Poręczyciel może uwolnić się od zobowiązania, ale dług ktoś musi spłacić

• Pracodawcy mogą udzielać pożyczek w ramach działalności socjalnej
• Zgoda na piśmie jest niezbędna do dokonywania potrąceń
• Potrącenie z wynagrodzenia poręczyciela

Pracodawcy mogą udzielać pożyczek w ramach działalności socjalnej

Jedną z form działalności socjalnej prowadzonej przez pracodawców może być zwrotna lub bezzwrotna pomoc na cele mieszkaniowe na warunkach określonych umową (art. 2 ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych). Jeśli pracodawca zdecyduje się na jej wprowadzenie w swoim zakładzie pracy, obowiązujące w tym zakresie zasady powinien określić w regulaminie wewnątrzzakładowym. Oczywiście mowa tu o ogólnych zasadach, które zostają uszczegółowione w zapisach umowy zawieranej z pożyczkobiorcą. Choć pracodawca ma w tym zakresie dużą dowolność, to w praktyce stałym elementem jest w tym zakresie określenie konsekwencji braku spłaty zgodnie z ustalonym harmonogramem. Najczęściej stosowanym w tym zakresie rozwiązaniem jest wprowadzenie jako warunku udzielenia pożyczki wymogu poręczenia przez określoną liczbę odpowiednio długo zatrudnionych pracowników. Wśród wymogów określa się często również odpowiednią podstawę zatrudnienia, wysokość dochodów i wcześniejsze poręczenia.
Rola poręczycieli w praktyce staje się oczywiście najbardziej istotna w sytuacji, w której pożyczkobiorca przestaje spłacać pożyczkę. Może to mieć miejsce w dwojakiej sytuacji:
1) śmierci pożyczkobiorcy,
2) uchylania się przez pożyczkobiorcę od wypełniania obowiązków.
Regulamin ZFŚS powinien jasno wskazywać, z jakimi konsekwencjami będzie się wiązało wystąpienie tych sytuacji.

Zgoda na piśmie jest niezbędna do dokonywania potrąceń

Standardowo stosowanym rozwiązaniem w przypadku udzielenia pracownikowi omawianej pożyczki jest uzyskanie od niego zgody na dokonywanie potrąceń z wypłacanego mu na bieżąco wynagrodzenia. Jednak osobami uprawnionymi do uzyskania pożyczki mogą być nie tylko pracownicy zakładu pracy, ale również emeryci, w przypadku których zastosowanie tego rozwiązania nie jest możliwe. Dodatkowo, pomimo wyrażenia przez pracownika zgody na dokonywanie potrąceń, w praktyce może ono okazać się niemożliwe, np. ze względu na konieczność stosowania regulacji chroniących wynagrodzenie za pracę czy czasowe nieuzyskiwania przychodów, mimo pozostawania w stosunku pracy. To w takim momencie rola poręczycieli staje się najistotniejsza. Stają się bowiem odpowiedzialni za niespłaconą część pożyczki jako współdłużnicy solidarni (art. 881 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny), a pożyczkodawca ma prawo żądać od nich spłaty. Czy to oznacza, że będą musieli spłacać długi kolegi czy koleżanki? W wielu przypadkach tak, jednak mogą też podjąć próbę uwolnienia się od zobowiązania poprzez złożenie odpowiedniego wniosku do pożyczkodawcy. Warto pamiętać, że nawet jeśli pożyczkodawca rozpatrzy taki wniosek pozytywnie i strony zawrą w tym zakresie stosowną umowę, to zobowiązanie nadal będzie istniało i będzie obciążało pożyczkobiorcę i pozostałych poręczycieli.

Potrącenie z wynagrodzenia poręczyciela

Wynagrodzenie przysługujące pracownikowi podlega szczególnej ochronie. Jednym z jej przejawów jest określenie przez ustawodawcę szczegółowych zasad dokonywania z niego potrąceń. W przepisach ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy określono zamknięty katalog należności, które mogą zostać potrącone z wynagrodzenia, ustalono kolejność, w jakiej tych potrąceń należy dokonywać i określono granice potrąceń i kwoty, które są od nich wolne. Wynika z nich m.in., że z wynagrodzenia za pracę – po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne, zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz wpłat dokonywanych do pracowniczego planu kapitałowego, podlegają potrąceniu tylko następujące należności:
1) sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych;
2) sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne;
3) zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi;
4) kary pieniężne przewidziane w art. 108 Kodeksu pracy.
Z wynagrodzenia za pracę odlicza się również, w pełnej wysokości, kwoty wypłacone w poprzednim terminie płatności za okres nieobecności w pracy, za który pracownik nie zachowuje prawa do wynagrodzenia. Inne należności mogą natomiast być potrącane z wynagrodzenia pracownika tylko za jego zgodą wyrażoną na piśmie (art. 91 Kodeksu pracy).
Jasno z tego wynika, że aby pracodawca mógł potrącić z wynagrodzenia poręczyciela kwoty należne z tytułu spłaty pożyczki, konieczne jest wyrażanie przez niego na to zgody. Jeśli zgoda taka zostanie udzielona w chwili podpisywania umowy, to jeśli zajdzie konieczność dokonania spłaty przez poręczyciela, pracodawca będzie mógł dokonać potrącenia z jego wynagrodzenia. Jeśli jednak takiej zgody nie udzielono, przed dokonaniem potrącenia należy ją uzyskać. Jeśli nie będzie to możliwe, to aby dokonać potrącenia, pracodawca będzie musiał uzyskać od komornika odpowiedni tytułu wykonawczy z klauzulą wykonalności.