DPS a ZOL. Czym się różnią, kto może się dostać, jakie są opłaty?

REKLAMA
REKLAMA
Zarówno dom pomocy społecznej (DPS), jak i zakład opiekuńczo-leczniczy (ZOL) są placówkami, zapewniającymi stałą opiekę osobom, które tego potrzebują. Bliscy seniorów i osób z niepełnosprawnościami często nie wiedzą jednak z czym wiąże się taki pobyt i kto pokrywa koszty. W artykule staramy się przybliżyć najważniejsze podobieństwa i różnice.
- Zakład Opiekuńczo-Leczniczy (ZOL) – dla kogo?
- Jakie są opłaty w ZOL?
- Kto może się dostać do domu pomocy społecznej (DPS)?
- Kto płaci za pobyt mieszkańca w DPS?
- Czym różni się DPS od ZOL – podsumowanie
Zakład Opiekuńczo-Leczniczy (ZOL) – dla kogo?
Zakład Opiekuńczo-Leczniczy (ZOL) sprawuje całodobowo opiekę i pielęgnację tych pacjentów, którzy wprawdzie nie wymagają hospitalizacji, ale nie są samodzielni ze względu na swój stan zdrowia. Z tej formy pomocy korzystają w szczególności pacjenci przewlekle chorzy, po zabiegach operacyjnych, pacjenci z niepełnosprawnościami. Chodzi o to, by pacjent mógł odzyskać sprawność i powrócić do domu.
REKLAMA
REKLAMA
Do ZOL mogą być skierowane osoby, które w skali Barthel uzyskały od 0 do 40 punktów.
Ale uwaga! Do ZOL nie przyjmuje się pacjentów którzy w ocenie skalą Barthel otrzymali 40 punktów lub mniej, jeżeli podstawowym wskazaniem do objęcia go opieką jest zaawansowana choroba nowotworowa, choroba psychiczna lub uzależnienie.
Celem pobytu w ZOL jest odzyskanie sprawności pacjenta.
REKLAMA
Jakie są opłaty w ZOL?
Osoba przebywająca w ZOL ponosi koszty wyżywienia i zakwaterowania. W przypadku osób dorosłych miesięczna opłata jest ustalana w wysokości odpowiadającej 250% najniższej emerytury (aktualnie: 4 946,23 zł). Maksymalnie pacjent może zapłacić za ZOL kwotę odpowiadająca 70% swojego miesięcznego dochodu.
Koszty gwarantowanych świadczeń zdrowotnych udzielanych w ramach opieki długoterminowej w warunkach stacjonarnych są pokrywane ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ).
Kto może się dostać do domu pomocy społecznej (DPS)?
Seniorzy i osoby chore mogą przebywać też w innych placówkach świadczących całodobową opiekę. Są to m.in. prywatne domy opieki czy domy pomocy społecznej (DPS). Jeśli taki DPS jest prowadzony przez daną gminę, to obowiązują w nim zasady określone w ustawie o pomocy społecznej.
Kto zatem może dostać się do samorządowego DPS-u? Otóż mogą w nim zostać umieszczone osoby wymagające całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogące samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, którym nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych.
Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę mieszkańca domu za jego pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.
Kto płaci za pobyt mieszkańca w DPS?
Co do zasady pobyt w gminnych domach opieki jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca (jest on różny w poszczególnych miejscowościach). Mieszkaniec DPS płaci za pobyt nie więcej niż 70% swojego dochodu. Pozostałą część opłaty pokrywają krewni oraz gmina. Członkowie rodziny nie dopłacają, jeżeli pełną odpłatność ponosi mieszkaniec.
Krewnymi, których można zobowiązać do wniesienia opłat za pobyt mieszkańca DPS-u są małżonek, a także zstępni (dzieci, wnuki) przed wstępnymi (rodzice), jeżeli posiadają odpowiednie dochody.
- Jeśli krewny jest osobą samotnie gospodarującą, to jego dochód musi być wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (aktualnie 3030 zł). Kwota 3030 zł powinna mu też pozostać po wniesieniu opłaty.
- Osoba w rodzinie dopłaca do DPS-u członka rodziny, jeżeli jej dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (obecnie 2469). Kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 2469 zł.
Brakującą kwotę uiszcza gmina.
Trzeba pamiętać, iż gminy stosują też zwolnienia z opłat. Przykładowo, można zwolnić z opłat całkowicie lub częściowo ze względu na wyjątkowe okoliczności takie jak m.in. długotrwała choroba, niepełnosprawność, zdarzenia losowe. Warunkiem jest tu złożenie wniosku i umożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Całkowite zwolnienie przysługuje też osobie, która przedstawi prawomocne orzeczenie sądu o pozbawieniu mieszkańca DPS władzy rodzicielskiej nad tą osobą i oświadczy, że władza rodzicielska nie została przywrócona.
Czym różni się DPS od ZOL – podsumowanie
Najprościej rzecz ujmując ZOL jest placówką nastawioną na rekonwalescencję. Osoba przebywająca w ZOL uzyska tam niezbędną opiekę medyczną i rehabilitację. Z kolei DPS zapewnia opiekę i pomoc osobom, które nie mogą funkcjonować samodzielnie.
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (j. t. Dz.U. z 2025 r., poz. 1461; ost. zm. Dz. U. z 2026 r., poz. 1007);
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j. t. Dz.U. z 2026 r., poz. 639; ost. zm. Dz. U. z 2026 r., poz. 986)
Polecamy: Pomoc społeczna. Komentarz do ustawy
REKLAMA
© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.
REKLAMA


![Świadczenie wspierające dla seniora w prywatnym domu opieki? [Wywiad]](https://webp-konwerter.incdn.pl/eyJmIjoiaHR0cHM6Ly9nLmluZm9yLnBsL/3AvX2ZpbGVzLzM5MjI2MDAwL3N3aWFkY3/plbmllLXdzcGllcmFqYWNlLXByeXdhdG5/5LWRvbS1vcGlla2ktMzkyMjY0MDEuanBnIn0.jpg)
