Naczelny Sąd Administracyjny wydał wyrok, na który czekały tysiące opiekunów osób z niepełnosprawnościami. Chodzi o świadczenie pielęgnacyjne i możliwość ubiegania się o nie na starych, korzystniejszych zasadach. Sąd uznał, że liczy się nie tylko data złożenia wniosku. Jest jeszcze jeden kluczowy warunek.
- Złożyłeś wniosek o świadczenie pielęgnacyjne po 31 grudnia 2023 r.? Ten wyrok NSA zmienia wszystko
- Co się zmieniło od 1 stycznia 2024 roku w świadczeniu pielęgnacyjnym i dlaczego wyrok z 2026 roku jest ważny?
- NSA mówi: to nie takie proste z tą datą złożenia wniosku, nie tędy droga
- Dlaczego to takie ważne?
- Kto może skorzystać z wyroku NSA o zasiłku pielęgnacyjnym na "starych zasadach"?
- Co teraz zrobić po wyroku NSA?
Złożyłeś wniosek o świadczenie pielęgnacyjne po 31 grudnia 2023 r.? Ten wyrok NSA zmienia wszystko
Od początku 2024 roku zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego zmieniły się diametralnie. Wielu opiekunów osób z niepełnosprawnościami zostało postawionych przed trudnym wyborem – nowe przepisy czy stare? Problem pojawił się jednak u tych, którzy z różnych powodów nie zdążyli złożyć wniosku przed końcem 2023 roku. Teraz Naczelny Sąd Administracyjny stanął po ich stronie.
Co się zmieniło od 1 stycznia 2024 roku w świadczeniu pielęgnacyjnym i dlaczego wyrok z 2026 roku jest ważny?
Ustawa o świadczeniu wspierającym wywróciła do góry nogami dotychczasowy system wsparcia dla osób z niepełnosprawnościami i ich opiekunów. Zmiany były tak duże, że ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie przepisów przejściowych.
Zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym, nowych regulacji nie stosuje się do osób, których prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało przed 31 grudnia 2023 r. Takie osoby mogą korzystać ze starych, często korzystniejszych zasad.
Problem w tym, że przepis ten był różnie interpretowany. Część urzędów twardo stała na stanowisku, że liczy się wyłącznie data złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne. Złożyłeś po 31 grudnia 2023 r.? Dostajesz odmowę albo musisz przejść na nowe zasady.
ZATRUDNIENIE I AKTYWIZACJA ZAWODOWA
NSA mówi: to nie takie proste z tą datą złożenia wniosku, nie tędy droga
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 stycznia 2026 r. (sygn. I OSK 5/25) rzuca zupełnie nowe światło na sprawę. Sąd przyjrzał się dokładnie przepisom przejściowym i stwierdził, że ich interpretacja musi być szersza niż dotychczas przyjmowana.
Kluczowe ustalenie? Sformułowanie „prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r." nie odnosi się wyłącznie do daty złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne.
NSA uznał, że przepis obejmuje również sytuacje, w których:
- wniosek o świadczenie pielęgnacyjne został złożony po 31 grudnia 2023 r.,
- ale wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności trafił do organu orzeczniczego najpóźniej 31 grudnia 2023 r.,
- a ustalony stopień niepełnosprawności datowany jest na okres przed 1 stycznia 2024 r.
Jest jednak dodatkowy warunek – wniosek o świadczenie musi być złożony w terminie określonym w art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Dlaczego to takie ważne?
W praktyce oznacza to jedno – opiekunowie, którzy czekali na orzeczenie o niepełnosprawności podopiecznego i przez to nie zdążyli złożyć wniosku o świadczenie przed końcem 2023 roku, nie stracili prawa do starych zasad.
Przypomnijmy, że procedura orzecznicza potrafi trwać miesiącami. Wiele osób złożyło wniosek o orzeczenie niepełnosprawności jeszcze w 2023 roku, ale sam dokument otrzymało już w 2024 roku. Dopiero wtedy mogły wystąpić o świadczenie pielęgnacyjne – i często spotykały się z odmową. Teraz NSA potwierdził, że takie podejście urzędów było błędne.
Kto może skorzystać z wyroku NSA o zasiłku pielęgnacyjnym na "starych zasadach"?
Na wyrok NSA mogą powoływać się osoby, które:
- Złożyły wniosek o orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności do 31 grudnia 2023 r.
- Otrzymały orzeczenie potwierdzające niepełnosprawność powstałą przed 1 stycznia 2024 r.
- Złożyły wniosek o świadczenie pielęgnacyjne po 31 grudnia 2023 r., ale w ustawowym terminie.
- Otrzymały decyzję odmowną lub zostały zmuszone do przejścia na nowe zasady.
Co teraz zrobić po wyroku NSA?
Jeśli otrzymałeś decyzję odmowną w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego na starych zasadach, masz kilka możliwości. Możesz złożyć wniosek o wznowienie postępowania, powołując się na nową wykładnię przepisów. Możesz też – jeśli sprawa jest jeszcze w toku (np. w WSA lub NSA, bo odwoływałeś się dalej) – wykorzystać argumentację NSA w swoim postępowaniu.
Warto skonsultować się z prawnikiem lub organizacją zajmującą się pomocą osobom z niepełnosprawnościami. Każda sytuacja jest indywidualna i wymaga analizy konkretnych dat oraz dokumentów. Jedno jest pewne – wyrok NSA otwiera drzwi, które dla wielu opiekunów wydawały się już zamknięte.
Źródło: nsa.gov.pl