Jeden dzień pracy w Polsce wystarczy do emerytury? ZUS ucina mity i wskazuje twardy warunek dla obcokrajowców

• Czy jeden dzień pracy w Polsce daje prawo do emerytury minimalnej?
• Jakie warunki musi spełnić obcokrajowiec, aby dostać minimum z ZUS?
• Jak działa sumowanie lat pracy z zagranicy?
• Kto płaci i jak ZUS wylicza dopłatę?
• Warunek, który wszystko zmienia: Miejsce zamieszkania

Czy jeden dzień pracy w Polsce daje prawo do emerytury minimalnej?

W przestrzeni publicznej regularnie pojawiają się doniesienia, jakoby obywatele innych państw - w szczególności Ukrainy - mogli zyskać prawo do polskiej emerytury minimalnej po przepracowaniu w naszym kraju zaledwie jednego dnia. To mit, który oficjalnie dementują przepisy. Odprowadzenie nawet jednej składki do ZUS daje prawo do ubiegania się o emeryturę według nowych zasad. Jednak w takim przypadku świadczenie zostanie wyliczone wyłącznie na podstawie faktycznie zebranego kapitału. Wynikiem tego będzie tzw. emerytura groszowa (wynosząca od kilku groszy do kilkunastu złotych), a nie gwarantowane ustawowo minimum.

Jakie warunki musi spełnić obcokrajowiec, aby dostać minimum z ZUS?

Aby ZUS podwyższy wyliczone z kapitału świadczenie do kwoty oficjalnej emerytury minimalnej, cudzoziemiec musi spełnić dokładnie takie same kryteria, jakie obowiązują obywateli Polski:

• Wiek emerytalny: Osiągnięcie powszechnego wieku emerytalnego, czyli 60 lat dla kobiet oraz 65 lat dla mężczyzn.
• Odpowiedni staż ubezpieczeniowy: Wykazanie okresów składkowych i nieskładkowych wynoszących co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn.
• Legalne zamieszkanie w Polsce: Stały pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Jak działa sumowanie lat pracy z zagranicy?

Wielu obcokrajowców nie wypracowało pełnego stażu wyłącznie w Polsce. W tym miejscu z pomocą przychodzą unijne rozporządzenia oraz dwustronne umowy międzynarodowe (np. umowa polsko-ukraińska o zabezpieczeniu społecznym z 2012 roku). Dzięki nim ZUS, weryfikując prawo do przyznania emerytury minimalnej, bierze pod uwagę także udokumentowane okresy ubezpieczenia za granicą. Dotyczy to krajów UE/EOG, Szwajcarii oraz państw umownych, takich jak m.in. Ukraina, USA, Kanada czy Izrael.

Przykład: Jeśli kobieta pracowała 17 lat w Ukrainie i 3 lata legalnie w Polsce, jej łączny staż wynosi 20 lat. Kryterium stażu do emerytury minimalnej zostało więc formalnie spełnione.

Kto płaci i jak ZUS wylicza dopłatę?

Sumowanie stażu nie oznacza, że polski budżet sfinansuje cudzoziemcowi emeryturę za lata przepracowane w innym państwie. Każdy kraj wypłaca świadczenie wyłącznie za swój okres ubezpieczenia. Jeżeli zsumowane emerytury (polska oraz ta z zagranicy) dają łącznie kwotę niższą niż minimalne świadczenie w Polsce, ZUS wypłaca tzw. dopłatę do minimum (wyrównanie).

Przykład rozliczenia: Cudzoziemiec otrzymuje z ZUS 900 zł emerytury za pracę w Polsce, a z zagranicznej instytucji równowartość 600 zł. Łącznie posiada 1500 zł. Ponieważ kwota ta jest niższa od obowiązującego minimum, polski ZUS dopłaci mu różnicę (tj. 478,49 zł), by ostatecznie senior otrzymał 1978,49 zł.

Warunek, który wszystko zmienia: Miejsce zamieszkania

Najbardziej restrykcyjnym elementem weryfikacji prawa do dopłaty jest kryterium geograficzne. Prawo do państwowego wyrównania do emerytury minimalnej przysługuje wyłącznie w okresie zamieszkiwania na terytorium Polski. Jeżeli cudzoziemiec (bądź Polak pobierający łączone świadczenie) zdecyduje się na powrót do ojczyzny lub wyprowadzkę do innego kraju, ZUS natychmiast zawiesza wypłatę dopłaty. Od kolejnego miesiąca emeryt będzie otrzymywał jedynie czystą, proporcjonalnie wyliczoną cząstkę emerytury wynikającą bezpośrednio z kapitału zgromadzonego na polskim koncie ubezpieczeniowym. Urzędnicy ZUS regularnie monitorują i weryfikują oświadczenia o miejscu zamieszkania świadczeniobiorców, aby zapobiegać nadużyciom.