Prezydent RP podpisał ustawę implementującą unijne dyrektywy DAC8 i DAC9. Przepisy wprowadzają obowiązek raportowania transakcji kryptowalutami i automatyczną wymianę tych danych między państwami. Nowe regulacje obejmą też centralne składanie deklaracji na potrzeby podatku wyrównawczego. Część obowiązków dotyczy transakcji realizowanych już od początku 2026 roku.
- Prezydent podpisał - implementacja dwóch dyrektyw UE stała się faktem (DAC 8 i DAC9)
- Kryptowaluty pod lupą fiskusa - raportowanie i automatyczna wymiana danych
- Uwaga na retroaktywność - obowiązek raportowania od początku 2026 roku
- Opodatkowanie wyrównawcze - centralne deklaracje dla grup kapitałowych
- Polska w globalnym systemie - nie tylko Unia Europejska
- Dodatkowe zmiany - interpretacje podatkowe i dochody z nieruchomości
- Co implementacja dyrektyw DAC8 i DAC9 oznacza w praktyce pod względem podatkowym - dla kogo zmiany są najważniejsze?
Prezydent podpisał - implementacja dwóch dyrektyw UE stała się faktem (DAC 8 i DAC9)
11 marca 2026 r. Prezydent RP podpisał ustawę o wymianie informacji podatkowych z innymi państwami oraz niektórych innych ustaw. To akt prawny o fundamentalnym znaczeniu dla polskiego systemu podatkowego, który przenosi na grunt krajowy dwie unijne dyrektywy - DAC8 oraz DAC9. Obie modyfikują dyrektywę 2011/16/UE w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie opodatkowania. Celem jest uszczelnienie globalnego systemu podatkowego i ograniczenie możliwości ukrywania dochodów za granicą - zarówno tych generowanych na rynku kryptoaktywów, jak i w ramach wielkich grup kapitałowych.
Ustawa wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, ale - co istotne - część obowiązków sprawozdawczych obejmuje transakcje realizowane już od 1 stycznia 2026 r., a więc sprzed momentu wejścia w życie nowych przepisów.
Kryptowaluty pod lupą fiskusa - raportowanie i automatyczna wymiana danych
Najgłośniejszym elementem nowej ustawy jest wdrożenie przepisów dyrektywy DAC8, która wprowadza obowiązek raportowania i automatycznej wymiany informacji o transakcjach z wykorzystaniem kryptoaktywów. To odpowiedź Unii Europejskiej na dynamicznie rosnący rynek aktywów cyfrowych, który do tej pory w dużej mierze wymykał się kontroli administracji podatkowych.
Jak to działa w praktyce? Informacje o transakcjach kryptoaktywami będą raportowane przez pośredników - czyli dostawców usług w zakresie kryptoaktywów, takich jak giełdy czy platformy wymiany. Zebrane dane będą następnie automatycznie wymieniane między administracjami podatkowymi właściwych państw.
Cel jest jasny - zwalczanie oszustw podatkowych, uchylania się od opodatkowania i agresywnego unikania opodatkowania, które stanowią poważne wyzwanie zarówno na poziomie unijnym, jak i globalnym. Dla polskich użytkowników kryptowalut oznacza to, że informacja o ich transakcjach dotrze do Krajowej Administracji Skarbowej nawet wtedy, gdy korzystają z platform zarejestrowanych w innych państwach członkowskich.
Uwaga na retroaktywność - obowiązek raportowania od początku 2026 roku
Jednym z najbardziej kontrowersyjnych i jednocześnie najważniejszych aspektów ustawy jest element retroaktywny. Przepisy nakładają na raportujących dostawców usług w zakresie kryptoaktywów obowiązek raportowania również tych transakcji, które miały miejsce od początku 2026 r., a więc jeszcze przed wejściem w życie ustawy. Wymóg ten wynika bezpośrednio z dyrektywy DAC8, która przewiduje, że państwa członkowskie zapewnią pełne pokrycie raportowaniem od 1 stycznia 2026 r.
Oznacza to, że podmioty działające na rynku kryptoaktywów powinny już gromadzić i archiwizować dane transakcyjne, nawet jeśli formalne obowiązki sprawozdawcze jeszcze formalnie nie obowiązywały w momencie realizacji tych transakcji.
Opodatkowanie wyrównawcze - centralne deklaracje dla grup kapitałowych
Drugi filar ustawy to implementacja dyrektywy DAC9, która dotyczy zupełnie innego obszaru – opodatkowania wyrównawczego wielkich grup kapitałowych. System ten został wprowadzony w Unii Europejskiej na mocy tzw. dyrektywy GloBE z 2022 r., ustanawiającej globalny minimalny poziom opodatkowania.
DAC9 tworzy ramy prawne dla centralnego składania deklaracji na potrzeby opodatkowania wyrównawczego. Rozwiązanie to ma charakter wyraźnie upraszczający - złożenie deklaracji przez jedną spółkę z grupy w dowolnym państwie członkowskim UE zwalnia pozostałe spółki tej grupy, działające w innych krajach Unii, z obowiązku składania analogicznych deklaracji. Administracje podatkowe wymieniają się następnie tymi informacjami automatycznie.
Wzór deklaracji został przygotowany na bazie standardu wypracowanego w ramach OECD, co zapewnia spójność z globalnymi rozwiązaniami stosowanymi także poza Unią Europejską. Wzór ten będzie obowiązywał również w Polsce przy składaniu informacji o opodatkowaniu wyrównawczym.
Polska w globalnym systemie - nie tylko Unia Europejska
Ustawa wykracza poza ramy unijne. Przewiduje udział Polski w globalnym systemie wymiany informacji - zarówno o kryptoaktywach, jak i na potrzeby podatku wyrównawczego. Współpraca obejmie nie tylko państwa członkowskie UE, ale także kraje OECD, co wpisuje się w trend budowania globalnej transparentności podatkowej pod auspicjami tej organizacji.
To istotne z perspektywy skuteczności systemu. Ograniczenie wymiany informacji wyłącznie do krajów unijnych pozostawiałoby lukę umożliwiającą przenoszenie aktywności do jurysdykcji spoza UE. Włączenie państw OECD znacząco zmniejsza to ryzyko.
Dodatkowe zmiany - interpretacje podatkowe i dochody z nieruchomości
Poza dwoma głównymi filarami ustawa wprowadza także inne przepisy wynikające z dyrektywy 2011/16/UE. Wśród najważniejszych zmian warto wymienić dwie.
Po pierwsze, Polska będzie uczestniczyła w wymianie informacji o transgranicznych interpretacjach podatkowych dotyczących osób fizycznych – ale wyłącznie dla transakcji o wartości przekraczającej 1,5 mln euro. Wymianie podlegać będą interpretacje wydane po 31 grudnia 2025 r.
Po drugie, nowe przepisy obejmują wymianę informacji o dochodach z nieruchomości posiadanych przez nierezydentów. To kolejne narzędzie pozwalające administracjom podatkowym weryfikować, czy dochody uzyskiwane z zagranicznych nieruchomości są prawidłowo deklarowane w państwie rezydencji podatkowej ich właścicieli.
Co implementacja dyrektyw DAC8 i DAC9 oznacza w praktyce pod względem podatkowym - dla kogo zmiany są najważniejsze?
Nowa ustawa dotyczy przede wszystkim trzech grup podmiotów:
- Dostawców usług w zakresie kryptoaktywów - giełd, platform wymiany, brokerów - którzy muszą przygotować systemy raportowania i zgromadzić dane transakcyjne od początku 2026 r. Obowiązek ma charakter natychmiastowy. Przekłada się on także na użytkowników obracających kryptowalutami - ich transakcje w większym zakresie będą jawne dla organów podatkowych.
- Dużych grup kapitałowych objętych opodatkowaniem wyrównawczym, które mogą skorzystać z uproszczonego centralnego składania deklaracji, ale muszą dostosować procedury wewnętrzne do nowego wzoru deklaracji.
- Osób fizycznych o wysokiej wartości transakcji transgranicznych - zwłaszcza tych korzystających z interpretacji podatkowych dla transakcji powyżej 1,5 mln euro oraz posiadających nieruchomości za granicą.
Ustawa jest kolejnym krokiem w kierunku pełnej transparentności podatkowej na poziomie europejskim i globalnym (czy jak mogą to nazwać inni - jeszcze większej inwigilacji przez skarbówkę). Dla podatników oznacza to jedno - przestrzeń do ukrywania dochodów i aktywów przed fiskusem systematycznie się kurczy.
Źródło: Ministerstwo Finansów