Potrzeba zmian przepisów prawa łowieckiego – obywatelska inicjatywa ustawodawcza

• Lista gatunków łownych
• Status Polskiego Związku Łowieckiego
• Prawa właścicieli gruntów
• Jawność informacji o polowaniach
• Praktyki łowieckie istotnie oddziałujące na środowisko
• Udział w polowaniach dzieci
• Odłów lub odstrzał zwierząt w miastach

Projekt zmiany przepisów prawa łowieckiego jako obywatelska inicjatywa ustawodawcza został przygotowany przez osoby zaangażowane w ochronę przyrody oraz dobrostan zwierząt – przedstawicieli środowisk naukowych, organizacji społecznych a także osób działających publicznie na rzecz zmian. Impulsem do aktualnie podjętych działań były przede wszystkim postrzelenia ludzi dokonywane przez uczestników polowań, udział w nich dzieci a także odstrzał dzików w miastach. Obowiązująca ustawa ma ponad 30 lat i nie odpowiada aktualnej wiedzy o zwierzętach i ich ochronie, a także prawnemu statusowi zwierząt. Prowadzenie polowań wpływa na bezpieczeństwo ludzi i zwierząt domowych, faktyczna możliwość korzystania z lasów oraz pól oraz ingerencja w prawo własności. Dodatkowo na przestrzeni lat zmienił się model postrzegania łowiectwa przez społeczeństwo jako związanego z nieakceptowanym powodowaniem bólu i cierpienia, a w rezultacie śmierci zwierząt.

Autorzy projektu w jego uzasadnieniu wskazali na kwestie prawne wymagające zmian z uwagi na niejasność i niesymetryczność przepisów. Pewne problemy były już dawno sygnalizowane przez Trybunał Konstytucyjny i Rzecznika Praw Obywatelskich

Lista gatunków łownych

Obecnie obowiązujące przepisy nie wskazują na mechanizmy obowiązkowej weryfikacji listy gatunków łownych. Przepisy nie określają, aby potraktowanie danego gatunku jako łowny było każdorazowo uzasadniane czynnikami środowiskowymi, liczebnością czy danymi naukowymi. Praktyka natomiast dowodzi, iż wykreślenie jakiegokolwiek gatunku z listy polega na doraźnym kompromisie lub presji środowiskowej.

Status Polskiego Związku Łowieckiego

W uzasadnieniu zmian wskazano na bardzo silną pozycję Polskiego Związku Łowieckiego z ograniczoną kontrolą zewnętrzną, a tym samym bez realnego wpływu społeczeństwa na decyzje dotyczące zabijania dzikich zwierząt i ingerencję w środowisko. Przy sporządzaniu planów łowieckich stanowiących podstawowe narzędzie prowadzenia gospodarki łowieckiej nie jest zapewniony wystarczający udziału organów ochrony przyrody, a dodatkowo w sprawach ich zatwierdzenia jest wyłączone stosowanie Kodeksu postępowania administracyjnego, co ogranicza gwarancje proceduralne i udział społeczny.

Prawa właścicieli gruntów

Już 2014 roku Trybunał Konstytucyjny wskazał za niezasadne ograniczenie prawa własności poprzez obejmowanie prywatnych gruntów granicami obwodów łowieckich. Mimo że od 2018 roku jest możliwie złożenie przez właściciela lub użytkownika wieczystego oświadczenia o zakazanie wykonywania polowań na ich terenie to jednocześnie ochrona ta nie jest wystarczająca - oświadczenie takie mogą złożyć jedynie osoby fizyczne tylko w formie pisemnej osobiście przed starostą.

Jawność informacji o polowaniach

Od 2018 roku przepisy przewidują obowiązek informowania gminy o polowaniach zbiorowych i podawanie ich do publicznej wiadomości na co najmniej 14 dni przed planowanym terminem, ale są one rozproszone i trudne do wykorzystania - brak jest jednolitego, centralnego i łatwo dostępnego rejestru. W 2016 roku Rzecznik Praw Obywatelskich zwracała uwagę na potrzebę informowania również o polowaniach indywidualnych mając na względzie bezpieczeństwo obywateli oraz realną możliwość korzystania z przestrzeni publicznej.

Praktyki łowieckie istotnie oddziałujące na środowisko

Dopuszczalne są praktyki łowieckie istotnie oddziałujące na środowisko – dokarmianie zwierząt, wznoszenie urządzeń łowieckich, zasiedlanie wybranych gatunków w tym tzw. obcych, polowania zbiorowe, z nagonką, nocne oraz ich organizowanie w okresach biologicznie wrażliwych dla określonych gatunków. Należy pamiętać iż praktyki łowieckie mają wpływ również na dobrostan zwierząt nie będących gatunkami łownymi a tym chronionymi.

Udział w polowaniach dzieci

Mimo, że przepisy zabraniają udziału w polowaniach dzieci, to w oparciu o inne uregulowania prawne, przesunięto formalny moment ich rozpoczęcia oraz ustalono, że przerwy w polowaniu nie stanowią polowania. Tym samym pewne elementy ściśle związane z polowaniem zostały formalnie wyłączone spod tego pojęcia co utrudnia egzekwowanie wspomnianego zakazu i ułatwia jego obejście.

Odłów lub odstrzał zwierząt w miastach

Osobna kwestia to brak jednolitych oraz akceptowalnych społecznie zasad postępowania ze zwierzętami łownymi które coraz częściej pojawiają się w miastach. Jak zabłąkany łoś czy zając bądź lis jest traktowany przychylnie na terenach zurbanizowanych, to wiele emocji wzbudza odstrzał dzików.