Na benzynie i ON najwięcej zarabia kasa państwowa. Nawet 55-60% ceny detalicznej trafia do budżetu państwa

• Podatki "widoczne" w cenie benzyny i ON
• Koszty surowca i rafinerii
• Ukryte podatki i koszty regulacyjne
• Marża detaliczna
• Jaka część kosztów rafinerii, czy stacji benzynowej to podatki i składki ZUS pracowników?
• Ile zarabia państwo na benzynie i oleju napędowym

Sprawdźmy więc co kryje się w cenie za paliwa silnikowe płaconej przez klienta.

Podatki "widoczne" w cenie benzyny i ON

Bezpośrednie opłaty fiskalne stanowią blisko połowę ceny benzyny i ponad 40% ceny oleju napędowego. Na każdy litr paliwa kupowany na stacji składają się cztery główne daniny publiczne:
- Podatek VAT (23%).
- Akcyza - Stawka kwotowa narzucona częściowo przez minima unijne (359 € / 1000 l benzyn i 330 € / 1000 l diesla). W Polsce wynosi ona 1,53 zł/l dla benzyny Pb95 oraz 1,16 zł/l dla oleju napędowego.
- Opłata paliwowa: Działa odwrotnie do akcyzy – jest wyższa dla diesla (ok. 0,45 zł/l) i niższa dla benzyny (ok. 0,21 zł/l), co niemal wyrównuje sumę obciążeń akcyzowo-paliwowych dla obu paliw.
- Opłata emisyjna: Stała opłata w wysokości 0,08 zł/l (80 zł / 1000 l) trafiająca do budżetu.

Koszty surowca i rafinerii

Drugim co do wielkości elementem ceny jest koszt zakupu surowca oraz jego przetworzenia w rafinerii, stanowiący ok. 50–60% ceny na pylonie. Na ten segment wpływają:

1) Światowe ceny ropy i kurs dolara: Ropa kupowana jest na giełdach światowych w USD, stąd kluczowe znaczenie ma kurs USD/PLN. Zmiany cen ropy na giełdach bywają też przedmiotem spekulacji finansowych.

2) Koszty technologiczne rafinerii: Przerób ropy wymaga ogromnych nakładów energii elektrycznej, gazu ziemnego oraz wodoru.

Ukryte podatki i koszty regulacyjne

Poza bezpośrednimi podatkami widocznymi w oficjalnych zestawieniach, w cenie netto paliwa oraz kosztach operacyjnych firm kryją się dodatkowe obciążenia fiskalne i regulacyjne:

1) System handlu emisjami (EU ETS): Rafinerie muszące kupować uprawnienia do emisji CO2 przekładają ten koszt na paliwo – szacunkowo dodaje to ok. 30–40 groszy do każdego litra.

2) Narodowy Cel Wskaźnikowy (NCW): Prawny obowiązek dodawania droższych biokomponentów (bioetanol, estry FAME) do paliw kopalnych podnosi koszt gotowej mieszanki o kolejne 10–20 groszy na litrze.

3) Opłata Zapasowa i RARS: Utrzymywanie 90-dniowych rezerw strategicznych oraz opłata zapasowa odprowadzana do Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych obciąża litr paliwa o ok. 8–10 groszy.

4) Podatki operacyjne (ZUS, PIT, CIT, podatek od nieruchomości): W cenie ujęte są koszty wynagrodzeń pracowników rafinerii, transportu i stacji wraz z narzutami ZUS i PIT, podatek dochodowy CIT, podatek od nieruchomości (2% wartości budowli rocznie od podziemnych zbiorników i wiat) oraz opłata mocowa w rachunkach za prąd.

Marża detaliczna

Marża stacji paliw i koszty dystrybucji stanowią zaledwie ok. 2–3% ceny końcowej (ok. 15–25 groszy na litrze). Z tej kwoty właściciel stacji musi opłacić amortyzację drożejących cystern (spowodowaną regulacjami unijnymi), paliwo transportowe, podatek od nieruchomości, opłatę deszczową, prąd oraz pensje pracowników.

Jaka część kosztów rafinerii, czy stacji benzynowej to podatki i składki ZUS pracowników?

Oficjalne zestawienia cen paliw (np. publikowane przez POPiHN czy e-petrol) nie pokazują podatków dochodowych i składek ZUS pracowników jako osobnej pozycji z prostego powodu: nie są to podatki bezpośrednio naliczane od litra towaru (jak VAT czy akcyza), lecz stanowią element kosztów operacyjnych (OpEx - Operating Expenses) przedsiębiorstw rafineryjnych, transportowych i detalicznych. Te koszty oczywiście stanowią z reguły tajemnicę przedsiębiorstwa tych firm.

Można szacować, że składki ZUS i zaliczki na PIT pracowników w sposób następujący wpływają na 1 litr paliwa":

1) Na stacji paliw (w marży detalicznej ok. 0,24 – 0,27 zł/l):
- Prowadzenie stacji paliw jest biznesem pracochłonnym. Koszty wynagrodzeń personelu stanowią od 35% do nawet 50% całkowitych kosztów operacyjnych stacji (OPEX).
- Narzuty publicznoprawne na płace (składki ZUS płacane przez pracodawcę, składki ZUS pracownika oraz zaliczka na PIT) stanowią łącznie ok. 35% – 40% całkowitego kosztu brutto zatrudnienia.
- Przekładając to na 1 litr paliwa: z marży detalicznej wynoszącej ok. 24–27 groszy, same podatki i składki ZUS od pracowników stacji pochłaniają ok. 4 – 6 groszy na litrze.

1) W rafinerii i logistyce (w cenie hurtowej netto ok. 4,44 – 5,36 zł/l):
- Rafinerie ropy naftowej są zakładami wysoce zautomatyzowanymi i kapitałochłonnymi. O kosztach przetwórczych decydują przede wszystkim zużyta energia elektryczna, gaz ziemny, wodór oraz zakupy uprawnień do emisji CO2 (EU ETS).
- Udział kosztów osobowych w całkowitym budżecie operacyjnym rafinerii jest niewielki (ok. 3–5%), choć zatrudnia ona wysokowyspecjalizowaną kadrę.
- W przeliczeniu na potężne wolumeny produkowanych paliw, składki ZUS i PIT od pracowników rafinerii oraz kierowców cystern transportowych stanowią ok. 3 – 5 groszy na każdym litrze wyprodukowanego paliwa.

Łączna kwota, jaką państwo pobiera w formie składek ZUS i podatku PIT od pracowników na wszystkich etapach (rafineria + transport + stacja paliw), wynosi szacunkowo ok. 7 – 11 groszy na każdym litrze sprzedanego paliwa.

Poniższa tabela przedstawia orientacyjny i w części szacunkowy podział składników ceny - przy cenie 8,00 zł za 1 l benzyny Pb95 oraz 9,00 zł za 1 l oleju napędowego (ON):

Ile zarabia państwo na benzynie i oleju napędowym

Okazuje się więc, że największe zyski czerpie państwo - konkretnie budżet państwa (w znacznie mniejszym stopniu budżety gmin, które pobierają podatek od nieruchomości od firm paliwowych).

Podatki i opłaty. W cenie detalicznej benzyny (EU95) bezpośrednie podatki i opłaty do budżetu państwa stanowią ok. 47%:
- Akcyza: ok. 24% ceny detalicznej (stawka kwotowa: 1,53 zł/l).
- VAT (23%): ok. 19% ostatecznej ceny na dystrybutorze. Naliczany jest od kwoty brutto zawierającej już inne podatki (tzw. "podatek od podatku").
- Opłata paliwowa: ok. 3% ceny (kwotowo ok. 0,21 zł/l).
- Opłata emisyjna: ok. 1% ceny (stała stawka 0,08 zł/l).

Koszty wynikające z przepisów prawa innych niż prawo podatkowe. Pozostała część ceny (ok. 50% ceny netto oraz 3% marży) zawiera w sobie istotne nakłady wynikające z przepisów i polityki klimatycznej UE:
- System handlu emisjami CO2 (EU ETS): Rafinerie płacą za prawa do emisji CO2 powstającego przy przetwórstwie i wytwarzaniu wodoru, co dokładane jest do ceny hurtowej.
- Narodowy Cel Wskaźnikowy (NCW): Prawny obowiązek mieszania paliw z droższymi biokomponentami (np. bioetanol w benzynie E10) podnosi koszt gotowego paliwa.
- Zapasy strategiczne (RARS): Obowiązek utrzymywania 90-dniowych rezerw paliwowych oraz wnoszenia opłaty zapasowej na rzecz Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych.
- Normy technologiczne i środowiskowe: Wymogi prawne dotyczące odsiarczania paliw (siarka <10 ppm), instalacji odzysku par benzyn na stacjach (VR1/VR2) oraz specyfikacji technicznej i amortyzacji cystern.

Ukryte narzuty fiskalne w kosztach własnych firm. W cenie netto i marży mieszczą się również stałe podatki operacyjne płacone przez rafinerie, firmy transportowe i stacje paliw - a w szczególności:
- Koszty pracy (ZUS i PIT): Obowiązkowe składki ubezpieczeniowe i podatki od wynagrodzeń pracowników stacji, kierowców i kadry rafineryjnej.
- Podatki majątkowe i lokalne: Podatek od nieruchomości (2% wartości budowli – w tym podziemnych zbiorników czy rurociągów), podatek CIT od zysku firm oraz opłaty środowiskowe i mocowe w rachunkach za prąd.

Podczas gdy daniny bezpośrednio obciążające ceną paliwa (VAT, akcyza, opłata paliwowa i emisyjna) zabierają oficjalnie 47% kwoty z pylonu, to po uwzględnieniu wymogów prawnych (EU ETS, biokomponenty, zapasy RARS) oraz podatków operacyjnych (ZUS, PIT, CIT, podatek od nieruchomości), łączna część ceny benzyny wynikająca z podatków, opłat i przepisów przekracza 55%–60% całkowitego kosztu 1 litra na stacji.