Renta z tytułu niezdolności do pracy w 2026 r. – komu przysługuje, jak uzyskać, ile wynosi?

• Renta z tytułu niezdolności do pracy
• Co to jest niezdolność do pracy i kto to stwierdza?
• Kto może otrzymać rentę z tytułu niezdolności do pracy?
• Ile wynosi renta z tytułu niezdolności do pracy?

Renta z tytułu niezdolności do pracy

Renta z tytułu niezdolności do pracy jest comiesięcznym świadczeniem skierowanym do osób, które ze względu na stan zdrowia, całkowicie lub częściowo utraciły zdolność do pracy zarobkowej. Świadczenie przyznawane jest na wniosek, o ile zostaną spełnione łącznie wszystkie warunki ustawowe.

Co to jest niezdolność do pracy i kto to stwierdza?

- Za całkowicie niezdolną do pracy uważa się osobę, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła prawo do wykonywania pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami - wyjaśnia Katarzyna Krupicka, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS województwa podlaskiego.

O niezdolności do pracy i jej stopniu orzeka lekarz orzecznik ZUS, a w przypadku zgłoszenia sprzeciwu – komisja lekarska ZUS w trzyosobowym składzie. Od 1 stycznia 2027 r. orzeczenia dotyczące ponownego rozpatrzenia sprawy będą wydawane jednoosobowo. W zależności od rokowań, dotyczących odzyskania zdolności do pracy, renta może być przyznana na określony czas, lub na stałe.

Kto może otrzymać rentę z tytułu niezdolności do pracy?

Rentę może otrzymać osoba, która została uznana za całkowicie lub częściowo niezdolną do pracy oraz posiada wymagany okres składkowy i nieskładkowy. Wymagany staż zależy od wieku, w którym powstała niezdolność do pracy:
1 rok – jeżeli niezdolność do pracy powstała przed ukończeniem 20 lat;
2 lata – jeżeli powstała w wieku od 20 do 22 lat;
3 lata – jeżeli powstała w wieku od 22 do 25 lat;
4 lata – jeżeli powstała w wieku od 25 do 30 lat;
5 lat – jeżeli niezdolność do pracy powstała po ukończeniu 30 lat.

W przypadku osoby, której niezdolność do pracy powstała po ukończeniu 30 lat, wymagany 5 letni okres składkowy i nieskładkowy powinien przypadać w ciągu 10 lat przed zgłoszeniem wniosku o rentę, albo przed dniem powstania niezdolności do pracy.

Co do zasady niezdolność do pracy powinna również powstać w okresach wskazanych w przepisach, np. w czasie zatrudnienia lub ubezpieczenia, ale nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów. Od tej zasady jest jednak wyjątek, który odnosi się do osób, które mają orzeczoną całkowitą niezdolność do pracy i mają 20-letni łączny staż ubezpieczeniowy w przypadku kobiety i 25-letni staż ubezpieczeniowy dla mężczyzny.

Warto też zwrócić uwagę na drugi wyjątek, odnoszący się do osób, których niezdolność do pracy powstała po ukończeniu 30 lat. Nie muszą one posiadać 5-letniego stażu ubezpieczeniowego w 10 latach przed zgłoszeniem wniosku lub powstaniem niezdolności do pracy, jeśli orzeczono wobec nich całkowitą niezdolność do pracy oraz osoby te udowodniły 25 lat składkowych w przypadku kobiet i 30 lat składkowych w stosunku do mężczyzn.

W pierwszym kwartale 2026 r. w województwie podlaskim z pierwszorazowym wnioskiem o rentę z tytułu niezdolności do pracy, wystąpiło 560 osób. W całym kraju – 22 tys.

Ile wynosi renta z tytułu niezdolności do pracy?

W pierwszym kwartale 2026 r., w województwie podlaskim, rentę z tytułu niezdolności do pracy pobierało przeciętnie miesięcznie, ok. 11,5 tys. osób. W całym kraju było to ponad 475 tys. osób. Średnia miesięczna wysokość renty z tytułu niezdolności do pracy w tym czasie wyniosła w Podlaskiem ponad 3 065 zł, a w całej Polsce – ponad 3 450 zł. – informuje Katarzyna Krupicka, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS województwa podlaskiego.

ZUS informuje, że kwoty najniższych gwarantowanych świadczeń rentowych od 1 marca 2026 r. wynoszą:
1978,49 zł brutto - renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy (tyle samo co renta socjalna, renta rodzinna, czy minimalna emerytura);
1483,87 zł brutto - renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy;
2374,19z ł brutto - renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem lub chorobą zawodową i renta rodzinna wypadkowa;
1780,64 zł brutto - renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem lub chorobą zawodową.