Dostałeś w spadku IKE, IKZE lub PPK? Resort finansów ma dla ciebie ważny komunikat

• Problem ze spadkiem: brak centralnej bazy kont emerytalnych
• Przekroczony termin 6 miesięcy? Spadkobiercy pytają o przywrócenie
• Ministerstwo Finansów stawia sprawę jasno: formularz SD-Z2 nie jest potrzebny

Dziedziczenie majątku po najbliższych kojarzy się zazwyczaj z przejęciem nieruchomości, samochodu czy środków z konta bankowego. W takich przypadkach przepisy są bezwzględne – aby nie zapłacić podatku od spadków i darowizn, członkowie najbliższej rodziny muszą zgłosić nabycie majątku do urzędu skarbowego w ciągu 6 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia sądu lub zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia.

Co jednak w sytuacji, gdy zmarły odkładał fundusze na prywatną emeryturę, a rodzina dowiaduje się o tym fakcie na długo po wymaganym terminie? To powszechny scenariusz, który u wielu spadkobierców wywołuje paraliżujący strach przed surowymi karami finansowymi ze strony fiskusa. Najnowsze stanowisko Ministerstwa Finansów całkowicie zmienia reguły gry i zdejmuje z podatników uciążliwy obowiązek.

Problem ze spadkiem: brak centralnej bazy kont emerytalnych

Pojawiło się oficjalne zapytanie dziennikarza Dziennika Gazety Prawnej, skierowane do Ministerstwa Finansów, w związku z przygotowywanym artykułem. Dziennikarz wskazuje, że „w art. 4c ustawy o podatku od spadków przewidziano możliwość przywrócenia 6-miesięcznego terminu na zgłoszenie spadku w sytuacji, gdy podatnik uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy”.

„Moje pytanie dotyczy sytuacji często spotykanej w praktyce, gdy spadkobiercy dziedziczą środki zgromadzone przez spadkodawcę na IKE, IKZE, PPK lub PPE, ale dowiadują się o tym z opóźnieniem, ponieważ nie ma centralnej bazy, w której byłyby zgromadzone informacje o takich inwestycjach. Banki dostały dostęp do informacji o dacie zgonu albo dacie znalezienia zwłok, co ma przyśpieszyć proces wypłaty środków pieniężnych spadkobiercom z tzw. uśpionych lokat (ustawa z 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. poz. 1191). Jednak w pozostałych przypadkach spadkobiercy muszą sami dochodzić, na którym koncie (IKE, IKZE) i w którym planie (PPK, PPE) spadkodawca gromadził oszczędności” - pisze dziennikarz.

Przekroczony termin 6 miesięcy? Spadkobiercy pytają o przywrócenie

W związku z tym pada konkretne pytanie: „Czy w sytuacji, gdy spadkobierca dowie się z opóźnieniem o takich inwestycjach spadkodawcy, urząd skarbowy może przywrócić 6-miesięczny termin na zgłoszenie spadku, co umożliwi spadkobiercy skorzystanie ze zwolnienia z podatku na podstawie art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn?”

Ministerstwo Finansów stawia sprawę jasno: formularz SD-Z2 nie jest potrzebny

W odpowiedzi Ministerstwo Finansów wyjaśnia, co następuje: „Instytucja przywrócenia terminu z art. 4c ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2026 r. poz. 478) ma zastosowanie tylko do przypadków nabycia rzeczy i praw majątkowych, które podlegają obowiązkowi zgłoszenia na podstawie m.in. art. 4a ust. 1 tej ustawy.

Nabycie w drodze dziedziczenia wymienionych w pytaniu środków zgromadzonych przez spadkodawcę na IKE, IKZE, PPK lub PPE nie podlega podatkowi od spadków i darowizn. Zgodnie z art. 3 pkt 4, 4a i 6 ustawy, podatkowi nie podlega nabycie w drodze:

• dziedziczenia środków z pracowniczego programu emerytalnego (PPE);
• dziedziczenia środków z pracowniczego planu kapitałowego (PPK), o którym mowa w ustawie z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych (Dz.U. z 2026 r. poz. 192);
• spadku środków zgromadzonych na indywidualnym koncie emerytalnym (IKE) oraz na indywidualnym koncie zabezpieczenia emerytalnego (IKZE).

Wyłączenie od podatku oznacza, że nie powstaje obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn. Nabycie ww. środków w ogóle nie wchodzi w zakres art. 4a ust. 1 ustawy, a więc spadkobierca nie ma obowiązku zgłoszenia takiego nabycia, a w konsekwencji nie musi składać wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zgłoszenia SD-Z2.”