Zasiłek pogrzebowy od 1 marca 2027 r. w kwocie wyższej niż 7000 zł – ważny komunikat GUS przesądza o podwyżce świadczenia?

• Zasiłek pogrzebowy – co to za świadczenie i komu przysługuje pomoc w pokryciu kosztów pogrzebu, zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami?
• Jakie są aktualnie koszty pogrzebu w Polsce (w których pokryciu ma pomóc zasiłek pogrzebowy)?
• Zasiłek pogrzebowy – ile obecnie wynosi świadczenie, które ma pomóc w pokryciu kosztów pogrzebu i czy podlega ono corocznej waloryzacji?
• Ważny komunikat GUS w sprawie wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych w pierwszym półroczu 2026 r. – czy w marcu 2027 r. można spodziewać się podwyżki kwoty zasiłku pogrzebowego (w związku z waloryzacją świadczenia)?
• Zasiłek pogrzebowy, to jednak nie wszystko – na pokrycie kosztów pogrzebu można uzyskać również inne świadczenie (tzw. zasiłek celowy z pomocy społecznej, który jest niezależny od dochodu)

Zasiłek pogrzebowy – co to za świadczenie i komu przysługuje pomoc w pokryciu kosztów pogrzebu, zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami?

Zasiłek pogrzebowy, to świadczenie, które przysługuje na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, którego celem jest pokrycie kosztów pogrzebu. Świadczenie to, może otrzymać każdy (niezależnie od osiąganego dochodu), kto pokrył koszty pogrzebu osoby, która spełniała jeden z poniższych warunków:

1. była objęta ubezpieczeniem rentowym w ZUS, pobierała emeryturę lub rentę, a wnioskujący o zasiłek był członkiem jej rodziny,
2. była objęta ubezpieczeniem rentowym w ZUS, pobierała emeryturę lub rentę albo spełniała warunki, żeby uzyskać emeryturę lub rentę,
3. nie była ubezpieczona, ale po ustaniu ubezpieczenia pobierała zasiłek chorobowy albo świadczenie rehabilitacyjne.

Za członków rodziny, o których mowa powyżej, uznaje się przy tym:

• małżonka (wdowę, wdowca, a także małżonka pozostającego w separacji),
• rodziców, ojczyma, macochę oraz osobę przysposabiającą,
• dzieci własne, dzieci drugiego małżonka oraz dzieci przysposobione,
• dzieci przyjęte na wychowanie w ramach rodziny zastępczej,
• inne dzieci przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletności,
• rodzeństwo,
• dziadków,
• wnuki oraz
• osoby, nad którymi została ustanowiona opieka prawna.

Zasiłek pogrzebowy może otrzymać zarówno osoba z rodziny zmarłego, ale także osoba obca spoza rodziny (np. sąsiad, przyjaciel, partner życiowy albo konkubent/konkubina) lub instytucja (pracodawca, dom pomocy społecznej, gmina, powiat, osoba prawna kościoła lub związek wyznaniowy), jeżeli pokryła koszty pogrzebu.

Jakie są aktualnie koszty pogrzebu w Polsce (w których pokryciu ma pomóc zasiłek pogrzebowy)?

Do kosztów pogrzebu zalicza się te koszty, które mają związek z pochówkiem, a więc ze złożeniem ciała lub prochów do grobu. Koszty te, mogą znacząco różnić się w zależności od regionu, a w większych miastach, ceny są zwykle wyższe niż na wsi czy w mniejszych miejscowościach. W treści uzasadnienia projektu ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (która – od 1 stycznia 2026 r. – wprowadziła zmiany w wysokości zasiłku pogrzebowego), MRPiPS podało, iż – za zwykły pogrzeb w Polsce, trzeba obecnie zapłacić minimum 8-10 tys. zł. Z „Analizy kosztów pogrzeby w Polsce” z dnia 24 czerwca 2024 r., która stanowiła załącznik do ww. projektu ustawy, wynikały jednak jeszcze wyższe kwoty – „Szacunkowy całkowity koszt pogrzebu z kremacją i nagrobkiem granitowym w 2024 r. wyniósł od ok. 11,3 tys. zł w województwie podkarpackim i podlaskim do 13,3 tys. zł w województwie łódzkim. Szacunkowy koszt pogrzebu bez kremacji i nagrobkiem granitowym w 2024 r. wyniósł od 12,1 tys. zł w województwie podlaskim, podkarpackim i lubelskim do 14,3 tys. zł w województwie łódzkim.”

Powyższe dane – niezależnie od tego czy za realny, najniższy możliwy koszt pogrzebu w Polsce, przyjmiemy podane w uzasadnieniu projektu ustawy 8 tys. zł, czy wynikające ze szczegółowej analizy – co najmniej 11,3 tys. zł – nie pozostawiały wątpliwości, że obowiązująca do dnia 31 grudnia 2025 r. kwota zasiłku pogrzebowego (tj. 4000 zł), nie była w stanie tych kosztów pokryć. Problem ten pogłębiała dodatkowo okoliczność, iż kwota tego świadczenia, nie była objęta mechanizmem waloryzacji.

Zasiłek pogrzebowy – ile obecnie wynosi świadczenie, które ma pomóc w pokryciu kosztów pogrzebu i czy podlega ono corocznej waloryzacji?

Zgodnie z ww. nowelizacją ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych – zmianie nie uległy natomiast zasady przyznawania zasiłku członkom rodziny zmarłego i pozostałym osobom oraz instytucjom, tzn. – członkowie rodziny nadal mogą liczyć na świadczenie w pełnej kwocie, niezależnie od kwoty poniesionych kosztów pogrzebu, a pozostałe osoby i instytucje, które poniosły koszt pogrzebu – mogą otrzymać świadczenie w wysokości stanowiącej równowartość poniesionych (udokumentowanych) kosztów pogrzebu, nie więcej jednak niż 7000 zł.

Ważny komunikat GUS w sprawie wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych w pierwszym półroczu 2026 r. – czy w marcu 2027 r. można spodziewać się podwyżki kwoty zasiłku pogrzebowego (w związku z waloryzacją świadczenia)?

W dniu 15 lipca 2026 r. GUS wydał komunikat w sprawie wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych w pierwszym półroczu 2026 r. w stosunku do pierwszego półrocza 2025 r., który wyniósł – 102,7 (wzrost cen o 2,7%).

Zgodnie z art. 80 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2026 r.) jednak – o waloryzacji zasiłku pogrzebowego przesądza średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem w poprzednim roku kalendarzowym (czyli – w marcu 2027 r. decydujący będzie średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem w 2026 r.), a nie – wskaźnik za pierwsze półrocze poprzedniego roku kalendarzowego (który został podany przez GUS w dniu 15 lipca 2026 r.). Komunikatu Prezesa GUS w sprawie średniorocznego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem w 2026 r. – należy spodziewać się dopiero w styczniu 2027 r.

Zasiłek pogrzebowy, to jednak nie wszystko – na pokrycie kosztów pogrzebu można uzyskać również inne świadczenie (tzw. zasiłek celowy z pomocy społecznej, który jest niezależny od dochodu)

Poza zasiłkiem pogrzebowym – na pokrycie kosztów pogrzebu, można uzyskać również inne świadczenie, a mianowicie – zasiłek celowy z pomocy społecznej, o którym mowa w art. 40 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Ustawą z dnia 9 maja 2025 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie od 1 stycznia 2026 r. – uszczegółowiono przesłanki przyznawania ww. zasiłku z tytułu zdarzenia, jakim jest pogrzeb. Zgodnie z powyższym – zasiłek celowy jest obecnie przyznawany:

• na pokrycie (uzasadnionych i udokumentowanych) kosztów pogrzebu osobie, która pokryła koszty pogrzebu, jeśli po osobie zmarłej nie przysługuje zasiłek pogrzebowy, jak również
• osobie, która pokryła koszty pogrzebu i jest uprawniona do zasiłku pogrzebowego oraz poniosła w związku z pogrzebem nadzwyczajne, trudne do przewidzenia koszty, niemożliwe do pokrycia z kwoty zasiłku pogrzebowego.

Jak wyjaśnił resort rodziny, pracy i polityki społecznej w uzasadnieniu powyższej regulacji (na etapie jej projektowania) – „doświadczenie życiowe wskazuje, że niekiedy powstają nietypowe, trudne do przewidzenia koszty pogrzebu, które są niemożliwe do pokrycia z kwoty zasiłku pogrzebowego i innych źródeł przysługujących w związku ze śmiercią zmarłego (np. ze środków na rachunku oszczędnościowym zmarłego, ubezpieczenia). Można zaliczyć do nich choćby koszty transportu zwłok z odległego miejsca (np. z zagranicy, minimalny koszt z reguły wynosi ok. 6-7 tys. zł) czy dłuższego przechowywania zwłok w chłodni.”

Zasiłek celowy przysługuje:

• niezależnie od dochodu (tj. bez kryterium dochodowego) oraz
• bez ograniczenia wysokości (ani do kwoty wskazanej liczbą bezwzględną, ani do kwoty kryterium dochodowego).

W ustawie znalazło się ponadto zastrzeżenie, że zasiłek celowy na pokrycie kosztów pogrzebu nie będzie również przyznawany, jeżeli po osobie zmarłej – świadczenie od innej instytucji lub osoby (z wyłączeniem zasiłku pogrzebowego) – zostało już wypłacone.

Należy również podkreślić, że zasiłek celowy nie ma charakteru roszczeniowego i jest przyznawany w ramach uznania administracyjnego zarówno w zakresie przyznania prawa, jak i wysokości kwoty. Jak wyjaśniło MRPiPS – rozwiązanie to, ma umożliwić gminom przyznanie zasiłku z tego tytułu zarówno osobom spełniającym kryterium dochodowe, jak i go niespełniającym, tzn. osobom samotnie gospodarującym lub osobom w rodzinie. Gminy realizują to zadanie w ramach posiadanych środków finansowych na ten cel.

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 1749 z późn. zm.)
• Ustawa z dnia 9 maja 2025 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2025 r., poz. 718)
• Komunikat Prezesa GUS z dnia 15 lipca 2026 r. w sprawie wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych w pierwszym półroczu 2026 r.
• „Wieloletnie założenia makroekonomiczne na lata 2026–2030”, przyjęte przez Radę Ministrów w dniu 28 kwietnia 2026 r.
• Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 639 z późn. zm.)