Niegodność dziedziczenia. Jak wpływa na prawo do zachowku?

REKLAMA
REKLAMA
Czy osoba uznana przez sąd za niegodną dziedziczenia ma prawo do zachowku? Z jakich przyczyn można pozbawić spadku i zachowku krewnego, który na majątek po spadkodawcy nie zasłużył? Przepisy określają tu szczegółowe wymagania oraz terminy.
- Krewny nie zasługuje na zachowek. Co można z tym zrobić?
- Przesłanki niegodności dziedziczenia po zmianach
- Krótki termin na formalności
- Jak niegodność dziedziczenia może zostać wykorzystana w sprawie o zachowek?
- Kto dostanie zachowek, jeśli sąd uzna spadkobiercę niegodnym dziedziczenia?
- Z jakich innych rozwiązań można skorzystać?
- Podsumowanie
Krewny nie zasługuje na zachowek. Co można z tym zrobić?
„Mój brat domaga się ode mnie zapłaty zachowku. Przez ostatnie lata nie interesował się naszą mamą, odmawiał jej pomocy, zaniedbywał. Czy sąd może uznać, że jest osobą niegodną zachowku?’ - pyta Czytelnik.
REKLAMA
REKLAMA
Jeżeli spadkobierca zostanie uznany przez sąd za niegodnego dziedziczenia, to utraci również prawo do zachowku. W praktyce z instytucji tej można korzystać również w sytuacji, gdy o zachowek ubiega się krewny, który nie zasłużył na majątek.
Przesłanki niegodności dziedziczenia po zmianach
Instytucja uznania danej osoby niegodną dziedziczenia jest bardzo silnym narzędziem w rękach pozostałych spadkobierców.
W przeciwieństwie do wydziedziczenia, z niegodnością mamy do czynienia już po śmierci spadkodawcy. Od połowy listopada 2023 r. Kodeks cywilny przewiduje 5 możliwych przesłanek uznania spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia (wcześniej były 3).
REKLAMA
Po zmianach zatem spadkobierca może być uznany przez sąd za niegodnego, jeżeli:
1) dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy;
2) podstępem lub groźbą nakłonił spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodził mu w dokonaniu jednej z tych czynności;
3) umyślnie ukrył lub zniszczył testament spadkodawcy, podrobił lub przerobił jego testament albo świadomie skorzystał z testamentu przez inną osobę podrobionego lub przerobionego;
4) uporczywie uchylał się od wykonywania wobec spadkodawcy obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą zawartą przed sądem albo innym organem albo inną umową;
5) uporczywie uchylał się od wykonywania obowiązku pieczy nad spadkodawcą, w szczególności wynikającego z władzy rodzicielskiej, opieki, sprawowania funkcji rodzica zastępczego, małżeńskiego obowiązku wzajemnej pomocy albo obowiązku wzajemnego szacunku i wspierania się rodzica i dziecka.
Krótki termin na formalności
Co ważne, przepisy wymagają tu konkretnego działania osób, które mają w tym interes (np. pozostałych spadkobierców).. Aby uznać danego spadkobiercę za niegodnego dziedziczenia, trzeba złożyć do sądu odpowiedni pozew. Pismo składa się w ciągu roku od dnia, w którym powód dowiedział się o przyczynie niegodności, nie później jednak niż przed upływem lat trzech od śmierci spadkodawcy.
Pamiętajmy, iż nie można uznać kogoś niegodnym dziedziczenia, jeżeli spadkodawca mu przebaczył.
Jak niegodność dziedziczenia może zostać wykorzystana w sprawie o zachowek?
Jeżeli zachowku domaga się krewny, który nagannie postępował wobec spadkodawcy, warto rozważyć skierowanie do sądu żądania o uznanie go niegodnym dziedziczenia.
Do takich spraw należy jak najlepiej się przygotować. Konkretna przesłanka uznania za niegodnego dziedziczenia powinna bowiem zostać udowodniona. Trzeba też pamiętać o wyżej wspomnianym terminie oraz o konieczności opłacenia pozwu.
Samo podnoszenie zarzutu niegodności dziedziczenia w sprawie o zachowek nie wystarczy. Trzeba złożyć pozew w innym postępowaniu, najlepiej jeszcze przed stwierdzeniem nabycia spadku.
Kto dostanie zachowek, jeśli sąd uzna spadkobiercę niegodnym dziedziczenia?
Spadkobierca niegodny zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku. Nie ma zatem prawa do spadku ani zachowku. Uprawnienie to przechodzi jednak na jego zstępnych np. dzieci.
Z jakich innych rozwiązań można skorzystać?
W wyjątkowych przypadkach sąd może zmniejszyć wysokość należnego zachowku bądź całkowicie go pozbawić ze względu na art. 5 Kodeksu cywilnego (sprzeczność zachowania krewnego z zasadami współżycia społecznego). W orzecznictwie podkreśla się jednak wyjątkowy charakter takiego rozstrzygnięcia.
Podsumowanie
Sprawy o spadek i zachowek należą do bardzo skomplikowanych. W wielu przypadkach nieodzowna może się kazać pomoc profesjonalisty: adwokata lub radcy prawnego.
REKLAMA
© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.
REKLAMA



