą diagnozę, ale za jej skutki - czyli to, jak bardzo choroba ogranicza zdolność do pracy, nauki i samodzielnego funkcjonowania. Przełomem w 2026 roku jest jednak oficjalne wdrożenie rządowej listy obejmującej ponad 200 chorób rzadkich o jednorodnym przebiegu, przy których komisje lekarskie mają obowiązek wydawania orzeczeń o charakterze bezterminowym, czyli na stałe.

Lista chorób rzadkich i koniec z uciążliwymi komisjami

Wspomniany wykaz chorób rzadkich likwiduje uciążliwy obowiązek regularnego stawiania się na komisjach pacjentów, których stan zdrowia ze względów genetycznych nie ulegnie poprawie. Na tej liście znalazł się między innymi rdzeniowy zanik mięśni (SMA), achondroplazja, czyli karłowatość, a także zespół Downa oraz zaawansowane, wrodzone wady metaboliczne. Jeśli pacjent cierpi na jedno ze schorzeń ujętych w tym spisie, proces formalny w Powiatowym Zespole ds. Orzekania o Niepełnosprawności jest maksymalnie uproszczony.

Schorzenia neurologiczne i uszkodzenia narządu ruchu

W przypadku chorób powszechnych urzędnicy nadal przypisują pacjentom konkretne symbole przyczyny niepełnosprawności. Największą grupę stanowią schorzenia neurologiczne oraz dysfunkcje narządu ruchu, do których zalicza się:

• Stwardnienie rozsiane (SM) oraz stwardnienie zanikowe boczne (SLA).
• Choroba Parkinsona, choroba Huntingtona oraz stany po udarach mózgu wywołujące niedowłady.
• Padaczka, w szczególności jej postać lekooporna z częstymi napadami.
• Mózgowe porażenie dziecięce (MPD) oraz skutki ciężkich urazów rdzenia kręgowego.
• Poważne zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa i reumatoidalne zapalenie stawów (RZS), które drastycznie ograniczają możliwość poruszania się, a także stany po amputacjach kończyn.

Zaburzenia psychiczne oraz całościowe problemy rozwojowe

Osobny filar stanowią zaburzenia psychiczne i behawioralne. W przypadku problemów zdrowia psychicznego komisje oceniają przede wszystkim stopień zaburzenia relacji społecznych oraz zdolności do samodzielnej egzystencji. O dokument mogą ubiegać się osoby zmagające się z takimi problemami jak:

• Schizofrenia oraz inne przewlekłe zaburzenia psychotyczne.
• Choroba afektywna dwubiegunowa (ChAD).
• Głęboka, nawracająca depresja oporna na leczenie farmakologiczne.
• Całościowe zaburzenia rozwojowe, w tym autyzm oraz zespół Aspergera.
• Postępujące zespoły otępienne, takie jak choroba Alzheimera, oraz niepełnosprawność intelektualna w stopniu umiarkowanym lub znacznym.

Nowotwory i zaawansowane choroby wewnętrzne

Wysokie szanse na otrzymanie stopnia niepełnosprawności mają pacjenci z chorobami onkologicznymi oraz zaawansowanymi chorobami wewnętrznymi. W przypadku nowotworów orzeczenia wydawane są najczęściej na czas trwania agresywnego leczenia (chemioterapii, radioterapii) lub bezterminowo, jeśli choroba doprowadziła do nieodwracalnych ubytków w organizmie lub przerzutów. W przypadku chorób wewnętrznych i metabolicznych kluczowe są powikłania narządowe trwale obniżające wydolność:

• Cukrzyca z ciężkimi powikłaniami (retinopatia, nefropatia, neuropatia, stopa cukrzycowa).
• Ciężka niewydolność serca oraz stany po zawałach z niską frakcją wyrzutową.
• Ciężka niewydolność oddechowa w przebiegu POChP (Przewlekłej Obturacyjnej Choroby Płuc) lub zaawansowanej astmy.
• Przewlekła niewydolność nerek wymagająca regularnych dializoterapii.
• Nieswoiste zapalenia jelit, w tym choroba Leśniowskiego-Crohna (szczególnie przy konieczności wyłonienia stomii).

Choroby wzroku, słuchu i mowy

Dysfunkcje narządów zmysłów są ściśle mierzalne i oceniane na podstawie obiektywnych badań okulistycznych oraz audiometrycznych, jeśli wad nie da się skorygować ogólnodostępnymi pomocami. Podstawą do orzeczenia są m.in. ślepota, bardzo wysoki stopień niedowidzenia (w tym jednooczność), głuchota lub obustronne, głębokie upośledzenie słuchu, którego nie koryguje aparat, a także afazja oraz całkowita utrata krtani uniemożliwiająca komunikację.

Nowe progi punktowe WZON dla świadczenia wspierającego

Samo posiadanie stopnia niepełnosprawności to dopiero początek drogi do wsparcia finansowego. Próg uprawniający do otrzymania świadczenia wspierającego wynosi minimum 70 punktów w skali potrzeby wsparcia. Oceny tej dokonuje Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności (WZON) podczas wizyty w domu pacjenta. Urzędnicy nie badają wtedy samej choroby, lecz oceniają wyłącznie to, czy chory potrafi samodzielnie ubrać się, zjeść, umyć, zrobić zakupy czy przyjąć leki. W zależności od przyznanej punktacji, świadczenie wynosi od 40 procent do nawet 220 procent renty socjalnej.

Jak skutecznie złożyć wniosek do PZON?

Aby skutecznie złożyć wniosek, należy udać się do lokalnego Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności (PZON). Najważniejszym dokumentem jest zaświadczenie o stanie zdrowia wypełnione przez lekarza prowadzącego, które zachowuje ważność przez 30 dni od daty wystawienia. Do wniosku należy dołączyć kompletną, posegregowaną chronologicznie historię leczenia z ostatnich lat, w tym karty informacyjne ze szpitali, opisy badań radiologicznych oraz zaświadczenia o przebytej rehabilitacji.