Czternasta emerytura w 2026 r. jednak w kwocie wyższej niż 1 978,49 zł i nie tylko dla seniorów – ZUS poinformował o terminach wypłat, a co z kwotą świadczenia?
REKLAMA
REKLAMA
ZUS poinformował o harmonogramie wypłat dodatkowego rocznego świadczenia pieniężnego, potocznie określanego czternastą emeryturą lub po prostu czternastką, w 2026 r. Świadczenie to przysługuje nie tylko seniorom, ale nawet osobom, które ukończyły 18 rok życia, jeżeli spełniają określone warunki ustawowe do jej otrzymania. Nie zawsze czternasta emerytura odpowiadać będzie kwocie najniższej, gwarantowanej ustawowo wysokości emerytury. Może to być kwota odpowiednio niższa, ale ustawodawca pozostawił także „furtkę” dla rządu do przyznania uprawnionym beneficjentom świadczenia w kwocie wyższej. Jakiej czternastki należy spodziewać się w 2026 r.?
- Czternasta emerytura 2026 [czyli tzw. czternastka] – komu przysługuje dodatkowe świadczenie i na jakiej podstawie należy się ono nie tylko seniorom?
- Czternasta emerytura 2026 [czyli tzw. czternastka 2026] – w jaki sposób MRPiPS uzasadnia wprowadzenie świadczenia?
- Czternasta emerytura 2026 [czyli tzw. czternastka 2026] – komu nie przysługuje świadczenie, pomimo, że posiada status emeryta lub rencisty?
- Czternasta emerytura 2026 [czyli tzw. czternastka 2026] – w jakiej wysokości przysługuje świadczenie i czy może ono zostać przyznane w kwocie wyższej niż równowartość najniższej zagwarantowanej ustawowo emerytury?
- Czternasta emerytura 2026 [czyli tzw. czternastka 2026] – w jakim terminie świadczenie trafi do emerytów i rencistów? ZUS poinformował o harmonogramie wypłat
- Czternasta emerytura 2026 [czyli tzw. czternastka 2026] – czy trzeba wystąpić z wnioskiem, aby otrzymać świadczenie?
Czternasta emerytura 2026 [czyli tzw. czternastka] – komu przysługuje dodatkowe świadczenie i na jakiej podstawie należy się ono nie tylko seniorom?
Dodatkowe roczne świadczenie pieniężne, bo tak potoczna „czternastka” określana jest w ustawie z dnia 26 maja 2023 r. o kolejnym dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów – przysługuje osobom, które na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc wypłaty dodatkowego świadczenia (który określany jest rokrocznie przez Radę Ministrów w drodze rozporządzenia i zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2026 r. w sprawie określenia miesiąca wypłaty kolejnego dodatkowego rocznego świadczenia pieniężnego dla emerytów i rencistów w 2026 r. – podobnie jak w roku ubiegłym – jest nim wrzesień 2026, a zatem – omawiany warunek trzeba spełniać na dzień 31 sierpnia 2026 r.) miały ustalone prawo do jednego ze świadczeń emerytalno-rentowych, tj. m.in.:
REKLAMA
REKLAMA
- emerytury lub renty w systemie powszechnym,
- emerytury lub renty rolników,
- emerytury lub renty służb mundurowych,
- emerytury pomostowej,
- świadczenia lub zasiłku przedemerytalnego,
- renty socjalnej,
- nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego,
- rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego,
- renty inwalidów wojennych i wojskowych.
Co również istotne – każdy uprawniony może otrzymać tylko jedną czternastkę. W związku z powyższym – w przypadku renty rodzinnej, którą pobiera kilka osób – dodatkowe roczne świadczenie pieniężne podlega podziałowi, po równo, pomiędzy wszystkich uprawnionych.
Z powyższego zestawienia wynika, że czternasta emerytura przysługuje nie tylko seniorom, ale również osobom uprawnionym np. do renty z tytułu niezdolności do pracy. Zgodnie z najnowszymi, opublikowanymi przez GUS danymi statystycznymi dot. emerytur i rent – w 2024 r. renty z tytułu niezdolności do pracy wypłacono 705,86 tys. uprawnionym.1 Wśród nich są osoby w różnym wieku, począwszy od osób 18-letnich, które również mogą ubiegać się o przyznanie ww. renty i to nawet jeżeli nie spełniają warunku dotyczącego wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego, ale pod warunkiem, że:
- zostały zgłoszone do ubezpieczenia przed ukończeniem 18 lat albo
- w ciągu 6 miesięcy po ukończeniu nauki w szkole ponadpodstawowej, ponadgimnazjalnej lub w szkole wyższej oraz
- do dnia powstania niezdolności do pracy miały, bez przerwy lub z przerwami nieprzekraczającymi 6 miesięcy, okresy składkowe i nieskładkowe.
Czternasta emerytura 2026 [czyli tzw. czternastka 2026] – w jaki sposób MRPiPS uzasadnia wprowadzenie świadczenia?
Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej, wypowiadając się na temat trzynastych jak i czternastych emerytur, niejednokrotnie podkreślało, że – „celem dodatkowych rocznych świadczeń pieniężnych jest poprawa sytuacji materialnej emerytów i rencistów, przede wszystkim tych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji. Dlatego też, ta forma pomocy wychodzi naprzeciw oczekiwaniom większości świadczeniobiorców, stanowiąc wsparcie finansowe szczególnie znaczące dla seniorów pobierających niższe świadczenia emerytalno-rentowe oraz osób pobierających m.in. świadczenia przedemerytalne, renty socjalne czy rodzicielskie świadczenia uzupełniające.”
Kolejne dodatkowe roczne świadczenie pieniężne dla emerytów i rencistów (czyli tzw. czternasta emerytura), od początku jej wprowadzenia, miała być działaniem doraźnym, zastosowanym jednorazowo wyłącznie w 2021 r. (zgodnie z ustawą z dnia 21 stycznia 2021 r. o kolejnym w 2021 roku dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów). Jednakże – z uwagi na wzrost cen towarów i usług konsumpcyjnych – podjęto decyzję o wypłacie tego świadczenia również w 2022 r. (zgodnie z ustawą z dnia 26 maja 2022 r. o kolejnym w 2022 roku dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów). Od 2023 r. wypłata czternastki jest coroczna (nie stanowi decyzji uznaniowej rządu), na podstawie ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o kolejnym dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów.
REKLAMA
Jednocześnie należy wskazać, że ustawodawca mając na uwadze fakt skierowania przedmiotowego świadczenia do osób najbardziej potrzebujących ustanowił próg (na poziomie 2 900 zł), do poziomu którego kolejne dodatkowe roczne świadczenie pieniężne wypłacane jest w wysokości najniższej emerytury. Chcąc przyznać to świadczenie większej grupie osób wprowadzono jednak jednocześnie rozwiązanie, zgodnie z którym – powyżej wskazanego progu zastosowana została zasada „złotówka za złotówkę”.
Czternasta emerytura 2026 [czyli tzw. czternastka 2026] – komu nie przysługuje świadczenie, pomimo, że posiada status emeryta lub rencisty?
Na czternastą emeryturę nie mają natomiast co liczyć osoby, które – na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc wypłaty dodatkowego świadczenia (w 2026 r. jest to 31 sierpnia 2026 r.) – miały zawieszone prawo do świadczenia emerytalno-rentowego (od przysługiwania którego uzależnione jest prawo do czternastki), np. z tego powodu, że przekroczyły ustawowy próg dorabiania do emerytury lub renty.
Prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy oraz renty rodzinnej (jeżeli jest do niej uprawniona tylko jedna osoba), ulega zawieszeniu (z wyłączeniem niżej wymienionych wyjątków od powyższej zasady), w razie osiągania przychodu w kwocie wyższej niż 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy, ostatnio ogłoszonego przez Prezesa GUS.
Ww. kwota przychodu, której osiągnięcie skutkuje zawieszeniem prawa do świadczenia emerytalno-rentowego, ogłaszana jest w każdym kwartale w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” przez Prezesa ZUS, w terminie do 14 dnia roboczego drugiego miesiąca każdego kwartału kalendarzowego, a ponadto – dla całego mijającego roku kalendarzowego – w terminie do 14 roboczego dnia listopada.
Zgodnie z komunikatem Prezesa ZUS z dnia 14 maja 2026 r. w sprawie kwot przychodu odpowiadających 70% i 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłoszonego za I kwartał 2026 r. stosowanych przy zmniejszaniu albo zawieszaniu emerytur i rent – od 1 czerwca 2026 r. do 31 sierpnia 2026 r. – limit przychodu, powyżej którego świadczenie emerytalno-rentowe ulegało zawieszeniu, wynosił 12 431,80 zł (które stanowiło równowartość 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłoszonego za I kwartał 2026 r.).
Od powyższej zasady, ustawodawca przewidział jednak pewne wyjątki. Prawo do emerytury lub odpowiednio – renty, nie ulegnie zawieszeniu (bez względu na wysokość osiąganych przychodów), w przypadku:
- emerytów, którzy osiągnęli wiek emerytalny 60 lat (w przypadku kobiet) lub 65 lat (w przypadku mężczyzn), chyba, że osoba taka, kontynuuje zatrudnienie u pracodawcy, u którego była zatrudniona bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury – wówczas prawo do pobierania przez nią emerytury, ulegnie zawieszeniu bez względu na wysokość uzyskiwanego przychodu do czasu, aż powyższy stosunek pracy zostanie rozwiązany i złoży ona wniosek o podjęcie wypłaty emerytury,
- posiadania prawa do emerytury częściowej,
- posiadania prawa do renty inwalidy wojennego z tytułu pobytu w obozie i w miejscach odosobnienia lub do renty rodzinnej po takim inwalidzie albo
- posiadania prawa do renty inwalidy wojskowego w związku ze służbą wojskową lub renty rodzinnej po żołnierzu, którego śmierć miała związek ze służbą wojskową.
Co do zasady – emeryci, którzy osiągnęli powszechny wiek emerytalny, mogą więc dorabiać bez ograniczeń i niezależnie od osiąganych przychodów, a jeżeli na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc wypłaty dodatkowego świadczenia (tj. na dzień 31 sierpnia 2026 r.), mieli ustalone prawo do emerytury – otrzymają również czternastkę.
Czternasta emerytura 2026 [czyli tzw. czternastka 2026] – w jakiej wysokości przysługuje świadczenie i czy może ono zostać przyznane w kwocie wyższej niż równowartość najniższej zagwarantowanej ustawowo emerytury?
Czternasta emerytura w 2026 r. przysługuje:
- w kwocie odpowiadającej równowartości najniższej emerytury, czyli 1 978,49 zł brutto, jeżeli wysokość świadczenia emerytalnego lub rentowego, które przysługiwało na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc wypłaty dodatkowego świadczenia (tj. na dzień 31 sierpnia 2026 r.) – nie przekraczało kwoty 2 900 zł (przed dokonaniem odliczeń, potrąceń i zmniejszeń) lub odpowiednio
- w kwocie pomniejszonej o kwotę różnicy pomiędzy wysokością świadczenia emerytalnego lub rentowego a kwotą 2 900 zł (według zasady „złotówka za złotówkę”), jeżeli wysokość świadczenia emerytalnego lub rentowego, które przysługiwało na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc wypłaty dodatkowego świadczenia (tj. na dzień 31 sierpnia 2026 r.) – przekraczało kwotę 2 900 zł (przed dokonaniem odliczeń, potrąceń i zmniejszeń).
Dla przykładu – jeżeli na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc wypłaty dodatkowego świadczenia (tj. na dzień 31 sierpnia 2026 r.) przysługiwała emerytura w wysokości 3 500 zł (przed dokonaniem odliczeń, potrąceń i zmniejszeń) – czternastka przysługuje w kwocie pomniejszonej o 600 zł (bo 3 500–2 900=600), czyli w kwocie 1 378,49 zł (bo 1 978,49–600=1 378,49).
Czternasta emerytura nie przysługuje jedynie wówczas, jeżeli wyliczona w powyższy sposób kwota świadczenia będzie niższa niż 50 zł. Będzie to miało miejsce, w przypadku przysługiwania świadczenia emerytalno-rentowego (na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc wypłaty dodatkowego świadczenia, tj. na dzień 31 sierpnia 2026 r.) w wysokości przekraczającej 4 828,49 zł (przed dokonaniem odliczeń, potrąceń i zmniejszeń). Przy kwocie świadczenia 4 828,49 zł, z uwzględnieniem zasady „złotówka za złotówkę”, przysługuje bowiem czternastka w wysokości 50 zł (bo 4 828,49–2 900=1 928,49, a 1 978,49–1 928,49=50 zł). Jeżeli zatem wysokość emerytury lub renty (na dzień 31 sierpnia 2026 r.) przekraczało ww. kwotę 4 828,49 zł – wyliczona w powyższy sposób kwota czternastki, zawsze będzie wynosić mniej niż 50 zł, a zatem – świadczenie nie zostanie wypłacone.
Czy jest możliwe, że czternasta emerytura w 2026 r. zostanie przyznana w kwocie wyższej niż równowartość najniższej emerytury? Co do zasady, możliwość ustalenia kwoty czternastej emerytury na poziomie wyższym niż równowartość najniższej emerytury – została przewidziana przez ustawodawcę w art. 3 ust. 6 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o kolejnym dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów, zgodnie z którym – biorąc pod uwagę aktualną sytuację społeczno-gospodarczą oraz stan finansów publicznych – Rada Ministrów może określić, w drodze rozporządzenia, kwotę wyższą niż kwota najniższej emerytury, stosowaną do ustalenia wysokości dodatkowego świadczenia (tj. czternastej emerytury). Zgodnie z art. 3 ust. 7 ww. ustawy – rozporządzenie podwyższające kwotę czternastej emerytury, może zostać wydane przez Radę Ministrów najpóźniej do dnia 31 października 2026 r. Już dziś wiemy jednak, że rząd nie wydał takiego rozporządzenia w 2026 r., a skoro wypłaty czternastek zostały zaplanowane na wrzesień br. – oczywistym jest, że zmiana kwoty świadczenia nie zostanie również dokonana przez Radę Ministrów w październiku br.
Po raz ostatni rząd skorzystał z powyższego uprawnienia do zwiększenia kwoty dodatkowego rocznego świadczenia pieniężnego dla emerytów i rencistów w roku 2023 (w ramach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 sierpnia 2023 r. w sprawie określenia kwoty wyższej niż kwota najniższej emerytury stosowanej do ustalenia wysokości kolejnego dodatkowego rocznego świadczenia pieniężnego dla emerytów i rencistów w 2023 r.).
W kontekście kwoty czternastej emerytury, warto również nadmienić, że świadczenie to jest wolne od wszelkich potrąceń i egzekucji, co oznacza że w polskim systemie prawnym kwoty dodatkowych rocznych świadczeń pieniężnych (gdyż dotyczy to zarówno czternastej, jak i trzynastej emerytury) są wyłączone spod postępowania egzekucyjnego, w tym postępowania egzekucyjnego w administracji, jak i sądowego postępowania egzekucyjnego. Czternastej emerytury nie wlicza się także do dochodu przy ubieganiu się o pomoc społeczną, alimenty czy o świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Od czternastki odliczany jest wyłącznie podatek dochodowy od osób fizycznych oraz odprowadzana jest składka na ubezpieczenie zdrowotne.
Czternasta emerytura 2026 [czyli tzw. czternastka 2026] – w jakim terminie świadczenie trafi do emerytów i rencistów? ZUS poinformował o harmonogramie wypłat
Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2026 r. w sprawie określenia miesiąca wypłaty kolejnego dodatkowego rocznego świadczenia pieniężnego dla emerytów i rencistów w 2026 r. – w tym roku, podobnie jak w ubiegłym – czternaste emerytury zostaną wypłacone we wrześniu.
Dodatkowe świadczenie wypłacane jest uprawnionym beneficjentom przez ZUS razem z podstawowym świadczeniem emerytalno-rentowym, czyli z emeryturą lub rentą. Zgodnie z harmonogramem wypłat ZUS we wrześniu 2026 r. – pierwsze czternastki trafiły do emerytów i rencistów już 1 września br. Kolejne terminy to 6, 10, 15, 20 i 25 września. Osoby pobierające świadczenia przedemerytalne natomiast – otrzymają dodatkowe świadczenie 1 października.
Czternasta emerytura 2026 [czyli tzw. czternastka 2026] – czy trzeba wystąpić z wnioskiem, aby otrzymać świadczenie?
Czternasta emerytura wypłacana jest z urzędu. Nie trzeba w tej sprawie składać żadnych wniosków. Do każdego uprawnionego emeryta i rencisty zostanie natomiast wysłana decyzja o przyznaniu kolejnego dodatkowego rocznego świadczenia pieniężnego.
1 GUS, Emerytury i renty w 2024 r., Warszawa 2025
Podstawa prawna:
- Ustawa z dnia 26 maja 2023 r. o kolejnym dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 183)
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2026 r. w sprawie określenia miesiąca wypłaty kolejnego dodatkowego rocznego świadczenia pieniężnego dla emerytów i rencistów w 2026 r. (Dz.U. z 2026 r., poz. 1092)
- Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 592 z późn. zm.)
REKLAMA
© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.
REKLAMA
