System kaucyjny po roku: 75% Polaków zwraca opakowania, automaty szwankują
REKLAMA
REKLAMA
Rok temu Polacy pytali, czy w ogóle warto zawracać głowę kaucją. Dziś trzy czwarte z nas regularnie oddaje butelki i puszki - i zamierza robić to dalej. Nowe badanie PBS na próbie 1023 osób pokazuje jednak, że system ma rosnący problem: niemal co drugi użytkownik regularnie trafia na automat, który nie działa lub jest zapełniony.
- SKRÓT:
- Rok temu deklaracje, dziś nawyk. Skąd ten skok z 62% do 75%?
- 65% rzadziej wyrzuca butelki do kosza. Kaucja zmienia to, co robimy z opakowaniem - nie to, co kupujemy
- Zepsuty automat to nie drobiazg. 59% użytkowników trafia na problem regularnie
- Punkt zwrotu zmienia, który sklep wybierasz. 27% już zmieniło sklep przez kaucję
- Ocena systemu rośnie, ale wiedza o nim decyduje, czy ktoś go chwali czy krytykuje
- Co dalej z systemem kaucyjnym? Polacy chcą więcej rodzajów opakowań objętych zwrotem kaucji
- FAQ - najczęstsze pytania o system kaucyjny po roku działania
SKRÓT:
- 75% Polaków korzysta z systemu kaucyjnego i zamierza robić to dalej - rok temu było ich 62%;
- Pozytywna ocena systemu wzrosła z 34% do 45% w ciągu roku;
- 65% z nas rzadziej wyrzuca butelki i puszki do kosza - system zmienia nawyki;
- Aż 59% użytkowników trafia na zepsuty lub zapełniony automat - czasami lub często;
- 27% badanych zmieniło sklep, bo w innym można było oddać opakowania.
System kaucyjny w codziennym życiu - infografika Zwrotka
System kaucyjny w codziennym życiu - infografika Zwrotka
Materiały prasowe
Rok temu deklaracje, dziś nawyk. Skąd ten skok z 62% do 75%?
Gdy system ruszał 1 października 2025 r., wielu Polaków mówiło "będę zwracać" - ale jeszcze tego nie robiło. Pierwsza fala badania PBS pokazała 62% deklarujących korzystanie. Najnowszy pomiar, przeprowadzony na przełomie sierpnia i września 2026 r., pokazuje już 75%.
REKLAMA
REKLAMA
To nie jest tylko wzrost liczby użytkowników. Tylko 6% badanych mówi dziś "jeszcze nie korzystam, ale planuję" - rok temu takich osób było 19%. Część z nich po prostu zaczęła zwracać i przeszła do grupy aktywnych użytkowników.
Dane pokazują też wyraźne segmenty uczestnictwa:
- 17% wciąż pozostaje poza systemem,
- 32% to użytkownicy okazjonalni (oddają, gdy im po drodze),
- 32% rutynowi - zwrot stał się dla nich stałym elementem tygodnia,
- 19% to najbardziej zaangażowani, dla których kaucja to już oczywistość.
65% rzadziej wyrzuca butelki do kosza. Kaucja zmienia to, co robimy z opakowaniem - nie to, co kupujemy
To jeden z najmocniejszych wniosków raportu. System kaucyjny nie sprawił, że zaczęliśmy kupować inne napoje. Sprawił, że inaczej traktujemy opakowanie po ich wypiciu.
- 65% użytkowników rzadziej wyrzuca opakowania objęte systemem do zwykłych koszy;
- 65% częściej zwraca uwagę, czy butelka lub puszka ma oznaczenie kaucji;
- 59% rzadziej wyrzuca opakowanie poza domem;
- 56% bardziej świadomie podchodzi do segregacji odpadów;
- 39% chętniej sięga po opakowania zwrotne lub nadające się do recyklingu.
"System kaucyjny został stworzony po to, żeby opakowanie po napoju nie wypadało z obiegu, ale wracało w selektywnym strumieniu i mogło zostać wykorzystane jako surowiec. Widzimy, że zmiana zachowań konsumentów idzie właśnie w tym kierunku. System nie zmienił przede wszystkim tego, co kupujemy. Zmienia to, co robimy z opakowaniem po wykorzystaniu produktu" - mówi Aleksander Traple, Prezes Zarządu Krajowego Systemu Kaucyjnego Zwrotka S.A.
REKLAMA
Co ciekawe, dane z raportu pokazują, że 67% użytkowników czeka, aż zbierze większą partię opakowań, zanim pójdzie je oddać. Miesięcznie najczęściej odzyskujemy od 20 do 50 zł kaucji - taki przedział wskazuje połowa badanych.
Zepsuty automat to nie drobiazg. 59% użytkowników trafia na problem regularnie
Tu system ma wyraźną piętę achillesową. 83% użytkowników wskazuje automat jako najwygodniejszą formę zwrotu - i trudno się dziwić, bo jest szybko, bez kolejki do kasy, o każdej porze. Problem w tym, że automaty nie zawsze działają.
- 34% użytkowników czasami trafia na automat, który nie działa, jest zapełniony lub nie przyjmuje opakowań;
- 25% trafia na taki problem często;
- Razem to niemal 6 na 10 aktywnych użytkowników. Problem dotyka więc większości.
Co robi konsument, gdy automat go zawodzi?
- 55% zabiera opakowania z powrotem do domu i próbuje następnym razem,
- 25% szuka innego punktu,
- tylko 6% po prostu wyrzuca opakowanie - to mała, ale wciąż niepokojąca liczba.
"Jeżeli 34% użytkowników czasami, a 25% często trafia na niedziałający lub zapełniony automat, to jest bardzo konkretna informacja dla całego rynku, gdzie trzeba szukać dalszych usprawnień. System powinien być możliwie prosty dla konsumenta, nawet jeśli za tym prostym zwrotem stoi bardzo złożona infrastruktura" - podkreśla Zygmunt Ochał, Wiceprezes Zarządu Zwrotki.
Dostępność geograficzna nie jest już problemem - 70% badanych dociera do najbliższego punktu zwrotu w maksymalnie 10 minut. Problem przestał być pytaniem "gdzie?", a stał się pytaniem "czy działa?".
Punkt zwrotu zmienia, który sklep wybierasz. 27% już zmieniło sklep przez kaucję
To dane, które powinny przykuć uwagę właścicieli sklepów - zwłaszcza tych mniejszych.
68% badanych uważa możliwość oddania opakowań za ważną cechę sklepu. Rok temu brzmiałoby to jak deklaracja bez pokrycia. Dziś 27% przyznaje, że już zmieniło sklep, bo w innym można było zwrócić opakowania - a 5% zrobiło to na stałe.
Jeszcze ciekawsze są dane dotyczące małego handlu: 41% częściej wybierałoby mały sklep blisko domu, gdyby przyjmował opakowania. Dla osiedlowych sklepików to sygnał, że punkt zwrotu może być realnym argumentem konkurencyjnym wobec dużych sieci.
"Punkt zbiórki nie jest wyłącznie elementem infrastruktury systemu kaucyjnego - staje się częścią doświadczenia klienta i może mieć znaczenie przy wyborze placówki" - mówi Zygmunt Ochał, Wiceprezes Zarządu Zwrotki.
Zachowania konsumentów przy wyborze sklepu:
- Uważa możliwość zwrotu za ważną cechę sklepu: 68%
- Zmieniło sklep ze względu na możliwość zwrotu: 27%
- Zmieniło sklep na stałe: 5%
- Częściej wybrałoby mały sklep osiedlowy, gdyby przyjmował opakowania: 41%
- Robi zakupy przy okazji oddawania opakowań: 77%
Ocena systemu rośnie, ale wiedza o nim decyduje, czy ktoś go chwali czy krytykuje
45% badanych ocenia system pozytywnie - rok temu było to 34%. Odsetek ocen negatywnych spadł z 35% do 28%. 59% uważa system kaucyjny za potrzebny.
Jest jednak jeden aspekt, który rzuca na te liczby nowe światło. Wśród osób, które dobrze oceniają swoją wiedzę o systemie, aż 58% wystawia mu pozytywną ocenę. Wśród tych, którzy przyznają, że mało wiedzą - tylko 4%.
To oznacza, że im lepiej ktoś rozumie, jak działa kaucja i po co ją wprowadzono, tym lepiej ją ocenia. Nieznajomość zasad przekłada się wprost na krytykę - a ta może być nieuzasadniona.
"Dla operatora oznacza to, że nie wystarczy zapewnić możliwości zwrotu opakowania. Trzeba również pokazywać, po co ten system istnieje i dbać o to, żeby codzienne doświadczenie konsumenta potwierdzało jego sens" - mówi Aleksander Traple, Prezes Zarządu Zwrotki.
Ogólny Indeks Dojrzałości Kaucyjnej dla polskiego rynku wynosi 64/100. A 74% badanych osiąga wysoki lub bardzo wysoki poziom dojrzałości w korzystaniu z systemu.
Co dalej z systemem kaucyjnym? Polacy chcą więcej rodzajów opakowań objętych zwrotem kaucji
39% badanych chciałoby objęcia systemem kolejnych rodzajów opakowań - a wśród najbardziej zaangażowanych użytkowników ten odsetek sięga już 58%. To wyraźny sygnał, że entuzjaści systemu widzą w nim potencjał wykraczający poza butelki PET i puszki.
Jednocześnie zmieniają się oczekiwania dotyczące infrastruktury. W pierwszej fali badania 46% wskazywało "więcej automatów w wygodnych miejscach" jako główny priorytet. Teraz odsetek ten spadł do ok. 32%. Podobnie z liczbą punktów zwrotu w sklepach - był 36%, jest ok. 26%.
To nie znaczy, że infrastruktura przestała być ważna. Znaczy, że po roku użytkowania Polacy zaczęli stawiać nowe pytania: nie tylko "czy jest punkt zwrotu?", ale "czy ten punkt działa sprawnie i niezawodnie?". System wchodzi w dojrzalszy etap - i oczekiwania rosną razem z nim.
FAQ - najczęstsze pytania o system kaucyjny po roku działania
Co Polacy sądzą o wysokości kaucji?
Badanie PBS pokazuje, że 48% badanych uważa obecną wysokość kaucji za odpowiednią.
Ile pieniędzy można odzyskać miesięcznie dzięki kaucji?
Najczęściej wskazywany przedział to 20-50 zł miesięcznie. Taką kwotę deklaruje łącznie ok. połowa aktywnych użytkowników.
Gdzie najwygodniej oddać butelki i puszki?
83% użytkowników wskazuje automat jako najwygodniejszą formę zwrotu.
Co najczęściej robimy, gdy automat nie przyjmuje opakowań?
55% badanych zabiera opakowania z powrotem do domu i próbuje w innym terminie, 25% szuka innego punktu zwrotu w okolicy.
Czy kaucja wpływa na to, do jakiego sklepu chodzimy?
Tak - 27% badanych przyznaje, że zmieniło sklep ze względu na możliwość zwrotu opakowań. 68% uważa punkt zwrotu za ważną cechę sklepu.
Co Polacy robią z odzyskaną kaucją?
Aż 61% od razu przeznacza ją na zakupy w tym samym sklepie, 26% włącza do domowego budżetu, 10% odkłada osobno, a 9% wydaje na drobne przyjemności.
Jak przechowujemy opakowania przed zwrotem?
67% czeka, aż zbierze większą partię. Najczęściej opakowania trzymamy w pomieszczeniu gospodarczym lub spiżarni (29%), kuchni (25%) lub przy drzwiach wejściowych (16%).
Kto zlecił badanie i jak je przeprowadzono?
Badanie zrealizowała niezależna Agencja Badawcza PBS Sp. z o.o. techniką CAWI na ogólnopolskiej próbie 1023 respondentów, ważonej do struktury populacji. Pomiar przeprowadzono 27 sierpnia - 1 września 2026 r. na zlecenie Krajowego Systemu Kaucyjnego Zwrotka S.A.
Źródło Zwrotka S.A.
REKLAMA
© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.
REKLAMA
