Osoby z niepełnosprawnościami. W ZUS 5 ważnych nowości od 2027 roku

• Jakie orzeczenie wydaje ZUS i do czego uprawnia dokument?
• 1. Jednoosobowe orzekanie również w drugiej instancji
• 2. Orzeczenie ZUS maksymalnie w 30-dniowym terminie
• 3. ZUS wyda e-orzeczenie
• 4. Przywrócenie terminu badania
• 5. Orzeczenie w ramach e-wizyty

Jakie orzeczenie wydaje ZUS i do czego uprawnia dokument?

Jednym z zadań Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest orzekanie o niezdolności do pracy lub niezdolności do samodzielnej egzystencji. ZUS z reguły rozpoczyna postępowanie orzecznicze, gdy wpływa wniosek o świadczenie dla osób niezdolnych do pracy lub samodzielnej egzystencji (np. wniosek o rentę). W ten sposób ustala się przykładowo prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, renty socjalnej czy świadczenia uzupełniającego.

Za niezdolną do pracy uznaje się osobę, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Z kolei częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji. W przypadku stwierdzenia naruszenia sprawności organizmu w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych orzeka się niezdolność do samodzielnej egzystencji.

Warto pamiętać, iż od przyszłego roku w procedurach orzeczniczych ZUS sporo się zmieni. Oto zestawienie najważniejszych nowości:

1. Jednoosobowe orzekanie również w drugiej instancji

Aktualnie orzeczenia wydawane są co do zasady przez lekarzy orzeczników ZUS, a w niektórych sprawach również przez pielęgniarki czy fizjoterapeutów. W drugiej instancji orzekają zaś komisje lekarskie. Po zmianach, które wejdą w życie 1 stycznia 2027 r., zasadą będzie jednoosobowe orzekanie w obu instancjach. Tylko sprawy szczególnie skomplikowane będą mogły być rozpoznawane przez trzech lekarzy orzeczników orzekających łącznie. Wprowadzenie tej zmiany ma na celu usprawnienie procesu orzeczniczego i tym samym przyspieszenie postępowań.

2. Orzeczenie ZUS maksymalnie w 30-dniowym terminie

Podobne założenie przyświeca również innej zmianie. Chodzi o wprowadzenie maksymalnego terminu, w jakim lekarze orzecznicy będą wydawali orzeczenia. Aktualnie przepisy takiego terminu nie określają, co w praktyce może prowadzić do opóźnień. Po zmianach w sprawach należących do właściwości ZUS orzeczenie będzie wydawane w terminie 30 dni (od dnia wszczęcia postępowania o wydanie orzeczenia).

Do tego terminu nie będą wliczane okresy: uzupełnienia dokumentacji medycznej niezbędnej do wydania orzeczenia oraz przeprowadzenia badania osoby zainteresowanej przez lekarza orzecznika.

3. ZUS wyda e-orzeczenie

Dotychczasowe przepisy nie określały formy orzeczenia. Nowelizacja wprowadza zasadę wydawania orzeczeń w postaci dokumentu elektronicznego (przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego ZUS).

Orzeczenie będzie zawierało:

• datę wydania;

• oznaczenie terenowej jednostki organizacyjnej, w której zostało wydane orzeczenie;

• identyfikator orzeczenia, nadawany przez system teleinformatyczny ZUS;

• imię i nazwisko, numer PESEL osoby zainteresowanej, a w razie gdy nie nadano numeru PESEL – datę urodzenia, rodzaj, serię i numer dokumentu tożsamości;

• ustalenia orzecznicze odnoszące się do celu wydania orzeczenia, wskazanego we wniosku o jego wydanie;

• uzasadnienie;

• pouczenie o prawie do wniesienia sprzeciwu albo braku tego prawa;

• imię i nazwisko oraz stanowisko wydającego orzeczenie.

Co ważne, obok orzeczenia w postaci elektronicznej będzie funkcjonować wydruk orzeczenia wydanego w postaci elektronicznej.

4. Przywrócenie terminu badania

Nowe przepisy mają też uwzględniać sytuacje losowe, które mogą uniemożliwiać dochowanie wyznaczonych terminów. Gdy w terminie 7 dni od dnia wyznaczonego terminu badania lub obserwacji szpitalnej złożymy stosowny wniosek, w którym uprawdopodobnimy, iż niestawiennictwo lub uniemożliwienie przeprowadzenia tych procedur nastąpiło bez naszej winy, to ZUS wyznaczy nowy termin badania lub obserwacji szpitalnej. Jeżeli zaś nie zostanie w tej sprawie złożony żaden wniosek (albo zostanie złożony po terminie), to ZUS umorzy postępowanie albo wstrzyma wypłatę świadczenia.

5. Orzeczenie w ramach e-wizyty

Od przyszłego roku postępowanie związane z wydaniem orzeczenia badanie będzie można przeprowadzić z wykorzystaniem systemów teleinformatycznych lub systemów łączności. ZUS skorzysta z e-wizyty, jeżeli ten sposób badania umożliwi dokonanie prawidłowej i kompleksowej oceny okoliczności wynikających z celu, dla którego jest wydawane orzeczenie.

Polecamy: Nowa klasyfikacja budżetowa od 2027 roku. Reforma finansów publicznych w praktyce