Rząd przyznał: emerytura nauczyciela mogła być niższa o 250 zł niż świadczenie przedemerytalne

REKLAMA
REKLAMA
Nauczycielka po przejściu na świadczenie kompensacyjne dalej podejmowała dodatkową pracę, od której dalej odprowadzane były składki emerytalne. Po ukończeniu 60. roku życia we wrześniu 2026 r. nabyła prawo do emerytury powszechnej. Ku jej zaskoczeniu wysokość tej emerytury będzie niższa od obecnie pobieranego nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego o około 250 zł miesięcznie. A przecież pracowała równolegle do pobierania świadczenia kompensacyjnego. Jak to możliwe, że nauczycielska emerytura jest niższa o kilkaset złotych od pobieranego wcześniej świadczenia kompensacyjnego?
- Rząd tłumaczy dlaczego emerytura może być niższa od świadczenia kompensacyjnego
- "Winne" są też tabele średniego dalszego trwania życia
- Jak wiadomo tabele średniego dalszego życia determinują wysokość startową emerytury (aktualne tabele zamieszczam na końcu artykułu)
- Ważna jest też waloryzacja
- Świadczenie kompensacyjne nie ma wad wcześniejszych emerytur
- Algorytm obliczania świadczenia kompensacyjnego
- Wskaźnik korygujący 19,52/12,22
- Tablica średniego dalszego trwania życia kobiet i mężczyzn
To niezwykła sytuacja - nauczycielka przechodzi na świadczenia przedemerytalne, ale cały czas jest aktywna zawodowa. Co ważne dorabia sobie płacąc składki emerytalne. Powinno to - na logikę - dać jej emeryturę wyższą niż świadczenia kompensacyjne. Tak się jednak nie stało. Przyczyną są zawirowania ze statystyką z okresu ostatnich lat, czyli gwałtowne obniżenie średniego dalszego trwania życia, a potem podwyżkę tego parametru. GUS ujmuje te dane w tabele, a ZUS wykorzystuje do obliczania wysokości emerytury startowej.
REKLAMA
REKLAMA
Aktualne tabele ważne do marca 2027 r. zamieszczam na końcu artykułu.
Sprawa trafiła do Sejmu i odniósł się do niej rząd:
Rząd tłumaczy dlaczego emerytura może być niższa od świadczenia kompensacyjnego
W jego stanowisku czytamy: "W związku z nieco odmiennym algorytmom obliczania nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, w niektórych przypadkach może dochodzić do sytuacji, w której świadczenia te okazują się wyższe, aniżeli emerytury ustalane osobom, które przed uzyskaniem powszechnego wieku emerytalnego takie świadczenia pobierały."
REKLAMA
"Winne" są też tabele średniego dalszego trwania życia
Rząd wyjaśnia: "Na powstawanie takich sytuacji miało również wpływ zaburzanie w latach 2021-2023, w związku z pandemią COVID-19 (ze względu na zdecydowanie większą liczbę zgonów), tendencji wzrostowej podstawowego parametru obliczania, zarówno emerytury, jak i świadczenia kompensacyjnego, jakim jest średnie dalsze trwanie życia. W tych latach średnie dalsze trwanie życia skróciło się. W kolejnych latach, już po pandemii, średnie dalsze trwanie życia znów wydłuża się. Obrazują to poniższe dane kształtowania się średniego dalszego trwanie życia dla osób w wieku 60 lat:
– 2019 r. – 260,7 miesiąca
– 2020 r. – 261,5 miesiąca
– 2021 r. – 247,7 miesiąca
– 2022 r. – 238,9 miesiąca
– 2023 r. – 254,3 miesiąca
– 2024 r. – 264,2 miesiąca
– 2025 r. – 266,4 miesiąca.:
Niekorzystna relacja pomiędzy emeryturami z tytułu ukończenia powszechnego wieku emerytalnego a pobieranymi nauczycielskimi świadczeniami kompensacyjnymi może więc występować zwłaszcza wówczas, jeżeli te drugie świadczenia zostały ustalone w latach 2021–2023, a emerytury – w latach 2024–2025.
Jak wiadomo tabele średniego dalszego życia determinują wysokość startową emerytury (aktualne tabele zamieszczam na końcu artykułu)
Dotyczy to nie tylko przejścia ze świadczeń przedemerytalnych nauczycieli na emeryturę, które są bohaterem artykułu, ale każdego emeryta:
ZUS odmówił ponownego ustalenia wysokości emerytury ponieważ wniosek o emeryturę zgłoszony został w miesiącu, w którym obowiązywała ta sama tablica średniego dalszego trwania życia, która obowiązywała w miesiącu osiągnięcia 65 roku życia. Emeryt wniosek o przeliczenie emerytury zgłosił w wieku 69 lat- obowiązująca wówczas tabela średniego dalszego trwania życia dla 68 lat wynosiła 167,2 miesiące, natomiast w dniu osiągnięcia przez niego 65 roku życia średnia ta wynosiła 211,5 miesięcy.
Sąd przyznał rację ZUS:
"Postulowane przez wnioskodawcę ustalenie średniego dalszego trwania życia wynoszące 167,2 miesiące nie może mieć w jego sytuacji zastosowania. Wynika to z niezrozumienia i błędnego odczytania przez wnioskodawcę obowiązującej w dniu złożenia przez niego wniosku o przeliczenie świadczenia we wrześniu 2022r., tablicy średniego dalszego trwania życia kobiet i mężczyzn. S. S. na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2023r. wskazał, że chciałby ustalenia średniego dalszego trwania życia 167,20 miesięcy bo w tabeli pod dziewiątką była podana taka wartość a on składał wniosek we wrześniu. Natomiast skarżący, jako urodzony (...) w dniu składania wniosku o przeliczenie świadczenia (tj. (...).) miał ukończone 68 lat, oraz zero miesięcy ukończonych powyżej pełnego roku życia. Zatem zastosowanie miała w jego przypadku wartość 172,80 miesięcy bowiem taka widnieje pod pozycją - ukończone lata życia „68” i miesiące ukończenia powyżej pełnego roku życia „0”, która została wskazana w tablicy stanowiącej załącznik do Komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w sprawie średniego dalszego trwania życia kobiet i mężczyzn z dnia 28 marca 2022r. (M.P. z 2022r. poz. 372).
Sąd pragnie wskazać, że przyznając decyzją z 2020r. skarżącemu prawo do emerytury organ rentowy zastosował najkorzystniejsze dalsze trwanie życia dla osoby w wieku 65 lat. W dniu złożenia przez S. S. wniosku o emeryturę ((...)) obowiązywały te same tablice średniego dalszego trwania życia co w miesiącu, kiedy skończył on 65 lat czyli w (...), które dla skarżącego wynosiły 217,10 miesięcy."
Zatem organ rentowy prawidłowo dokonał przeliczenia przysługującego S. S. świadczenia pierwszą decyzją z (...)
Przykład opracowałem na podstawie V U 610/22 - wyrok z uzasadnieniem Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim z 2023-04-19 link do wyroku
Ważna jest też waloryzacja
Kolejnym czynnikiem przyczyniającym się do takiego zjawiska jest fakt corocznego waloryzowania pobieranych przez byłych nauczycieli świadczeń kompensacyjnych, zgodnie z przepisami art. 88 i n. ustawy emerytalnej (im dłuższy jest okres od przyznania świadczenia kompensacyjnego do przyznania emerytury z tytułu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego, tym czynnik ten ma większe znaczenie).
Na wysokość emerytur z tytułu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego u osób pobierających nauczycielskie świadczenia kompensacyjne ma oczywiście wpływ również fakt podejmowania (niepodejmowania) przez takie osoby (po przyznaniu tego świadczenia) aktywności zawodowej.
Świadczenie kompensacyjne nie ma wad wcześniejszych emerytur
W przypadku obliczania wysokości emerytur nauczycielskich u osób, które pobierały nauczycielskie świadczenia kompensacyjne, nie jest stosowany przepis art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej o pomniejszaniu podstawy jej obliczenia o sumę kwot pobranych emerytur wcześniejszych. Dlatego na poniższy algorytm obliczania powszechnego świadczenia emerytalnego jest tutaj (tak jak w przypadku obliczania emerytury pomostowej) o wiele korzystniejszy niż w przypadku osób, które korzystały z różnego rodzaju wcześniejszych emerytur.
Algorytm obliczania świadczenia kompensacyjnego
Świadczenie kompensacyjne obliczane jest bowiem poprzez podzielenie podstawy obliczenia emerytury, ustalonej zgodnie z art. 25 ustawy emerytalnej, przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku 60 lat, ustalone według tablic średniego trwania życia obowiązujących w dniu zgłoszenia wniosku o przyznanie świadczenia, o których mowa w art. 26 ustawy emerytalnej.
Klasyfikacja budżetowa 2027. Nowe rozporządzenie z komentarzem eksperta
Art. 5 ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych.
A to nie koniec zmiennych wpływających na świadczenie:
Wskaźnik korygujący 19,52/12,22
Załóżmy, że osoba uprawniona jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego, przy ustalaniu podstawy obliczenia emerytury dla celów ustalenia wysokości świadczenia kompensacyjnego, składki na ubezpieczenie emerytalne, zewidencjonowane na jej koncie w ZUS, zwiększa się poprzez pomnożenie wskaźnikiem korygującym 19,52/12,22. Wskaźnik ten odzwierciedla stosunek pełnej składki na ubezpieczenie emerytalne do wysokości zewidencjonowanej na koncie ubezpieczonego w ZUS.
Tablica średniego dalszego trwania życia kobiet i mężczyzn
Tabela: średniego dalszego trwania życia dla wniosków emerytalnych za okres od 1 kwietnia 2026 r. do 31 marca 2027 r.
Ukończone | Miesiące ukończone powyżej pełnego roku życia | |||||||||||
0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | |
30 | 594,8 | 593,8 | 592,9 | 591,9 | 591,0 | 590,0 | 589,1 | 588,1 | 587,1 | 586,2 | 585,2 | 584,3 |
31 | 583,3 | 582,3 | 581,4 | 580,4 | 579,5 | 578,5 | 577,6 | 576,6 | 575,6 | 574,7 | 573,7 | 572,8 |
32 | 571,8 | 570,8 | 569,9 | 568,9 | 568,0 | 567,1 | 566,1 | 565,2 | 564,2 | 563,3 | 562,3 | 561,4 |
33 | 560,4 | 559,4 | 558,5 | 557,5 | 556,6 | 555,6 | 554,7 | 553,7 | 552,7 | 551,8 | 550,8 | 549,9 |
34 | 548,9 | 547,9 | 547,0 | 546,1 | 545,1 | 544,2 | 543,2 | 542,3 | 541,3 | 540,4 | 539,4 | 538,5 |
35 | 537,5 | 536,6 | 535,6 | 534,7 | 533,7 | 532,8 | 531,9 | 530,9 | 530,0 | 529,0 | 528,1 | 527,1 |
36 | 526,2 | 525,3 | 524,3 | 523,4 | 522,4 | 521,5 | 520,5 | 519,6 | 518,6 | 517,7 | 516,7 | 515,8 |
37 | 514,8 | 513,9 | 512,9 | 512,0 | 511,0 | 510,1 | 509,2 | 508,2 | 507,3 | 506,3 | 505,4 | 504,4 |
38 | 503,5 | 502,6 | 501,6 | 500,7 | 499,7 | 498,8 | 497,9 | 496,9 | 496,0 | 495,0 | 494,1 | 493,1 |
39 | 492,2 | 491,3 | 490,3 | 489,4 | 488,5 | 487,5 | 486,6 | 485,7 | 484,7 | 483,8 | 482,9 | 481,9 |
40 | 481,0 | 480,1 | 479,1 | 478,2 | 477,3 | 476,3 | 475,4 | 474,5 | 473,5 | 472,6 | 471,7 | 470,7 |
41 | 469,8 | 468,9 | 467,9 | 467,0 | 466,1 | 465,1 | 464,2 | 463,3 | 462,3 | 461,4 | 460,5 | 459,5 |
42 | 458,6 | 457,7 | 456,8 | 455,8 | 454,9 | 454,0 | 453,1 | 452,1 | 451,2 | 450,3 | 449,4 | 448,4 |
43 | 447,5 | 446,6 | 445,7 | 444,7 | 443,8 | 442,9 | 442,0 | 441,0 | 440,1 | 439,2 | 438,3 | 437,3 |
44 | 436,4 | 435,5 | 434,6 | 433,7 | 432,7 | 431,8 | 430,9 | 430,0 | 429,1 | 428,2 | 427,2 | 426,3 |
45 | 425,4 | 424,5 | 423,6 | 422,7 | 421,7 | 420,8 | 419,9 | 419,0 | 418,1 | 417,2 | 416,2 | 415,3 |
46 | 414,4 | 413,5 | 412,6 | 411,7 | 410,7 | 409,8 | 408,9 | 408,0 | 407,1 | 406,2 | 405,2 | 404,3 |
47 | 403,4 | 402,5 | 401,6 | 400,7 | 399,8 | 398,9 | 398,0 | 397,0 | 396,1 | 395,2 | 394,3 | 393,4 |
48 | 392,5 | 391,6 | 390,7 | 389,8 | 388,9 | 388,0 | 387,1 | 386,2 | 385,3 | 384,4 | 383,5 | 382,6 |
49 | 381,7 | 380,8 | 379,9 | 379,0 | 378,1 | 377,2 | 376,3 | 375,4 | 374,5 | 373,6 | 372,7 | 371,8 |
50 | 370,9 | 370,0 | 369,1 | 368,2 | 367,3 | 366,4 | 365,5 | 364,7 | 363,8 | 362,9 | 362,0 | 361,1 |
51 | 360,2 | 359,3 | 358,5 | 357,6 | 356,7 | 355,8 | 355,0 | 354,1 | 353,2 | 352,3 | 351,5 | 350,6 |
52 | 349,7 | 348,8 | 348,0 | 347,1 | 346,2 | 345,3 | 344,5 | 343,6 | 342,7 | 341,8 | 341,0 | 340,1 |
53 | 339,2 | 338,3 | 337,5 | 336,6 | 335,7 | 334,9 | 334,0 | 333,1 | 332,3 | 331,4 | 330,5 | 329,7 |
54 | 328,8 | 328,0 | 327,1 | 326,3 | 325,4 | 324,6 | 323,7 | 322,9 | 322,0 | 321,2 | 320,3 | 319,5 |
55 | 318,6 | 317,8 | 316,9 | 316,1 | 315,2 | 314,4 | 313,5 | 312,7 | 311,8 | 311,0 | 310,1 | 309,3 |
56 | 308,4 | 307,6 | 306,7 | 305,9 | 305,0 | 304,2 | 303,4 | 302,5 | 301,7 | 300,8 | 300,0 | 299,1 |
57 | 298,3 | 297,5 | 296,7 | 295,9 | 295,0 | 294,2 | 293,4 | 292,6 | 291,8 | 291,0 | 290,1 | 289,3 |
58 | 288,5 | 287,7 | 286,9 | 286,0 | 285,2 | 284,4 | 283,6 | 282,7 | 281,9 | 281,1 | 280,3 | 279,4 |
59 | 278,6 | 277,8 | 277,0 | 276,2 | 275,4 | 274,6 | 273,8 | 272,9 | 272,1 | 271,3 | 270,5 | 269,7 |
60 | 268,9 | 268,1 | 267,3 | 266,5 | 265,7 | 264,9 | 264,2 | 263,4 | 262,6 | 261,8 | 261,0 | 260,2 |
61 | 259,4 | 258,6 | 257,8 | 257,0 | 256,3 | 255,5 | 254,7 | 253,9 | 253,1 | 252,4 | 251,6 | 250,8 |
62 | 250,0 | 249,2 | 248,5 | 247,7 | 246,9 | 246,1 | 245,4 | 244,6 | 243,8 | 243,0 | 242,3 | 241,5 |
63 | 240,7 | 240,0 | 239,2 | 238,5 | 237,7 | 237,0 | 236,2 | 235,5 | 234,7 | 234,0 | 233,2 | 232,5 |
64 | 231,7 | 231,0 | 230,2 | 229,5 | 228,7 | 228,0 | 227,2 | 226,5 | 225,7 | 225,0 | 224,2 | 223,5 |
65 | 222,7 | 222,0 | 221,3 | 220,6 | 219,8 | 219,1 | 218,4 | 217,7 | 217,0 | 216,3 | 215,5 | 214,8 |
66 | 214,1 | 213,4 | 212,7 | 211,9 | 211,2 | 210,5 | 209,8 | 209,0 | 208,3 | 207,6 | 206,9 | 206,1 |
67 | 205,4 | 204,7 | 204,0 | 203,3 | 202,6 | 201,9 | 201,2 | 200,5 | 199,8 | 199,1 | 198,4 | 197,7 |
68 | 197,0 | 196,3 | 195,6 | 195,0 | 194,3 | 193,6 | 192,9 | 192,2 | 191,5 | 190,9 | 190,2 | 189,5 |
69 | 188,8 | 188,1 | 187,4 | 186,8 | 186,1 | 185,4 | 184,7 | 184,0 | 183,3 | 182,7 | 182,0 | 181,3 |
70 | 180,6 | 179,9 | 179,3 | 178,6 | 177,9 | 177,3 | 176,6 | 175,9 | 175,3 | 174,6 | 173,9 | 173,3 |
71 | 172,6 | 171,9 | 171,3 | 170,6 | 169,9 | 169,3 | 168,6 | 167,9 | 167,3 | 166,6 | 165,9 | 165,3 |
72 | 164,6 | 164,0 | 163,3 | 162,7 | 162,0 | 161,4 | 160,7 | 160,1 | 159,4 | 158,8 | 158,1 | 157,5 |
73 | 156,8 | 156,2 | 155,5 | 154,9 | 154,3 | 153,6 | 153,0 | 152,4 | 151,7 | 151,1 | 150,5 | 149,8 |
74 | 149,2 | 148,6 | 148,0 | 147,3 | 146,7 | 146,1 | 145,5 | 144,8 | 144,2 | 143,6 | 143,0 | 142,3 |
75 | 141,7 | 141,1 | 140,5 | 139,9 | 139,2 | 138,6 | 138,0 | 137,4 | 136,8 | 136,2 | 135,5 | 134,9 |
76 | 134,3 | 133,7 | 133,1 | 132,5 | 131,9 | 131,3 | 130,7 | 130,1 | 129,5 | 128,9 | 128,3 | 127,7 |
77 | 127,1 | 126,5 | 125,9 | 125,3 | 124,7 | 124,1 | 123,6 | 123,0 | 122,4 | 121,8 | 121,2 | 120,6 |
78 | 120,0 | 119,4 | 118,9 | 118,3 | 117,7 | 117,2 | 116,6 | 116,0 | 115,5 | 114,9 | 114,3 | 113,8 |
79 | 113,2 | 112,6 | 112,1 | 111,5 | 110,9 | 110,4 | 109,8 | 109,2 | 108,7 | 108,1 | 107,5 | 107,0 |
80 | 106,4 | 105,9 | 105,3 | 104,8 | 104,3 | 103,7 | 103,2 | 102,7 | 102,1 | 101,6 | 101,1 | 100,5 |
81 | 100,0 | 99,5 | 99,0 | 98,4 | 97,9 | 97,4 | 96,9 | 96,3 | 95,8 | 95,3 | 94,8 | 94,2 |
82 | 93,7 | 93,2 | 92,7 | 92,2 | 91,7 | 91,2 | 90,7 | 90,2 | 89,7 | 89,2 | 88,7 | 88,2 |
83 | 87,7 | 87,2 | 86,8 | 86,3 | 85,8 | 85,3 | 84,9 | 84,4 | 83,9 | 83,4 | 83,0 | 82,5 |
84 | 82,0 | 81,6 | 81,1 | 80,7 | 80,2 | 79,8 | 79,3 | 78,9 | 78,4 | 77,9 | 77,5 | 77,1 |
85 | 76,6 | 76,2 | 75,8 | 75,3 | 74,9 | 74,5 | 74,1 | 73,6 | 73,2 | 72,8 | 72,4 | 71,9 |
86 | 71,5 | 71,1 | 70,7 | 70,3 | 69,9 | 69,5 | 69,1 | 68,7 | 68,3 | 67,9 | 67,5 | 67,1 |
87 | 66,7 | 66,3 | 66,0 | 65,6 | 65,2 | 64,9 | 64,5 | 64,1 | 63,8 | 63,4 | 63,0 | 62,7 |
88 | 62,3 | 62,0 | 61,6 | 61,3 | 60,9 | 60,6 | 60,2 | 59,9 | 59,5 | 59,2 | 58,8 | 58,5 |
89 | 58,1 | 57,8 | 57,5 | 57,1 | 56,8 | 56,5 | 56,2 | 55,8 | 55,5 | 55,2 | 54,9 | 54,5 |
90 | 54,2 | 53,9 | 53,6 | 53,3 | 53,0 | 52,7 | 52,4 | 52,1 | 51,8 | 51,5 | 51,2 | 50,9 |
Źródło: Komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 25 marca 2026 r. w sprawie tablicy średniego dalszego trwania życia kobiet i mężczyzn (Mon. Pol. z 2026 r. poz. 319).
REKLAMA
© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.
REKLAMA



