Pracownicy zyskają w UE nowe prawa? KE chce ułatwić uznawanie kwalifikacji i świadczeń

• Łatwiejsze uznawanie kwalifikacji w całej UE
• 10 kolejnych zawodów z szansą na automatyczne uznawanie kwalifikacji
• Większa ochrona pracowników i nowe uprawnienia ELA

Tzw. pakiet sprawiedliwej mobilności pracowników (ang. Fair Labour Mobility Package) ma sprawić, że osoby przenoszące się do pracy w innym państwie UE będą mogły łatwiej wykazać swoje kwalifikacje oraz prawo do uzyskania ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego. Pakiet ma też lepiej chronić pracowników mobilnych przed nadużyciami.

Łatwiejsze uznawanie kwalifikacji w całej UE

- Gdziekolwiek pracujesz w Unii Europejskiej, twoje umiejętności idą z tobą – powiedziała we wtorek na konferencji prasowej w Strasburgu wiceszefowa KE Roxana Minzatu; wcześniej polityczka przedstawiła pakiet przed Parlamentem Europejskim. Komisarka dodała, że kwalifikacje pracownika mają być rozumiane, uznawane i odpowiednio cenione niezależnie od państwa UE, w którym podejmuje on pracę. Także jego prawa i ochrona socjalna mają „podróżować razem z nim”.

Jednym z najważniejszych elementów pakietu jest zmiana zasad uznawania kwalifikacji w zawodach regulowanych. W UE istnieje około 5,7 tys. takich zawodów, a wymagania dotyczące dostępu do nich określają państwa członkowskie. Dzisiaj automatyczne uznawanie kwalifikacji w UE obejmuje tylko siedem zawodów: lekarzy, pielęgniarki, dentystów, położnych, weterynarzy, farmaceutów i architektów.

10 kolejnych zawodów z szansą na automatyczne uznawanie kwalifikacji

KE zapowiedziała we wtorek, że rozpocznie prace nad rozszerzeniem listy o kolejne dziesięć zawodów. Chodzi głównie o profesje, w których w UE brakuje pracowników i których programy kształcenia w poszczególnych państwach są do siebie zbliżone, jak np. inżynierowie budownictwa, technicy biomedyczni, architekci krajobrazu czy elektrycy. Prace nad rozszerzeniem listy mają zająć od roku do dwóch lat. Także we wtorek KE przyjęła wspólne ramy dotyczące automatycznego uznawania kwalifikacji fizjoterapeutów; wejdą one w życie po formalnym zaakceptowaniu przez PE i Radę UE, co - jak zapewnili unijni urzędnicy - powinno nastąpić nie później niż w ciągu czterech miesięcy.

KE chce też przyspieszyć procedury uznawania pozostałych zawodów regulowanych. Cyfrowy obieg dokumentów ma skrócić czas uznawania kwalifikacji z trzech miesięcy do pięciu tygodni w przypadku procedury automatycznej i z czterech miesięcy do 11 tygodni w pozostałych przypadkach. Dyplomy – od ukończenia szkoły średniej po doktorat – mają być wydawane w ujednoliconym formacie cyfrowym i przechowywane w unijnym portfelu tożsamości cyfrowej.

Kolejnym elementem pakietu jest Europejski Dokument Zabezpieczenia Społecznego (ESSPASS), który ma umożliwić załatwianie online dokumentów związanych z ubezpieczeniem społecznym i zdrowotnym. Ten dokumenty też będzie można przechowywać w unijnym portfelu tożsamości cyfrowej i weryfikować w czasie rzeczywistym.

Większa ochrona pracowników i nowe uprawnienia ELA

Pakiet przewiduje też wzmocnienie Europejskiego Urzędu ds. Pracy (ELA), który zyska m.in. możliwość zlecania kontroli transgranicznych pracodawców. ELA ma m.in. badać przypadki nadużyć wobec pracujących w UE obywateli państw trzecich, w tym nielegalnego zatrudnienia, zaniżania wynagrodzeń i wyzysku.

KE chce też ujednolicić zasady uznawania kwalifikacji zdobytych poza UE. Obecnie procedura trwa średnio 14 miesięcy; KE chce skrócić ją do około czterech. W przypadku siedmiu zawodów objętych już unijnymi minimalnymi standardami kształcenia możliwe ma być automatyczne uznanie kwalifikacji zdobytych poza UE, ale tylko jeśli program kształcenia i instytucja, która je wydała, zostaną wcześniej sprawdzone i zatwierdzone na poziomie unijnym.

Komisja zastrzegła jednak, że samo uznanie kwalifikacji zdobytych poza UE nie będzie dawało prawa do wjazdu, pobytu ani pracy w Unii, a państwa nadal będą miały kompetencje w zakresie polityki migracyjnej oraz ustalania zasad dostępu do zawodów regulowanych.

KE szacuje, że uproszczenie procedur i ich cyfryzacja może przynieść do 2040 r. około 6 mld euro oszczędności.

Z Brukseli Jowita Kiwnik Pargana