Dla kogo dopłata do minimalnej emerytury w 2026 roku? Jakie dodatkowe świadczenia dostają z ZUS emeryci na "groszowych" emeryturach?

• Kto ma prawo do minimalnej emerytury i ew. dopłaty
• Dorabianie może mieć znaczenie dla dopłaty do minimalnej emerytury
• Jakie świadczenia z ZUS dostają osoby, które nie uzyskały dopłaty do minimalnej emerytury i dostają tzw. emerytury groszowe?

Kto ma prawo do minimalnej emerytury i ew. dopłaty

Aby skorzystać z gwarancji minimalnej emerytury i ew. dopłaty, trzeba przede wszystkim osiągnąć powszechny wiek emerytalny, czyli 60 lat w przypadku kobiet i 65 lat w przypadku mężczyzn, oraz posiadać odpowiedni staż ubezpieczeniowy. Kobieta musi udowodnić co najmniej 20 lat okresów składkowych i nieskładkowych, a mężczyzna co najmniej 25 lat. Przy ustalaniu tego stażu okresy nieskładkowe uwzględnia się w wymiarze nieprzekraczającym jednej trzeciej udowodnionych okresów składkowych.

Do stażu zaliczają się przede wszystkim okresy, za które były opłacane składki na ubezpieczenia społeczne, m.in. zatrudnienie na umowę o pracę, prowadzenie działalności gospodarczej czy wykonywanie niektórych umów cywilnoprawnych. Uwzględniane mogą być również okresy nieskładkowe, np. pobierania zasiłku chorobowego czy opieki nad dzieckiem. Umowa o dzieło, od której nie były opłacane składki emerytalne i rentowe, co do zasady nie zwiększa stażu potrzebnego do gwarancji minimalnej emerytury. - informuje Krystyna Michałek, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie kujawsko-pomorskim.

Osoba, która osiągnęła powszechny wiek emerytalny, ale nie ma wymaganego stażu, może otrzymać emeryturę. ZUS nie podwyższy jej jednak do kwoty minimalnej. Wysokość świadczenia będzie wówczas wynikała ze zgromadzonego kapitału emerytalnego i może być znacznie niższa niż 1978,49 zł brutto.

Dorabianie może mieć znaczenie dla dopłaty do minimalnej emerytury

Po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego można co do zasady dorabiać bez limitów. Inaczej wygląda sytuacja osób, których wyliczona emerytura jest niższa od minimalnej i ZUS dopłaca im do gwarantowanej kwoty. Jeśli przychód z pracy przekroczy wysokość tego podwyższenia, ZUS wypłaci emeryturę bez dopłaty do minimum.

Warto pamiętać, że emerytura minimalna nie oznacza najniższego świadczenia, jakie może wypłacać ZUS. Osoby z bardzo krótkim stażem i niewielką kwotą odprowadzonych składek mogą otrzymywać świadczenia znacznie niższe. Wysokość przyszłej emerytury zależy przede wszystkim od zgromadzonego kapitału oraz momentu zakończenia aktywności zawodowej.

Jakie świadczenia z ZUS dostają osoby, które nie uzyskały dopłaty do minimalnej emerytury i dostają tzw. emerytury groszowe?

To, że ktoś dostaje z ZUS bardzo niską, tzw. groszową emeryturę i nie ma prawa do podwyższenia jej do kwoty minimalnej, nie oznacza, że jest pozbawiony innych świadczeń z ZUS. Takiej osobie przysługuje pełna trzynasta emerytura. Co ważne, wysokość trzynastki nie zależy od wysokości podstawowej emerytury. Dlatego nawet jeśli ktoś otrzymuje z ZUS kilkaset czy kilkadziesiąt złotych miesięcznie, może otrzymać trzynastkę w pełnej wysokości. W 2026 roku jest to 1978,49 zł brutto.

Podobnie jest z czternastą emeryturą. Przy tzw. emeryturach groszowych będzie ona co do zasady przysługiwała w pełnej wysokości, ponieważ pełną czternastkę otrzymują osoby, których świadczenie lub suma świadczeń branych pod uwagę przy ustalaniu jej wysokości nie przekracza 2900 zł brutto. W 2026 roku pełna czternastka również wynosi 1978,49 zł brutto.

Niska emerytura nie wyklucza także prawa do dodatku pielęgnacyjnego. Po ukończeniu 75 lat ZUS przyznaje go emerytowi z urzędu. Przed ukończeniem tego wieku dodatek może przysługiwać osobie, która została uznana za całkowicie niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji. Od marca 2026 roku dodatek pielęgnacyjny wynosi 366,68 zł miesięcznie.

Emeryci niezdolni do samodzielnej egzystencji mogą również ubiegać się o świadczenie uzupełniające, jeśli spełniają warunki do jego otrzymania. Z kolei osoby z niepełnosprawnością mogą ubiegać się o świadczenie wspierające, jeśli mają decyzję ustalającą odpowiedni poziom potrzeby wsparcia i spełniają pozostałe warunki. Sam fakt pobierania nawet bardzo niskiej emerytury nie zamyka drogi do tych świadczeń.

Emeryt może też nadal pracować. Jeśli z tytułu zatrudnienia podlega ubezpieczeniom społecznym i jest zagrożony utratą zdolności do pracy, może, po spełnieniu warunków, skorzystać z rehabilitacji leczniczej w ramach prewencji rentowej ZUS. Jeżeli pracujący emeryt, np. zatrudniony na umowie o pracę, zachoruje, może mieć również prawo do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego. W zależności od sytuacji może to być wynagrodzenie za czas choroby, a następnie zasiłek chorobowy. Może także korzystać z zasiłku opiekuńczego, jeśli musi osobiście sprawować opiekę np. nad chorym członkiem rodziny i spełnia warunki do jego otrzymania. Emerytowi nie przysługuje natomiast świadczenie rehabilitacyjne.

Po ukończeniu 100 lat emeryt może również otrzymywać świadczenie honorowe. Prawo do niego nie zależy od wysokości pobieranej emerytury ani od tego, czy została ona podwyższona do kwoty minimalnej. Osobom, które w dniu ukończenia 100 lat mają prawo do emerytury lub renty, świadczenie honorowe jest przyznawane z urzędu.

Warto też wspomnieć o zasiłku pogrzebowym. Tutaj nie ma znaczenia, jak wysoką emeryturę otrzymywała zmarła osoba. Liczy się to, kto poniósł koszty pogrzebu. Jeśli zrobił to członek rodziny, może wystąpić do ZUS o zasiłek pogrzebowy, który od 1 stycznia 2026 roku wynosi 7000 zł. Co ważne, zasiłek pogrzebowy może otrzymać również sam emeryt. Jeśli na przykład pokrył koszty pogrzebu bliskiej osoby, może złożyć wniosek do ZUS o wypłatę tego świadczenia - wyjaśnia Krystyna Michałek, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie kujawsko-pomorskim.

Podstawa prawna:
Ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
Ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Ustawa z 9 stycznia 2020 r. o dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów (tzw. 13. Emerytura).
Ustawa z 26 maja 2023 r. o kolejnym dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów (tzw. 14. Emerytura).