Darowizny dokonywane między członkami najbliższej rodziny mogą liczyć na preferencje podatkowe. I choć dla większości osób jasne jest to, że gdy podarują coś dzieciom czy wnukom, to niekoniecznie będą musieli zapłacić podatek, to jednak pojawia się pytanie, co z podatkiem od pieniędzy przekazywanych rodzicom i dziadkom?
Darowizny nie tylko dla dzieci
Temat opodatkowania darowizn niezmiennie cieszy się dużym zainteresowaniem. Zwykle jednak rozpatruje się go w kontekście możliwości uniknięcia opodatkowania w przypadku dokonywania darowizn na rzecz dzieci lub wnuków, czasami również w aspekcie przekazywania środków finansowych pomiędzy małżonkami. Jednak biorąc pod uwagę sytuację demograficzną i fakt, że społeczeństwo się starzeje, a system emerytalny nie jest w dobrej kondycji, istotnego znaczenia nabiera również kwestia tego, jak rozliczać darowizny, które to rodzice i dziadkowie otrzymują od swoich dzieci i wnuków, choćby jako pomoc w pokryciu kosztów codziennego utrzymania? Większość przypadków drobnej pomocy, np. przy robieniu codziennych zakupów, pozostaje najczęściej całkowicie „poza systemem” i w zwyczajnie nikt nie przywiązuje do nich wagi. Zdarzają się jednak i takie przypadki, w których zstępni przekazują starszym osobom systematycznie większe kwoty – np. na pokrycie kosztów pobytu w prywatnych ośrodkach dla seniorów. Tego rodzaju systematyczny przepływ środków finansowych może zwrócić uwagę organów podatkowych. Jak więc postępować, by uniknąć niepotrzebnych komplikacji?
Dopilnuj formalności, unikniesz pytań ze skarbówki
Przypomnijmy, że ustawodawca wyodrębnił w przepisach ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn trzy grupy podatkowe. To właśnie przynależność do jednej z nich przekłada się na to, czy i jak wysoki podatek trzeba będzie zapłacić od darowizny. Dzieci i rodzice, a także wnuki i dziadkowie należą do pierwszej grupy, do której ustawodawca zaliczył: małżonka, zstępnych (np. syna, córkę, wnuki, prawnuki), wstępnych (np. matkę, ojca, dziadków), rodzeństwo, ojczyma, macochę, pasierba, zięcia, synową, teściów. Kwota wolna od podatku wynosi w tej grupie 36 120 zł. W konsekwencji, jeśli pomiędzy osobami, które do niej należą dochodzi do przekazywania pieniędzy czy przedmiotów, których wartość mieści się w tej kwocie, nie zajdzie potrzeba uiszczenia podatku od darowizny. Należy jednak pamiętać, że nie jest to wartość jednej darowizny, ale darowizn przekazanych w okresie 5 lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie. Dopóki wartość darowizn mieści się w tym limicie, nie ma potrzeby dopełniania żadnych formalności. A co, gdy limit zostanie przekroczony? Można skorzystać z preferencji dla grupy zerowej. Została ona wyodrębniona spośród osób zakwalifikowanych do I grupy podatkowej i należą do niej: małżonek, zstępni (np. syn, córka, wnuki, prawnuki), wstępni (np. matka, ojciec, dziadkowie), pasierb, rodzeństwo, ojczym, macocha. W tym gronie wolna od podatku może być również darowizna przekraczająca kwotę 36 120 zł, jednak tylko pod warunkiem dopełnienia wymaganych formalności. Po pierwsze, należy dokonać zgłoszenia darowizny właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego na druku SD-Z2. Zgłoszenia musi dokonać osoba, która darowiznę otrzymała. Należy zrobić to w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego. Po drugie, gdy chodzi o przekazanie środków pieniężnych, warunkiem umożliwiającym zastosowanie zwolnienia jest udokumentowanie go dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy albo jego rachunek prowadzony w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym.
Jaka jest kwota wolna od podatku dla darowizn w I grupie podatkowej?
Kwota wolna od podatku w I grupie podatkowej wynosi 36 120 zł. Limit dotyczy darowizn przekazanych w okresie 5 lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie.
Czy darowizna od dziecka lub wnuka dla rodzica albo dziadka może korzystać z preferencji podatkowych dla podatkowej grupy zerowej?
Grupa zerowa obejmuje m.in. zstępnych (np. syn, córka, wnuki, prawnuki) i wstępnych (np. matka, ojciec, dziadkowie). W tym gronie darowizna przekraczająca 36 120 zł może być wolna od podatku po dopełnieniu wymaganych formalności.
Kto i kiedy zgłasza darowiznę w grupie zerowej na druku SD-Z2?
Zgłoszenia darowizny właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego na druku SD-Z2 musi dokonać osoba, która darowiznę otrzymała. Termin wynosi 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego.
art. 4a, art. 9 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (j.t. Dz.U. z 2026 r. poz. 478)