Nowy podatek na Kościół – za wyznawanie wiary fiskus pobierze 8% podatku dochodowego z każdego wynagrodzenia, aby „zwiększyć zaufanie społeczne do sposobu finansowania Kościołów”? Zapadła decyzja

• Nowy podatek kościelny – 8 proc. podatku dochodowego pobierane przez urząd skarbowy (a bezpośrednio – przez płatnika podatku) z wynagrodzenia za pracę, z umowy zlecenia lub o dzieło
• Podatek kościelny w Niemczech – w jakiej wysokości i na jakich zasadach jest pobierany przez niemiecki odpowiednik naszego fiskusa?
• Podatek kościelny w Finlandii – w jakiej wysokości i na jakich zasadach jest pobierany przez fiński odpowiednik naszego fiskusa?
• Podatek kościelny we Włoszech – w jakiej wysokości i na jakich zasadach jest pobierany przez włoski odpowiednik naszego fiskusa?
• W jaki sposób finansowane są kościoły i związki wyznaniowe w innych państwach UE?
• Skąd czerpie dochody Kościół katolicki w Polsce?
• Postulat wprowadzenia w Polsce podatku kościelnego skierowany do Ministerstwa Finansów oraz Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji – senatorowie nie odrzucają petycji w sprawie wprowadzenia nowej daniny

Nowy podatek kościelny – 8 proc. podatku dochodowego pobierane przez urząd skarbowy (a bezpośrednio – przez płatnika podatku) z wynagrodzenia za pracę, z umowy zlecenia lub o dzieło

W dniu 9 czerwca 2025 r. do Senatu wpłynęła petycja obywatelska (nr P11-89/25), w której jej autor postuluje wprowadzenie nowego podatku (tzw. kościelnego), na wzór tego który obowiązuje aktualnie w Niemczech. Wysokość daniny miałaby wynosić 8 proc. podatku dochodowego pobieranego z wynagrodzenia otrzymywanego z tytułu umowy o pracę, umowy zlecenia oraz umowy o dzieło. Płatnik podatku (czyli pracodawca, zleceniodawca lub odpowiednio – zlecający wykonanie dzieła) – zobowiązany byłby przekazać ww. podatek do urzędu skarbowego, a ten – przesyłałby go dalej na konto zadeklarowanego Kościoła lub związku wyznaniowego. Zadeklarowanego, ponieważ – pieniądze z powyższego podatku, trafiałyby wyłącznie do związków wyznaniowych, które widnieją w Rejestrze kościołów i innych związków wyznaniowych, prowadzonym przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Jedynym sposobem na uniknięcie opodatkowania wynagrodzenia podatkiem kościelnym – miałoby być zadeklarowanie ateizmu, czyli braku przynależności do jakiegokolwiek kościoła albo związku wyznaniowego, co w ocenie autora petycji – byłoby sprawiedliwe, gdyż obowiązek partycypowania w utrzymaniu danego związku wyznaniowego (poprzez uiszczanie ww. podatku) „spoczywałby wyłącznie na tych, którzy świadomie deklarują swoją przynależność i czerpią korzyści z działalności swojego związku wyznaniowego” i jednocześnie – „zapewniałoby to poszanowanie wolności sumienia i wyznania”.

Swój postulat wprowadzenia nowej daniny na rzecz Kościoła, autor petycji argumentuje powołując się na obowiązywanie analogicznego systemu finansowania instytucji religijnych w Niemczech: „System ten, z powodzeniem funkcjonujący w Niemczech od wielu lat, udowadnia swoją wysoką skuteczność i przejrzystość. Doświadczenia niemieckie jasno pokazują, że taki model finansowania nie tylko efektywnie zasila fundusze poszczególnych związków wyznaniowych, zapewniając im stabilność finansową i możliwość realizacji ich misji. Co równie ważne, mechanizm ten stanowi precyzyjny wyznacznik faktycznej liczby wyznawców danego związku. W Niemczech każdy, kto nie chce płacić podatku kościelnego, musi formalnie wystąpić z Kościoła lub zadeklarować brak przynależności do jakiegokolwiek związku wyznaniowego. To proste i klarowne rozwiązanie eliminuje domysły i niejasności dotyczące rzeczywistego poparcia dla poszczególnych Kościołów i wspólnot. Przekłada się to na transparentne dane, które są nieocenione zarówno dla samych związków wyznaniowych, jak i dla państwa, planującego politykę społeczną i kulturalną.” I dodaje: „Obecny system finansowania instytucji religijnych w Polsce, oparty w dużej mierze na dobrowolnych datkach i dotacjach, jest często nieprzejrzysty i budzi kontrowersje. Wprowadzenie podatku kościelnego pozwoliłoby na usprawnienie obiegu środków finansowych, czyniąc go bardziej formalnym i podlegającym kontroli publicznej. Pobieranie podatku bezpośrednio z wynagrodzenia przez Urząd Skarbowy minimalizuje ryzyko nadużyć i zwiększa zaufanie społeczne do sposobu finansowania Kościołów. (...) Podobnie jak w Niemczech, gdzie decyzja o przynależności do wspólnoty religijnej ma realne konsekwencje finansowe, tak i w Polsce ten mechanizm wzmacniałby świadome członkostwo w związkach wyznaniowych. Jedynie osoby, które faktycznie utożsamiają się z danym wyznaniem i chcą je wspierać, partycypowałyby w jego utrzymaniu.”

Wprowadzenie podatku kościelnego – w opinii wnioskodawcy – miałoby zatem spowodować usprawnienie systemu finansowania instytucji religijnych, jak również miałoby pozwolić na usprawnienie obiegu środków finansowych, które trafiają do polskich kościołów i związków wyznaniowych, czyniąc cały system bardziej formalnym i podlegającym kontroli publicznej. W konsekwencji powyższego – miałoby zmaleć ryzyko nadużyć i zwiększyć się zaufanie społeczne do sposobu finansowania kościołów. Zaproponowany system, miałby również wzmacniać świadome członkostwo w kościele lub związku wyznaniowym, ponieważ jedynie osoby, które faktycznie utożsamiają się z daną instytucją religijną – partycypowałby w jej utrzymaniu. Petytor, proponowane przez siebie rozwiązanie, uważa za sprawiedliwe, gdyż ciężar finansowy nowej daniny miałby spoczywać wyłącznie na tych osobach, które świadomie zadeklarują przynależność do danego kościoła lub związku wyznaniowego i z tej przynależności oraz działalności danej instytucji – czerpią korzyści.

Z pełną treścią petycji (i jej uzupełnienia), można zapoznać się poniżej:

Podatek kościelny w Niemczech – w jakiej wysokości i na jakich zasadach jest pobierany przez niemiecki odpowiednik naszego fiskusa?

Autor petycji, której przedmiotem jest wprowadzenie w Polsce nowego podatku kościelnego (określonego przez niego również – „podatkiem od wiary”), swój postulat wzoruje na systemie, który obowiązuje w tym zakresie w Niemczech. Mowa o tzw. Kirchensteuer (czyli – podatku kościelnym), który pobierany jest na rzecz uznanych w Niemczech Kościołów. Dwiema największymi wspólnotami wyznaniowymi (uznanymi przez państwo) w Niemczech, są Kościół katolicki i protestancki. Wysokość tego podatku, zależy od miejsca zamieszkania – w niektórych landach (takich jak Bawaria i Badenia-Wirtembergia) wnosi on 8 proc. podatku dochodowego, a w innych (takich jak m.in. Brandenburgia, Hesja czy Saksonia) – 9 proc. podatku dochodowego. Podatek ten, jest comiesięcznie potrącany przez pracodawcę z wynagrodzenia i przekazywany do niemieckiego urzędu skarbowego, czyli – Finanzamt.

W celu uniknięcia płacenia daniny – należy, w Niemczech, formalnie wystąpić z Kościoła, co można uczynić w urzędzie stanu cywilnego, a także w sądzie rejonowym lub okręgowym. Obowiązek płacenia podatku kościelnego wygasa wówczas z końcem miesiąca kalendarzowego, w którym powiadomiło się urząd stanu cywilnego (lub odpowiednio – sąd rejonowy albo okręgowy) o wystąpieniu z Kościoła. Zazwyczaj, Federalny Urząd Podatkowy automatycznie wysyła pracodawcy powiadomienie o powyższej zmianie. Aby jednak mieć absolutną pewność, czy pracodawca nadal nie pobiera daniny – najlepiej jest sprawdzić pierwszy pasek wypłaty po odejściu z Kościoła.

Poza podatkiem kościelnym od dochodów, niektóre diecezje i biskupstwa w Niemczech pobierają jeszcze tzw. podatek kościelny od nieruchomości. Tak jest np. w Nadrenii-Palatynacie i dotyczy to diecezji rzymskokatolickich Limburga i Spiry. Podatek kościelny od nieruchomości pobierany jest przez gminy wraz z podatkiem od nieruchomości i naliczany jest na podstawie stałego procentu. Na przykład w diecezji Spiry – podatek kościelny od nieruchomości wynosi 10 proc. podatku od nieruchomości (wg stanu na 2023 r.).¹

Inną formą wsparcia ze strony niemieckiego państwa są dodatkowe dotacje i subwencje (w związku z działalnością wspólnot wyznaniowych w obszarze charytatywnym, edukacyjnym i na rzecz kultury). Wspólnoty wyznaniowe korzystają także z wielu zwolnień podatkowych.

Kolejne ważne źródło dochodu dla niektórych instytucji działających w ramach wspólnot wyznaniowych jest konsekwencją tego, że stanowią one część ogólnie finansowanych systemów publicznych. Dotyczy to szkół wyznaniowych, które należą do publicznego systemu szkolnego. Szpitale prowadzone przez wspólnoty religijne są częścią systemu (przeważnie publicznego) finansowania szpitali, zasilanego głównie ze składek na ubezpieczenie zdrowotne.

W Niemczech, państwo finansuje także wynagrodzenia nauczycieli religii poszczególnych wyznań w szkołach publicznych. Wypłaca także wynagrodzenia pracownikom wydziałów teologicznych i katedr religijnych na uniwersytetach państwowych. Posługa kapelanów wojskowych również jest opłacana przez państwo.

Podatek kościelny w Finlandii – w jakiej wysokości i na jakich zasadach jest pobierany przez fiński odpowiednik naszego fiskusa?

Innym państwem, w którym funkcjonuje obowiązkowy podatek kościelny jest Finlandia. Spośród wszystkich wyznań obecnych w Finlandii – Kościół Ewangelicko-Luterański Finlandii (ok. 73% Finów) i Fiński Kościół Prawosławny (1,07% Finów) mają specjalny status i prawo otrzymywania części podatków. Ww. kościoły otrzymują także środki publiczne na realizację ważnych zadań społecznych. Fundusze otrzymane od fińskiego państwa są wykorzystywane na utrzymanie cmentarzy, prowadzenie dokumentacji kościelnej, remonty kościołów oraz działania socjalne.

Kościoły te są zwolnione z podatku dochodowego. Najważniejszym źródłem dochodów parafii ewangelicko-luterańskich i prawosławnych jest podatek kościelny, który jest pobierany od parafian w zależności od wysokości dochodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem gminnym. Ściąganie podatku jest przeprowadzane przez organy podatkowe, ale parafie ponoszą część związanych z tym wydatków. Stawki podatku wahają się od 1% do 2,25%, w zależności od parafii. Inne wspólnoty religijne nie mają prawa do nakładania podatku. Podatek na Kościoły płacą także prywatne firmy, zależnie od wyznania właścicieli.

Podatek kościelny we Włoszech – w jakiej wysokości i na jakich zasadach jest pobierany przez włoski odpowiednik naszego fiskusa?

We Włoszech katolicy stanowią 87,6% ludności kraju, prawosławni 1,2%, protestanci 1,1%, a świadkowie Jehowy 0,9%. Coraz liczniejsi stają się także wyznawcy religii wschodnich, głównie sikhizmu, hinduizmu i buddyzmu (łącznie 0,6%) oraz muzułmanie (2,1%). Wyznawców judaizmu jest w całych Włoszech 25-45 tysięcy.

Zgodnie z art. 7 Konstytucji włoskiej, w 1984 r. została zawarta umowa między państwem a Kościołem rzymskokatolickim (zwana układem z Villa Madama), zastępująca konkordat laterański z 1929 r. Umowie tej towarzyszyło wiele szczegółowych porozumień, wśród nich porozumienie dotyczące podmiotów kościelnych i kościelnego majątku.

Konstytucja stanowi, że wsparcie niekatolickich związków religijnych jest regulowane przez porozumienia z Państwem. Przedstawiciele wyznania wnioskujący o jego zawarcie są obowiązani do złożenia wniosku do kancelarii premiera. Następnie, rząd i przedstawiciele wyznania negocjują projekt umowy, który powinien być zatwierdzony przez radę ministrów. W dalszej kolejności premier podpisuje umowę i przedkłada ją parlamentowi do ostatecznego zatwierdzenia. Dotychczas trzynaście grup zawarło porozumienia, w tym m.in. Konfederacja Kościołów Metodystów i Waldensów, Adwentyści Dnia Siódmego, zielonoświątkowe Zgromadzenia Boga, Związek Gmin Wyznania Żydowskiego, baptyści, luteranie, Kościół Jezusa Chrystusa, Kościół Prawosławny Patriarchatu Konstantynopolitańskiego, Włoski Kościół Apostolski, Unia Buddyjska, Buddyści Soka Gakkai, hinduiści i Kościół anglikański.

Zawarcie porozumienia przez daną grupę religijną umożliwia jej uczestniczenie w systemie finansowania związków wyznaniowych opartym na odliczeniu 0,8% (otto per mille – osiem na tysiąc) podatku dochodowego od osób fizycznych (Irpef) – tzw. asygnata podatkowa. Podatnicy mogą określić, którą z trzech opcji wybierają:

1. Kościół katolicki,
2. inny związek wyznaniowy czy
3. „nadzwyczajne działania podejmowane przez państwo przeciwko głodowi na świecie, katastrofom naturalnym, pomoc uchodźcom i zabezpieczenie pomników kultury”.

Podatek od osób, które nie zadeklarowały swoich preferencji, jest rozdzielany pomiędzy innych beneficjentów, proporcjonalnie do wyborów dokonanych przez pozostałych podatników podatku dochodowego.

Kościół katolicki zgodnie z Konkordatem nie ma obowiązku zawierania porozumienia z rządem w celu korzystania z asygnaty podatkowej. W 2023 r. Kościół uzyskał z tego źródła 910 mln euro (wobec 1,3 mld w roku poprzednim).

We Włoszech, państwo ponosi również ciężar finansowania nauczania religii katolickiej w szkołach i przedszkolach. Ponadto, Włochy wspierają działania charytatywne i edukacyjne Kościoła katolickiego, jak również utrzymanie obiektów będących w jego pieczy. Z budżetu państwowego, pokrywane są także koszty funkcjonowania ordynariatu polowego, kapelanów w więzieniach jak i duszpasterstwa innych wyznań w tych instytucjach.

Na mocy porozumienia z 1984 r., dla członków Kościoła katolickiego oraz innych porozumień dla członków innych wspólnot wyznaniowych, istnieje możliwość odjęcia od podstawy opodatkowania darowizny w wysokości do 1 032,91 euro, przekazanej na rzecz Centralnego Instytutu Wspierania Duchowieństwa lub podobnych instytucji w wypadku innych wyznań.

Grupy religijne (stowarzyszenia muzułmańskie), które nie są zarejestrowane, mogą we Włoszech działać legalnie i uzyskać zwolnienie z podatku, ale nie otrzymują finansowania.

W jaki sposób finansowane są kościoły i związki wyznaniowe w innych państwach UE?

Na potrzeby rozpatrzenia petycji w sprawie wprowadzenia w Polsce podatku kościelnego – Biuro Analiz i Petycji Kancelarii Senatu, w dniu 7 października 2024 r., przygotowało „Informację o finansowaniu Kościołów, związków wyznaniowych i instytucji kościelnych ze środków budżetowych państwa lub poprzez systemy podatkowe w wybranych krajach europejskich”. Zgodnie z powyższą analizą – w państwach Unii Europejskiej można wyróżnić trzy główne modele finansowania kościołów i związków wyznaniowych:

1. bezpośrednie finansowanie z budżetu państwa (Grecja, Dania, Luksemburg, Belgia, Norwegia),
2. partycypacja państwa w utrzymaniu działających na jego terenie kościołów i związków wyznaniowych (obowiązkowy podatek kościelny: Niemcy, Austria, Finlandia, Szwecja, Szwajcaria; dobrowolny podatek kościelny: Hiszpania, Włochy, Węgry, Portugali) oraz
3. samofinansowanie związków wyznaniowych przy pomocy państwa (Francja, Litwa, Słowenia, Czechy, Holandia).

Skąd czerpie dochody Kościół katolicki w Polsce?

Według danych GUS – dominującym wyznaniem w Polsce jest Kościół katolicki obrządku łacińskiego. Zbiorowość wiernych zaliczających się do Kościoła rzymskokatolickiego stanowi (według ostatniego spisu powszechnego) 33 729 tys. osób, co stanowi 87,6% ogółu ludności.² Zatem – na przykładzie Kościoła katolickiego, jako zrzeszającego największą liczbę wiernych w Polsce – skąd pochodzą jego główne dochody?

Znaczną część dochodów Kościoła katolickiego stanowią ofiary wiernych (w tym m.in. za posługi, takie jak chrzest, ślub czy pogrzeb), które zgodnie z art. 21 ust. 2 Konkordatu między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską – są zwolnione z opodatkowania (Przepisy prawa polskiego o zbiórkach publicznych nie mają zastosowania do zbierania ofiar na cele religijne, kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą, naukową, oświatową i wychowawczą oraz utrzymanie duchownych i członków zakonów, jeżeli odbywają się w obrębie terenów kościelnych, kaplic oraz w miejscach i okolicznościach zwyczajowo przyjętych w danej okolicy i w sposób tradycyjnie ustalony). Poza tym – kościoły i inne związki wyznaniowe, które posiadają uregulowany status prawny w Polsce – mogą ubiegać się o różne dotacje z tzw. Funduszu Kościelnego, który został powołany na mocy art. 8 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o przejęciu przez Państwo dóbr martwej ręki, poręczeniu proboszczom posiadania gospodarstw rolnych i utworzeniu Funduszu Kościelnego i który finansowany jest z budżetu państwa. Dotacje te, mogą być przyznawane na realizację zadań dotyczących wspomagania kościelnej działalności charytatywno-opiekuńczej, która obejmuje m.in.:

• prowadzenie zakładów dla sierot, osób starszych, osób upośledzonych fizycznie lub umysłowo oraz innych kategorii osób potrzebujących opieki,
• prowadzenie szpitali i innych zakładów leczniczych oraz aptek,
• organizowanie pomocy w zakresie ochrony macierzyństwa czy
• krzewienie idei pomocy bliźnim i postaw społecznych temu sprzyjających,

jak również na realizację zadań dotyczących konserwacji i remontów obiektów sakralnych i kościelnych o wartości zabytkowej. Na rok 2026, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji ustalił, że maksymalna kwota udzielonej dotacji z Funduszu Kościelnego, wynosi 200 tys. zł. Resort może również udzielić dotacji wyższej, ale wyłącznie w uzasadnionych przypadkach, uwzględniających ważny interes społeczny.

Poza ofiarami wiernych i dotacjami z Funduszu Kościelnego – parafie Kościoła katolickiego, czerpią także dochody z działalności gospodarczej, takiej jak wynajem nieruchomości, sprzedaż dewocjonaliów (czyli przedmiotów kultu religijnego, zwykle niewielkich rozmiarów, wykorzystywanych w praktykach religijnych i stanowiących symbol wiary) czy prowadzenie cmentarzy.

Na podstawie art. 70a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej natomiast – Kościołowi katolickiemu (na jego wniosek) mogą być nieodpłatnie przekazywane nieruchomości gruntowe należące do Skarbu Państwa. Zgodnie z dokładnym brzmieniem ww. przepisu – osobom prawnym Kościoła katolickiego, które po dniu 8 maja 1945 r. podjęły działalność na Ziemiach Zachodnich i Północnych, mogą być, na ich wniosek, przekazane nieodpłatnie na własność grunty znajdujące się w zasobach Państwowego Funduszu Ziemi albo w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa. O nieodpłatne przekazanie gruntów mogą wnioskować zarówno podmioty kościelne nowotworzone (nie tylko te, które podjęły działalność na Ziemiach Zachodnich i Północnych bezpośrednio po II wojnie światowej), a także niezależnie od lokalizacji ich „siedziby” (tj. np. do Wojewody Dolnośląskiego, o przekazanie nieodpłatnie na własność gruntów, może wnioskować podmiot, który ma siedzibę na terenie województwa opolskiego i tam też, już wcześniej, również otrzymał grunty w ramach nieodpłatnego przekazania, na podstawie decyzji Wojewody Opolskiego). Niejednokrotnie, nieruchomości nabyte w powyższy sposób przez Kościół, są następnie zbywane, kościelne osoby prawne nie są ujawniane w księgach wieczystych tych nieruchomości, a innym kościołom i związkom wyznaniowym w Polsce nie przysługuje analogiczne uprawnienie. Według wyliczeń Stowarzyszenia SOISH, na podstawie danych udostępnionych przez KOWR w trybie dostępu do informacji publicznej – od 1 stycznia 1992 r. do 30 czerwca 2019 r., w trybie art. 70a ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, KOWR przekazał na rzecz Kościoła rzymskokatolickiego 76 244 ha ziemi rolnej. Przy założeniu średniej ceny za ha według GUS – nieruchomości te, potencjalnie, byłyby więc warte w 2019 r. 3 487 629 292 zł (czyli niemal 3,5 mld zł). Z uwagi na powyższe okoliczności – w dniu 24 września 2025 r. do Sejmu, przez grupę posłów Polska 2050 – Trzecia Droga, został złożony projekt ustawy o zmianie ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (nr RPW/31532/2025, a następnie – druk sejmowy nr 1942), zakładający uchylenie wspomnianego art. 70a ww. ustawy, który to umożliwia nieodpłatne przekazywanie przez Skarb Państwa nieruchomości na rzecz Kościoła katolickiego. Autorzy projektu stoją na stanowisku, że – utrzymywanie 80 lat po II wojnie światowej niezmienionego stanu prawnego w zakresie możliwości uzyskania przez Kościół rekompensaty za ziemie pozostawione na Kresach Wschodnich jest nieuzasadnione, „zaś tak ukształtowana regulacja stanowi nieproporcjonalny mechanizm uszczuplający majątek państwa, który kreuje pole do nadużyć, stanowiąc jednocześnie ponadprzeciętną możliwość akumulacji kapitału przez Kościół Katolicki”.

Więcej na temat ww. projektu, którego przedmiotem jest uchylenie art. 70a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, można przeczytać w poniższym artykule:

Z uwagi na możliwe, rychłe (w związku z ww. projektem) ograniczenie wpływów Kościoła czerpanych z nieruchomości – wprowadzenie podatku kościelnego, jako stałej daniny na rzecz danego Kościoła, pobieranej od należących do niego wiernych – z całą pewnością, stanowiłoby istotny element dochodów Kościoła.

Z analizy dokonanej przez Biuro Analiz i Petycji Kancelarii Senatu, dokonanej na potrzeby rozpatrzenia petycji w sprawie wprowadzenia w Polsce podatku kościelnego, wynika ponadto, że – finasowanie kościołów i związków wyznaniowych w Polsce odbywa się m.in. w oparciu o następujące akty prawne:

1. Ustawa z dnia 20 marca 1950 r. o przejęciu przez Państwo dóbr martwej ręki, poręczeniu proboszczom posiadania gospodarstw rolnych i utworzeniu Funduszu Kościelnego (Dz. U. z 1950 r. Nr 9, poz. 87) – która stanowi, że Fundusz kościelny finansowany jest z dotacji państwowych, które przeznaczane są m.in. na opłacanie składek ubezpieczania duchownych, utrzymywanie i odbudowę kościołów (art. 9).
2. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.) – która w art. 26 ust. 1 pkt 9 lit. b stanowi, że podatnik może odliczyć od podstawy opodatkowania darowizny na cele kultu religijnego. Łączna kwota odliczeń z tytułów określonych w ust. 1 pkt 9 nie może przekroczyć w roku podatkowym kwoty stanowiącej 6% dochodu (art. 26 ust. 5).
3. Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 278 ze zm.) – która w art. 18 ust. 1 pkt 7 stanowi, że podatnik może odliczyć od podstawy opodatkowania darowizny przekazane na cele kultu religijnego. Łączna kwota odliczeń z nie może przekroczyć 10% dochodu. Ponadto zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 pkt 4a powołanej ustawy CIT – wolne od podatku są dochody kościelnych osób prawnych m.in.:
4. 1. z niegospodarczej działalności statutowej; w tym zakresie kościelne osoby prawne nie mają obowiązku prowadzenia dokumentacji wymaganej przez przepisy Ordynacji podatkowej,
   2. z pozostałej działalności – w części przeznaczonej na cele: kultu religijnego, oświatowo-wychowawcze, naukowe, kulturalne, charytatywno-opiekuńcze oraz na konserwację zabytków, prowadzenie punktów katechetycznych, inwestycje sakralne w zakresie: budowy, rozbudowy i odbudowy kościołów oraz kaplic, adaptację innych budynków na cele sakralne, a także innych inwestycji przeznaczonych na punkty katechetyczne i zakłady charytatywno-opiekuńcze;
4. Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2023 r. poz. 1966) – która w art. 55 stanowi, iż zwolnienie od opodatkowania podatkiem od nieruchomości oraz od świadczeń na fundusz gminny i fundusz miejski obejmuje nieruchomości lub ich części przeznaczone na cele mieszkalne duchownych i członków zakonu, jeżeli:
5. 1. są one wpisane do rejestru zabytków;
   2. służą jako internaty przy szkołach i seminariach duchownych, domy zakonów kontemplacyjnych, domy formacyjne zakonów i domy księży emerytów (sióstr emerytek);
   3. znajdują się w budynkach kurii diecezjalnych i biskupich, zakonnych zarządów generalnych i prowincjalnych w Sekretariacie Prymasa Polski i w Sekretariacie Konferencji Episkopatu Polski.
5. Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz. U. z 2023 r. poz. 265 ze zm.) – która w art. 13 ust. 1 stanowi, że majątek i przychody kościołów i innych związków wyznaniowych podlegają ogólnie obowiązującym przepisom podatkowym, z wyjątkami określonymi w odrębnych ustawach.

Osoby prawne kościołów i innych związków wyznaniowych są zwolnione od opodatkowania z tytułu przychodów ze swojej działalności niegospodarczej. W tym zakresie osoby te nie mają obowiązku prowadzenia dokumentacji wymaganej przez przepisy podatkowe (art. 13 ust. 2).

Ponadto zgodnie z art. 13 ust. 5 ustawy – dochody z działalności gospodarczej osób prawnych kościołów i innych związków wyznaniowych oraz spółek, których udziałowcami są wyłącznie te osoby, są zwolnione od opodatkowania w części, w jakiej zostały przeznaczone w roku podatkowym lub w roku po nim następującym na cele kultowe, oświatowo-wychowawcze, naukowe, kulturalne, działalność charytatywno-opiekuńczą, punkty katechetyczne, konserwację zabytków oraz na inwestycje sakralne i inwestycje kościelne, których przedmiotem są punkty katechetyczne i zakłady charytatywno-opiekuńcze, jak również remonty tych obiektów.

Z pełną treścią ww. analizy, przygotowanej przez senackie Biuro Analiz i Petycji, na potrzeby rozpatrzenia petycji w sprawie wprowadzenia w Polsce podatku kościelnego, można zapoznać się poniżej:

Postulat wprowadzenia w Polsce podatku kościelnego skierowany do Ministerstwa Finansów oraz Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji – senatorowie nie odrzucają petycji w sprawie wprowadzenia nowej daniny

W dniu 20 stycznia 2026 r. senacka Komisja Petycji rozpatrzyła postulat wprowadzenia w Polsce nowego podatku kościelnego (wynikający z petycji z dnia 9 czerwca 2025 r., nr P11-89/25).

Podczas posiedzenia Komisji – senatorowie zapoznali się z postulatem petycji oraz jego uzasadnieniem. Głos w dyskusji zabrał senator Piotr Masłowski, który złożył wniosek o zasięgnięcie opinii Ministerstwa Finansów, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz analizy w zakresie konstytucyjności przedstawionego postulatu.

– „Ja się bardzo cieszę, że ta petycja wpłynęła. Myślę, że w Polsce, taka debata, prędzej czy później, musi się odbyć. Bardzo często, pod przykrywką obrony wartości, broni się tego, co jest wartościowe materialnie, a niekoniecznie tego, co jest wartościowe w sensie wyższym. Dlatego uważam, że to bardzo dobrze, że być może za pośrednictwem naszej komisji, uda się tę dyskusję rozpocząć.” – zaznaczył senator Masłowski i podsumował: „Ta petycja to jest być może tylko wstęp do tej dyskusji, ale ja bym prosił o to, żebyśmy na tym etapie wystąpili o opinię Ministerstwa Finansów oraz Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji.”

W dyskusji, senator Michał Seweryński zwrócił uwagę na prace w sprawie zastąpienia Funduszu Kościelnego nowymi rozwiązaniami, które są prowadzone pomiędzy rządem, a przedstawicielami Kościoła i innych związków wyznaniowych.

– „Ja jestem za tym, żebyśmy nie kontynuowali pracy nad tą petycją, ponieważ w tej chwili, już od pewnego czasu, trwają rozmowy komisji wspólnej rządu i kościołów, związków wyznaniowych, właśnie – w sprawie Funduszu Kościelnego. To jest powiązane ze sobą. Mnie się wydaje, że nie możemy załatwić tej jednej kwestii, nie ruszywszy sprawy Funduszu Kościelnego. Po prostu musielibyśmy tę petycję zawiesić na pewien czas, dopóki tamte sprawy nie byłyby wyjaśnione.” – zaproponował senator Seweryński, który złożył wniosek o nie podejmowanie prac nad petycją.

Głos w dyskusji zabrała również senator Monika Piątkowska, która poprała wniosek o uzyskanie opinii resortu finansów oraz resortu spraw wewnętrznych i administracji na temat postulatów zawartych petycji oraz dodała, że – omawiana petycja jest ważna i wrażliwa społecznie, dlatego członkowie Komisji powinni mieć pełną wiedzę w materii tej petycji, co z kolei – uzasadnia skierowanie w tej sprawie wniosku o opinię do wskazanych powyżej ministerstw.

– „Ja chciałabym poprzeć wniosek pana senatora Masłowskiego o uzyskanie opinii [red.: Ministerstwa Finansów i Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji], i to bez względu na to, jaka będzie decyzja szanownej komisji. Jest to w mojej ocenie na tyle wrażliwy i ważny społecznie temat, że dobrze by było, gdyby komisja miała tutaj pełną wiedzę. Zapoznamy się z opiniami, a potem podejmiemy stosowną decyzję.” – podsumowała senator Piątkowska.

Na koniec dyskusji, głos w sprawie petycji zabrał przewodniczący senackiej Komisji Petycji Robert Mamątow: „Trzeba sobie powiedzieć uczciwie: ta petycja w zasadzie dotyczy tylko Kościoła katolickiego. To wszystko uregulowane jest w konkordacie. My żadną ustawą nie możemy tego zmienić, bo to jest już zapisane w umowie. Ja bym proponował poprzeć wniosek pana senatora, marszałka Seweryńskiego o niekontynuowanie prac nad tą petycją, z jednoczesnym przekazaniem jej do KPRM [red.: tj. Kancelarii Prezesa Rady Ministrów].” – zasugerował senator.

W głosowaniu, wniosek senatora Michała Seweryńskiego o niepodejmowanie dalszych prac nad petycją nie uzyskał jednak poparcia (przegłosowano go 3 głosami przeciw, wobec 2 głosów za). Ostatecznie – Komisja postanowiła wystąpić do Ministerstwa Finansów oraz Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji o wyrażenie opinii na temat zawartego w petycji postulatu wprowadzenia w Polsce podatku kościelnego.

Po otrzymaniu opinii Ministerstwa Finansów oraz Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji na temat petycji (i zawartego w niej postulatu wprowadzenia w Polsce nowego podatku kościelnego) – stanie się ona ponownie przedmiotem obrad senatorów, będących członkami senackiej Komisji Petycji. Jeżeli senatorowie, ostatecznie, przychylą się do zawartego w niej postulatu – będą mogli wówczas:

• wystąpić do Marszałka Senatu z wnioskiem o podjęcie inicjatywy ustawodawczej, mającej na celu wprowadzenie w Polsce podatku kościelnego bądź
• upoważnić członka Komisji do złożenia podczas obrad Senatu wniosku legislacyjnego o wprowadzenie w Polsce podatku kościelnego.

¹ Lohnsteuerhilfeverein Vereinigte Lohnsteuerhilfe e.V., Kirchensteuer: Was muss ich wissen, was kann ich absetzen?, 1.02.2025 r.

² GUS, Wyznania religijne w Polsce w latach 2019-2021, Warszawa 2022

Polecamy: Darowizny, testamenty, spadki. Prawidłowe zapisy. Przykładowe wzory

Podstawa prawna:

• Konkordat między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską, podpisany w Warszawie dnia 28 lipca 1993 r. (Dz.U. z 1998 r., nr 51, poz. 318)
• Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1966)
• Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (druk sejmowy nr 1942)