Scoring kredytowy – co to jest, co wpływa na ocenę i jak poprawić scoring w BIK? [GOŚĆ INFOR.PL]

• Scoring to nie zdolność kredytowa
• Terminowa spłata to podstawa
• Wiele kredytów w krótkim czasie może być sygnałem ostrzegawczym
• Jak sprawdzić, co wpływa na scoring?
• Jak szybko można poprawić scoring?
• Scoring jak kontrolka w samochodzie
• Scoring chroni nie tylko kredytobiorców
• Jak sprawdzić swój scoring?

Scoring to nie zdolność kredytowa

Jednym z najczęstszych nieporozumień jest utożsamianie scoringu ze zdolnością kredytową. Tymczasem są to dwa różne mechanizmy.

Scoring podsumowuje historię klienta. Uwzględnia między innymi liczbę zobowiązań, tempo ich zaciągania, wysokość kredytów oraz pojawiające się w przeszłości opóźnienia. Na tej podstawie można oceniać, czy dotychczasowe zachowanie klienta wygląda na bezpieczne, czy może sygnalizować rosnące ryzyko problemów ze spłatą. Zdolność kredytowa odpowiada natomiast przede wszystkim na pytanie, czy klienta stać na obsługę danego zobowiązania.

– Scoring nie jest badaniem zdolności kredytowej – podkreślał Wojewnik. W praktyce bank może więc oddzielnie analizować dochody i wydatki klienta oraz sposób, w jaki wcześniej korzystał on z finansowania.

Terminowa spłata to podstawa

Najważniejsza zasada budowania dobrej historii kredytowej jest jednocześnie najprostsza: zobowiązania należy regulować zgodnie z umową.
Jeżeli klient zaciąga kredyt, powinien spłacać go w ustalonych terminach i kwotach. Opóźnienia mogą być sygnałem zwiększonego ryzyka, szczególnie jeśli są długotrwałe.

Znaczenie ma jednak nie tylko to, czy kredyty są spłacane, ale również sposób korzystania z poszczególnych produktów finansowych.
Przykładem jest karta kredytowa. Według rozmówcy powinna ona przede wszystkim pomagać w przejściowym zarządzaniu płynnością. Jeżeli natomiast klient każdego miesiąca wykorzystuje niemal cały dostępny limit, może to wskazywać, że regularnie brakuje mu własnych środków.
W takiej sytuacji karta może nie być produktem najlepiej dopasowanym do rzeczywistych potrzeb finansowych konsumenta.

Wiele kredytów w krótkim czasie może być sygnałem ostrzegawczym

Kolejnym czynnikiem jest tempo zaciągania nowych zobowiązań.
Jeżeli klient korzysta z kredytów stopniowo i regularnie je obsługuje, sytuacja wygląda inaczej niż wtedy, gdy w ciągu miesiąca lub kilku miesięcy pojawia się wiele nowych pożyczek. Nagły wzrost liczby zobowiązań może sugerować, że sytuacja finansowa klienta się pogorszyła i próbuje on uzupełniać brakujące środki kolejnymi kredytami.
Wojewnik zwraca uwagę, że konsument powinien patrzeć nie tylko na sam fakt uzyskania finansowania, lecz także na to, czy dany produkt rzeczywiście odpowiada jego sytuacji.

Jak sprawdzić, co wpływa na scoring?

Ogólne zasady nie zawsze wystarczą. Dwie osoby mogą terminowo regulować swoje zobowiązania, a mimo to ich sytuacja kredytowa może być zupełnie inna.
Dlatego znaczenie ma możliwość sprawdzenia własnej historii i czynników wpływających na ocenę.

Jak tłumaczył Wojewnik, analizując scoring można zobaczyć, czy większe znaczenie miało wcześniejsze opóźnienie, wykorzystanie karty kredytowej czy na przykład zaciągnięcie kilku pożyczek w bardzo krótkim czasie.
Może się bowiem okazać, że opóźnienie sprzed kilku lat nie jest dziś najważniejszym problemem, natomiast zdecydowanie większe znaczenie ma kilka nowych kredytów i chwilówek zaciągniętych w ciągu ostatnich tygodni.
Taka informacja pozwala konsumentowi lepiej zrozumieć swoją sytuację i zdecydować, czy przed zaciągnięciem następnego zobowiązania nie powinien najpierw uporządkować dotychczasowych finansów.

Jak szybko można poprawić scoring?

Nie istnieje jeden uniwersalny okres, po którym scoring automatycznie się poprawia.
Znaczenie zależy od rodzaju zdarzenia. Poważne, wielomiesięczne opóźnienia w spłacie mogą pozostawać istotnym elementem historii klienta znacznie dłużej. Z kolei czynniki związane z szybkim zaciąganiem kolejnych kredytów czy wysokim wykorzystaniem limitu na karcie mogą tracić znaczenie szybciej.

Decyzję o przyznaniu finansowania ostatecznie podejmuje jednak bank. Scoring jest jednym z elementów, z których instytucja finansowa korzysta przy analizie klienta.

Scoring jak kontrolka w samochodzie

Piotr Wojewnik proponuje, by na scoring patrzeć jak na lampkę ostrzegawczą na desce rozdzielczej samochodu.
Jeżeli zapala się pomarańczowa kontrolka, kierowca może ją zignorować albo sprawdzić, co sygnalizuje. Podobnie jest z finansami. Niższa ocena może być informacją, że sposób korzystania z kredytów zaczyna być ryzykowny i warto przyjrzeć się własnej sytuacji, zanim pojawią się poważniejsze problemy.

– Scoring to nie jest gra w zbieranie punktów – tłumaczył rozmówca. Ma być raczej narzędziem pokazującym, czy klient korzysta z finansowania w sposób bezpieczny.

Odmowa kredytu może być oczywiście problemem, szczególnie jeśli konsument wcześniej zaplanował zakup mieszkania, samochodu albo inną inwestycję. Z punktu widzenia bezpieczeństwa finansowego negatywna decyzja może jednak także powstrzymać klienta przed wejściem w kolejne zobowiązanie, którego w przyszłości nie byłby w stanie obsługiwać.

Scoring chroni nie tylko kredytobiorców

System oceny ryzyka ma znaczenie również dla osób, które w danym momencie wcale nie potrzebują kredytu, ale trzymają swoje oszczędności w bankach.
Banki zarządzają pieniędzmi powierzonymi im przez klientów i jednocześnie wykorzystują część środków do finansowania kredytów. Muszą więc kontrolować ryzyko i oceniać prawdopodobieństwo spłaty zobowiązań.

Scoring jest jednym z narzędzi pomagających budować bezpieczny portfel kredytowy. Nie pozwala przewidzieć, który konkretnie klient przestanie spłacać kredyt, ale umożliwia szacowanie ryzyka dla większej grupy kredytobiorców.
W tym sensie ocena wiarygodności kredytowej jest jednym z mechanizmów bezpieczeństwa całego systemu finansowego.

Jak sprawdzić swój scoring?

Według Wojewnika konsument może sprawdzić swoją historię za pośrednictwem BIK. Proces wymaga potwierdzenia tożsamości, ponieważ informacje dotyczące historii kredytowej są danymi indywidualnymi i nie mogą być udostępniane innym osobom bez zgody klienta.

Po założeniu konta możliwe jest pobranie raportu oraz skorzystanie z dodatkowych mechanizmów związanych z kontrolą historii kredytowej i ochroną przed próbami wykorzystania danych.

Najważniejsza zasada pozostaje jednak prosta: scoring powinien być traktowany nie jako cel sam w sobie, lecz jako informacja o kondycji naszych finansów. Terminowe regulowanie zobowiązań, rozsądne korzystanie z kredytów oraz unikanie gwałtownego zadłużania się w wielu miejscach jednocześnie może sprawić, że w momencie, gdy finansowanie będzie naprawdę potrzebne, historia kredytowa stanie się naszym sprzymierzeńcem.