Dożywotnie świadczenie pieniężne dla seniorów. Wniosek o ustawę na biurku premiera. Nowe przepisy mają chronić seniorów przed oszustami?

• Dożywotnie świadczenie pieniężne w zamian za nieruchomość. Organizacje chcą ustawy
• Dożywotnie świadczenie pieniężne dla seniorów - na czym miało polegać?
• Organizacje ostrzegają przed wykorzystywaniem seniorów
• Niskie emerytury, a majątek w nieruchomościach
• Kto zajmie się nową ustawą?
• Jakich zmian domagają się organizacje?

Dożywotnie świadczenie pieniężne w zamian za nieruchomość. Organizacje chcą ustawy

Instytut Emerytalny, Związek Przedsiębiorstw Finansowych i Krajowy Instytut Gospodarki Senioralnej zwróciły się do władz o pilne uregulowanie działalności polegającej na oferowaniu dożywotnich świadczeń w zamian za nieruchomość. Apel został skierowany m.in. do Prezesa Rady Ministrów, rządu i parlamentarzystów.

Chodzi o rozwiązanie, z którego seniorzy korzystają już teraz, a które jest uregulowane w Kodeksie cywilnym. Art. 903 określa zasady umowy renty, czyli zobowiązanie do wypłacania okresowych świadczeń, natomiast Art. 908-916 dotyczą umowy o dożywocie. Na podstawie tych przepisów osoba starsza może przenieść własność mieszkania lub domu, a w zamian za dożywotnie utrzymanie. Przepisy pozwalają zachować możliwość dalszego mieszkania w nieruchomości oraz wypłat tzw. renty dożywotniej.

Problem polega na tym, że przepisy Kodeksu cywilnego nie tworzą odrębnego systemu zezwoleń i nadzoru nad firmami, które komercyjnie oferują seniorom takie rozwiązania. Nie określają też szczegółowych wymogów kapitałowych i organizacyjnych dla takich podmiotów. Właśnie dlatego organizacje chcą osobnej ustawy, która określi zasady działania tego rynku i wprowadzi dodatkowe zabezpieczenia dla seniorów przekazujących nieruchomość.

Jedną z możliwości wskazywanych przez organizację jest powrót do pracy nad ustawą o dożywotnim świadczeniu pieniężnym. Nie byłaby to pierwsza próba stworzenia takich przepisów. Projekt ustawy przygotowywano już wcześniej.

Dożywotnie świadczenie pieniężne dla seniorów - na czym miało polegać?

Pomysł osobnej ustawy nie jest nowy. Projekt ustawy o dożywotnim świadczeniu pieniężnym przygotowano już w 2014 roku. Miał on uregulować działalność przedsiębiorców, którzy w zamian za przeniesienie własności nieruchomości zobowiązywaliby się do wypłacenia seniorowi pieniędzy do końca życia.

Projekt przewidywał konkretne wymagania wobec firm oraz zabezpieczenia osób starszych. Takiej działalności nie mógłby prowadzić dowolny przedsiębiorca. Zakładano system zezwoleń i nadzoru, a także wymogi dotyczące kapitału podmiotów oferujących świadczenia.

Umowa miała być zawierana w formie aktu notarialnego. Senior, mimo przeniesienia własności nieruchomości, miał mieć zagwarantowane prawo do dalszego mieszkania w niej. Wypłata dożywotniego świadczenia miała być zabezpieczona hipoteką, a wysokość wypłacanych pieniędzy podlegać waloryzacji.

Ostatecznie ustawy nie uchwalono. Obecny apel oznacza więc powrót do problemu, którego mimo wcześniejszych prób nie udało się dotąd systemowo rozwiązać.

Sprawa wróciła w 2026 roku także w Senacie. 7 maja senator Adam Bodnar zwrócił się do przedstawicieli rządu w sprawie systemowego uregulowania działalności polegającej na oferowaniu seniorom dożywotnich świadczeń pieniężnych w zamian, za przeniesienie własności nieruchomości. Poniżej treść oświadczenia Adama Bodnara do pobrania.

Organizacje ostrzegają przed wykorzystywaniem seniorów

W 2025 roku seniorzy zawarli prawie 20 tys. umów o rentę dożywotnią. W ciągu ostatnich 10 lat było ich około 150 tys. Niestety, pojawiają się doniesienia o seniorach, którzy w związku z nieuczciwymi praktykami tracą mieszkania i majątek. Autorzy apelu wskazują, że osoby starsze korzystają z ofert różnych firm i osób prywatnych, choć podmioty te nie są objęte szczególnym systemem zezwoleń i nadzoru przewidzianym specjalnie dla tego rynku. Nie ma również odrębnego mechanizmu weryfikacji ich wiarygodności finansowej ani gwarancji ciągłości wypłat świadczeń.

Dr Marcin Wojewódka, prezes Instytutu Emerytalnego, zwraca uwagę, że medialne przypadki seniorów oszukanych na mieszkania pojawiają się regularnie. Jego zdaniem problem może narastać także ze względu na demografię. Według danych KPRM w każdej dekadzie przybywa w Polsce około pół miliona osób starszych. Jak ocenia Wojewódka, tworzy to przestrzeń do niepożądanych, a nawet przestępczych działań.

Niskie emerytury, a majątek w nieruchomościach

Według danych ZUS przywołanych przez Roberta Majkowskiego, prezesa Funduszu Hipotecznego DOM, niemal 460 tys. osób otrzymuje bardzo niskie emerytury. Z drugiej strony część seniorów posiada majątek ulokowany w mieszkaniach i domach.

Zdaniem sygnatariuszy apelu wykorzystanie wartości nieruchomości może poprawić sytuację finansową osób starszych. Potrzebne są jednak przepisy, które zapewnią im odpowiednią ochronę. Organizacje chcą kontroli państwa nad rynkiem renty dożywotniej oraz alternatywy dla umów zawieranych pomiędzy osobami fizycznymi wyłącznie na podstawie Kodeksu cywilnego.

Polecamy: KODEKS PRACY 2026

Kto zajmie się nową ustawą?

Nie wiadomo. Z wypowiedzi przedstawicieli Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, Ministerstwa Finansów, Ministerstwa Sprawiedliwości, Ministerstwa Rozwoju i Technologii oraz Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wynika, że sprawa nie ma obecnie jednego gospodarza. Kolejne ministerstwa wskazują na siebie nawzajem jako właściwe do podjęcia pracy, ale póki co, żadne nie podejmuje rękawicy.

Jakich zmian domagają się organizacje?

Apel trafił do Prezesa Rady Ministrów, rządu i parlamentarzystów oraz 11 kluczowych instytucji administracji centralnej, w tym Ministerstwa Sprawiedliwości, Ministerstwa Finansów, Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz Pełnomocniczki Rządu do spraw Polityki Senioralnej.

Organizacje domagają się:

• pilnego podjęcia prac legislacyjnych nad ustawą regulującą działalność polegającą na oferowaniu dożywotnich świadczeń w zamian za nieruchomość,
• wprowadzenia systemu zezwoleń i nadzoru np. przez KNF lub UOKiK nad podmiotami działającymi na tym rynku,
• zapewnienia minimalnych standardów ochrony seniorów – w tym obowiązkowych zabezpieczeń prawnych i finansowych, przejrzystych zasad zawierania umów, mechanizmów gwarantujących ciągłość wypłaty świadczeń oraz instrumentów egzekwowania zobowiązań,
• stworzenia systemu monitorowania rynku oraz mechanizmów ochrony świadczeniobiorców.