Emerytowi, który podjął pracę nadal przysługują świadczenia z ZFŚS od byłego pracodawcy. Ale nie każdemu

• Emeryt-były pracownik ma prawo do świadczeń z ZFŚS
• Utrata więzi z byłym pracownikiem ma istotne konsekwencje
• Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi na zadane pytanie prawne
• Gdy nowy pracodawca nie tworzy funduszu, poprzedni nadal musi płacić

Emeryt-były pracownik ma prawo do świadczeń z ZFŚS

Czy pracodawca ma obowiązek wypłacać świadczenia z ZFŚS emerytom-byłym pracownikom zakładu pracy, jeśli w czasie emerytury podjęli oni zatrudnienie u innego pracodawcy? Temat prawa emerytów do świadczeń socjalnych budzi w praktyce wiele kontrowersji. Po zakończeniu aktywności zawodowej pracodawcy w większości przypadków tracą kontakt z byłymi pracownikami i często zapominają o tym, że znajdują się oni w grupie podmiotów uprawnionych do korzystania z tworzonego przez nich funduszu socjalnego. Jak bowiem wynika z art. 2 pkt 5 ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, osobami uprawnionymi do korzystania z funduszu są: pracownicy i ich rodziny, emeryci i renciści – byli pracownicy i ich rodziny oraz inne osoby, którym pracodawca przyznał, w regulaminie, prawo korzystania ze świadczeń socjalnych finansowanych z funduszu.

Utrata więzi z byłym pracownikiem ma istotne konsekwencje

Utrata więzi pomiędzy zakładem pracy a byłym pracownikiem ma rozmaite konsekwencje o wymiarze praktycznym – często pracodawca nie wie nawet czy dana osoba nadal żyje i nadal należy uwzględniać ją dokonując odpisu na fundusz. Z kolei emeryt nie wie jakie zmiany zachodzą w zakładzie pracy – jaki jest katalog dostępnych świadczeń, jaki preliminarz ustalono na dany rok kalendarzowy. Często powstają też problemy związane z podjęciem w czasie emerytury dodatkowego zatrudnienia. I o ile praca na podstawie stosunku pracy u byłego pracodawcy (co jest częste np. w przypadku nauczycieli) bez wątpliwości pozbawia osobę uprawnioną do korzystania z funduszu statusu emeryta na rzecz statusu pracownika, o tyle w sytuacji zatrudnienia w innym zakładzie pracy, powstają na tym tle wątpliwości – choćby takie, że informacje, które pracodawca na ten temat posiada mają zazwyczaj charakter nieoficjalny.

Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi na zadane pytanie prawne

Omawiany problem okazał się być na tyle istotny, że Sąd Okręgowy w Poznaniu zadał w dniu 16 marca 2023 r. Sądowi Najwyższemu pytanie prawne, a ten w dniu 21 lutego 2024 r. podjął uchwałę (sygn. akt III PZP 3/23), w której udzielił na nie odpowiedzi. Pytanie dotyczyło tego, czy jest „emerytem - byłym pracownikiem zakładu” emeryt, który jest byłym pracownikiem pozwanego, który uprzednio przeszedł na emeryturę z tego zakładu pracy i nie zawieszając jej pobierania, podjął zatrudnienie w innym zakładzie, gdzie otrzymuje wynagrodzenie w wysokości nie powodującej zawieszenia wypłaty emerytury, a tym samym czy do „zerwania więzi” „emeryta - byłego pracownika” z zakładowym funduszem świadczeń socjalnych poprzedniego pracodawcy (poprzednich pracodawców) doniosłe pod względem prawnym znaczenie ma zawieszenie pobierania emerytury (ewentualnie inne zdarzenie skutkujące przerwaniem pobierania emerytury), czy – jedynie zatrudnienie u nowego pracodawcy nawet przy jednoczesnym nieprzerwanym pobieraniu emerytury od momentu jej przyznania? Zapytano także, czy dla „zerwania więzi” „emeryta - byłego pracownika” z zakładowym funduszem świadczeń socjalnych poprzedniego pracodawcy (poprzednich pracodawców) doniosłe pod względem prawnym znaczenie ma to, że aktualny pracodawca nie posiada zakładowego funduszu świadczeń socjalnych?

Gdy nowy pracodawca nie tworzy funduszu, poprzedni nadal musi płacić

Sąd Najwyższy po przeanalizowaniu sprawy uznał, że emeryt, który uprzednio przeszedł na emeryturę i podjął zatrudnienie u innego pracodawcy, gdzie otrzymuje wynagrodzenie w wysokości nie powodującej zawieszenia wypłaty emerytury, jest „emerytem - byłym pracownikiem” w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych. Warto jednak zwrócić uwagę na to, że wniosek ten został sformułowany w oparciu o założenie, że nowy pracodawca, u którego emeryt został zatrudniony nie tworzy zakładowego funduszu świadczeń socjalnych.
W uzasadnieniu podjętej uchwały wskazano, że jeżeli emeryt podejmie zatrudnienie u pracodawcy, który nie tworzy funduszu, zachowuje prawa do korzystania z funduszu tego ostatniego ze swoich pracodawców, który fundusz tworzy. Podobnie, gdy nowy pracodawca nie tworzy funduszu, ale wypłaca świadczenie urlopowe, do którego emeryt z mocy prawa nie jest uprawniony - taki emeryt nie traci praw do świadczeń od poprzedniego pracodawcy. Przyjęcie bowiem poglądu odmiennego, zakładającego zerwanie więzi z byłym pracodawcą, w sytuacji podjęcia zatrudnienia przez nauczyciela-emeryta, w przypadku, gdy u nowego pracodawcy nie jest tworzony fundusz, mogłoby prowadzić do sytuacji, że pracujący emeryt nie mógłby korzystać Funduszu u żadnego z pracodawców - u nowego, bo nie funkcjonuje u niego fundusz oraz u poprzedniego, mimo że dokonywane były odpisy na fundusz, gdyż ciągle pobierał emeryturę. Nie było zapewne zamiarem ustawodawcy pozbawianie pracujących emerytów, często znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, możliwości korzystania ze środków Funduszu, w finansowaniu którego brali udział.