Skarbówka bierze pod lupę napiwki. Ta interpretacja może zmienić wszystko, co myślisz o darowiznach i anonimowych wpłatach

• Skarbówka mówi jasno: anonimowy darczyńca to nie darczyńca – uzasadnienie KIS zmienia zasady gry
• Internetowa anonimowość kontra prawo podatkowe – konflikt, który właśnie eksplodował
• Definicja darowizny – przepisy kontra praktyka cyfrowa
• Skarbówka stawia warunek: identyfikacja darczyńcy jest konieczna – bez niej nie ma darowizny
• Argumenty podatniczki – rozbudowane, oparte na przepisach i logice, ale ostatecznie odrzucone przez skarbówkę
• Granica 5 733 zł i III grupa podatkowa – szczegółowa analiza, która nie zmieniła końcowej oceny
• Skarbówka przesądza o losie anonimowych wpłat

Interpretacja indywidualna z dnia 16 kwietnia br. Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej jasno pokazuje, że skarbówka nie zamierza traktować anonimowych wpłat jako klasycznych darowizn. Co więcej, stanowisko podatniczki zostało uznane za nieprawidłowe, mimo że opierało się na literalnym rozumieniu przepisów. Istotne okazało się coś, co w świecie internetu jest codziennością – anonimowość.

Skarbówka mówi jasno: anonimowy darczyńca to nie darczyńca – uzasadnienie KIS zmienia zasady gry

Interpretacja zaczyna się od jednoznacznego stwierdzenia skarbówki: „stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego w podatku od spadków i darowizn jest nieprawidłowe.” To zdanie nie pozostawia złudzeń – organ skarbowy nie zgadza się z podejściem podatniczki, mimo że jej argumentacja była rozbudowana i oparta na konkretnych przepisach.

Wnioskodawczyni szczegółowo opisała swoją działalność wskazując, że „świadczy usługi polegające na tworzeniu i udostępnianiu autorskich treści cyfrowych (zdjęcia, nagrania wideo, transmisje live) za pośrednictwem platformy (…) (dalej: „Platforma”).” To nie jest klasyczna działalność gospodarcza – przynajmniej formalnie. Jednak sposób zarabiania przypomina model znany z wielu platform subskrypcyjnych i streamingowych. Użytkownicy płacą nie tylko za dostęp, ale także przekazują dobrowolne środki.

W opisie pojawia się taki fragment: „Otrzymywane przez Wnioskodawczynię wynagrodzenie składa się z:

• Subskrypcji – użytkownicy uiszczają miesięczną opłatę za dostęp do treści. Platforma pobiera płatność, potrąca prowizję i przekazuje Wnioskodawczyni środki pomniejszone o swoje wynagrodzenie.
• Dodatkowo odpłatnych transmisji live w czasie rzeczywistym.
• Tipów (napiwków) – dobrowolne wpłaty od użytkowników, niewarunkujące dostępu do treści, niebędące zapłatą za skonkretyzowane świadczenie.”

Internetowa anonimowość kontra prawo podatkowe – konflikt, który właśnie eksplodował

Jednym z najważniejszych fragmentów interpretacji jest opis realiów funkcjonowania na platformie. Wnioskodawczyni nie ukrywa, że identyfikacja wpłacających jest praktycznie niemożliwa: „Osoby te zazwyczaj posługują się pseudonimami i nie udostępniają danych osobowych. Wnioskodawczyni nie ma możliwości weryfikacji tożsamości darczyńców.” To zdanie staje się fundamentem całej decyzji organu. Bo choć w świecie cyfrowym anonimowość jest normą, w świecie prawa podatkowego okazuje się problemem nie do przeskoczenia.

Dalej czytamy: „W przypadku darowizn przekazywanych za pośrednictwem Platformy uzyskanie tożsamości wpłacającego również nie jest zawsze możliwe.” I jeszcze to: „Wnioskodawczyni podejmowała próbę ustalenia możliwości identyfikacji tożsamości osób przekazujących darowizny, jednak z uwagi na szeroką ich anonimizację napotkała techniczne oraz formalne problemy w kwestii identyfikacji tych osób.” To pokazuje, że problem nie wynika z zaniedbania, lecz z samej konstrukcji platformy. System nie daje narzędzi do ustalenia, kto stoi za wpłatą. A bez tego – jak wskazuje skarbówka – nie ma mowy o darowiźnie.

Definicja darowizny – przepisy kontra praktyka cyfrowa

Organ skarbowy sięga do przepisów Kodeksu cywilnego: „Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku.” Ale ważne jest to, że „jej istotną cechą jest to, że powstaje stosunek pomiędzy darczyńcą i obdarowanym.” I właśnie ten „stosunek” okazuje się problematyczny. Bo jak stworzyć relację prawną z kimś, kogo nie da się zidentyfikować?

Dyrektor KIS podkreśla: „Do zawarcia umowy darowizny, podobnie jak każdej innej umowy, niezbędne jest zgodne oświadczenie woli złożone przez obie strony umowy.” A następnie dodaje: „Daną czynność można zatem uznać za darowiznę, jeśli posiada cechy tegoż zobowiązania, tzn. gdy zostanie złożone oświadczenie darczyńcy o przekazaniu darowizny oraz oświadczenie obdarowanego o jej przyjęciu.” W świecie platform internetowych takie oświadczenia nie mają klasycznej formy. Kliknięcie przycisku „tip” nie wystarcza, jeśli nie wiadomo, kto za nim stoi.

Skarbówka stawia warunek: identyfikacja darczyńcy jest konieczna – bez niej nie ma darowizny

Najważniejszy fragment interpretacji brzmi: „Aby wpłata mogła zostać uznana za darowiznę w celu prawidłowego zgłoszenia do opodatkowania, koniecznym jest, aby darczyńca (darujący daną kwotę) był możliwy do zidentyfikowania przynajmniej z imienia i nazwiska.” To zdanie zmienia wszystko. Bo oznacza, że ogromna część wpłat w internecie – szczególnie tych anonimowych – nie spełnia tego warunku.

Organ rozwija tę myśl: „Ważne tym samym jest, aby można było przypisać, że dana kwota (darowizna) została przekazana przez ściśle określoną osobę.” A następnie stawia tezę: „Wszystkie zatem wpłaty (tipy/napiwki) od anonimowych darczyńców, lub których nie można zidentyfikować (…) nie mogą zostać uznane za darowizny w rozumieniu art. 888 Kodeksu cywilnego.”

Argumenty podatniczki – rozbudowane, oparte na przepisach i logice, ale ostatecznie odrzucone przez skarbówkę

Wnioskodawczyni przedstawiła swoje stanowisko w sposób szczegółowy i oparty na konkretnych przepisach prawa, budując narrację wokół klasycznego rozumienia darowizny. Jej argumentacja nie była lakoniczna – przeciwnie, opierała się na systemowej wykładni przepisów. W centrum jej wywodu znalazło się przekonanie, że charakter wpłat – dobrowolny i niewymuszony – powinien przesądzać o ich kwalifikacji podatkowej. W tym kontekście wskazywała: „Jest to forma umowy, w której „darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego, kosztem swego majątku”. Świadczenie ma charakter nieodpłatny, gdy druga strona umowy nie zobowiązuje się do jakiegokolwiek świadczenia w zamian za uczynioną darowiznę.”

To rozumowanie było rozwijane dalej, w odniesieniu do realiów funkcjonowania na platformie internetowej. Wnioskodawczyni podkreślała, że użytkownicy dokonują wpłat nie dlatego, że muszą, lecz dlatego, że chcą – jako wyraz uznania, wsparcia lub sympatii. W jej ocenie brak jakiegokolwiek obowiązku świadczenia wzajemnego powinien przesądzać o kwalifikacji tych środków. Jak zaznaczała: „wszystkie środki pieniężne otrzymywane przez Wnioskodawczynię na Platformie, których dotyczy niniejszy zakres na Platformie, stanowią darowiznę opodatkowaną podatkiem od spadków i darowizn, gdyż wpłaty są całkowicie dobrowolne oraz brak jest świadczenia wzajemnego.”

Dalej rozwijała tę myśl, wskazując na praktyczny wymiar takich wpłat: „Osoby odwiedzające konto Wnioskodawczyni dokonują darowizny poszczególnych wpłat w formie tipów/napiwków, w dowód zadowolenia i jako forma dodatkowego uznania za treści, z których korzystali w ramach subskrypcji. Darczyńcy nie otrzymują w zamian za świadczenie pieniężne, żadnych usług ze strony Wnioskodawczyni.”

Granica 5 733 zł i III grupa podatkowa – szczegółowa analiza, która nie zmieniła końcowej oceny

Wnioskodawczyni nie ograniczyła się wyłącznie do kwalifikacji prawnej samych wpłat, lecz poszła o krok dalej, analizując również ich skutki podatkowe w kontekście obowiązujących limitów. Wskazała, że nawet gdyby przyjąć, iż mamy do czynienia z darowiznami, to ich wysokość nie przekracza ustawowych progów, które powodowałyby obowiązek podatkowy.

W tym zakresie wyraźnie zaznaczyła: „Darowizny dokonywane są przez użytkowników posługujących się pseudonimami, a ich wysokość nie przekroczyła kwoty wolnej od podatku dla III grupy podatkowej tj. 5 733 zł łącznie od każdego z użytkowników w ciągu pięciu lat.”

To stwierdzenie zostało zatem osadzone w kontekście przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn, które przewidują konkretne limity oraz zasady kumulacji nabyć. Wnioskodawczyni wskazywała, że nawet przy wielokrotnych wpłatach od tej samej osoby – o ile mieszczą się one w limicie – nie powstaje obowiązek podatkowy. Podkreślała to jednoznacznie: „wobec czego (...) nie była zobowiązana do zapłaty podatku od spadków i darowizn oraz wypełnienia obowiązków wskazanych w art. 17a ustawy o PSD.”

Skarbówka przesądza o losie anonimowych wpłat

W interpretacji KIS wprost zostało stwierdzone: „Aby wpłata mogła zostać uznana za darowiznę w celu prawidłowego zgłoszenia do opodatkowania, koniecznym jest, aby darczyńca (darujący daną kwotę) był możliwy do zidentyfikowania przynajmniej z imienia i nazwiska, czy też – w przypadku, gdy darczyńcą nie jest osoba fizyczna – innych danych szczegółowych, według których można zidentyfikować ten podmiot.”

W dalszej części uzasadnienia pojawia się jeszcze bardziej kategoryczne stanowisko: „Wszystkie zatem wpłaty (tipy/napiwki) od anonimowych darczyńców, lub których nie można zidentyfikować (oznaczone mailem, nickiem, loginem, samym imieniem, itp.) nie mogą zostać uznane za darowizny w rozumieniu art. 888 Kodeksu cywilnego, gdyż nie jest możliwe wskazanie, kto w danej sprawie w istocie jest darczyńcą.”

Na końcu interpretacji pojawia się jeszcze jedno, istotne doprecyzowanie, które pokazuje granicę między sytuacją dopuszczalną a niedopuszczalną: „Gdyby jednak udało się Pani ustalić dane wystarczające do wskazania osoby dokonującej daną (konkretną) wpłatę, wówczas mogą one podlegać - po przekroczeniu kwoty wolnej od konkretnego wpłacającego - zgłoszeniu na druku SD-3 jako prawidłowe (kompletne) darowizny.”