Koniec z dowolną interpretacją zwolnień lekarskich. ZUS zaostrza przepisy dotyczące L4 i wprowadza zmiany, które mają uszczelnić system oraz ograniczyć nadużycia. Zmieniły się zasady rozliczania pierwszego dnia chorobowego, a kontrole będą bardziej szczegółowe niż dotąd. To jednak dopiero początek. W kolejnych etapach reformy Zakład planuje rozszerzyć uprawnienia kontrolne, a od 2027 roku zmienić także sposób korzystania ze zwolnień przez osoby zatrudnione w kilku miejscach jednocześnie.
- Zmiany w L4 wprowadzane są etapami
- Co nam wolno, a czego nam nie wolno robić na zwolnieniu lekarskim
- Będą zmasowane kontrole ZUS
- Najważniejsze zmiany nastąpią w 2027 roku
Do tej pory w wielu przypadkach pierwszy dzień zwolnienia lekarskiego w praktyce nie był wliczany do okresu zasiłkowego. Działo się tak wtedy, kiedy pracownik pojawił się w pracy choćby na część dnia.
Jak wyglądał typowy scenariusz? Pracownik, który źle się poczuł w trakcie pracy, szedł do lekarza i otrzymywał zwolnienie obejmujące również ten dzień. Zdarzało się także, że ktoś przepracował całą dniówkę, a dopiero później skonsultował się z lekarzem i dostał L4 od tego samego dnia.
W takich sytuacjach Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznawał, że w tym dniu formalnie nie wystąpiła niezdolność do pracy. Jeżeli pracownik otrzymał wynagrodzenie za przepracowany dzień, zasiłek chorobowy był naliczany dopiero od dnia następnego.
ZUS zmienił jednak swoje stanowisko – wyjaśniał Inforlex.pl. Zgodnie z nową interpretacją pierwszy dzień zwolnienia lekarskiego będzie wliczany do okresu zasiłkowego niezależnie od tego, czy pracownik przepracował część dnia, czy całość i czy otrzymał za ten dzień wynagrodzenie.
Zmiany w L4 wprowadzane są etapami
Zakład Ubezpieczeń Społecznych już wcześniej otrzymał nowe uprawnienia do kontrolowania zwolnień, w tym tych wystawianych na opiekę nad chorym członkiem rodziny.
Kolejne zmienione przepisy zaczęły obowiązywać od 13 kwietnia. Jedną z najważniejszych zmian jest doprecyzowanie pojęcia „pracy zarobkowej” wykonywanej podczas zwolnienia lekarskiego. Dotychczas interpretacje bywały bardzo restrykcyjne, a nawet pojedyncza aktywność zawodowa mogła zostać uznana za naruszenie zasad L4.
Nowe regulacje wprowadziły wyraźne rozróżnienie między faktycznym wykonywaniem pracy a działaniami incydentalnymi. W praktyce oznacza to, że sporadyczne czynności, takie jak odebranie telefonu służbowego czy krótkie odpisanie na wiadomość mailową, nie są traktowane jako wykonywanie pracy zarobkowej. Tym samym nie powodują utraty prawa do zasiłku chorobowego.
Co nam wolno, a czego nam nie wolno robić na zwolnieniu lekarskim
Nowe przepisy doprecyzowują także drugie ważne pojęcie. Chodzi o „aktywność niezgodną z celem zwolnienia”. Teraz obejmują wszystkie działania, które mogą utrudniać powrót do zdrowia lub wydłużać proces rekonwalescencji. Jako przykład wskazuje się między innymi wyjazdy wypoczynkowe czy inne aktywności, które stoją w sprzeczności z leczeniem lub zaleceniami lekarza.
Wedle nowych zasad, zwykłe czynności związane z codziennym życiem nie będą uznawane za nadużycie zwolnienia lekarskiego. Chodzi na przykład o wyjście do sklepu czy do apteki. Takie sytuacje nie będą skutkować utratą prawa do świadczeń chorobowych.
Będą zmasowane kontrole ZUS
Nowelizacja przepisów wzmacnia również możliwości kontrolne ZUS. Kontrolerzy mogą potwierdzać tożsamość osoby przebywającej na zwolnieniu lekarskim poprzez jej wylegitymowanie. Przewidziano także możliwość wejścia do miejsca, w którym prowadzona jest kontrola, oraz pozyskiwania informacji nie tylko od osoby przebywającej na zwolnieniu, ale również od jej pracodawcy czy lekarza prowadzącego leczenie.
Zmiany dotyczą także systemu orzecznictwa. Krąg osób uprawnionych do wydawania orzeczeń dla ZUS zostanie rozszerzony. Oprócz lekarzy mogą to robić także pielęgniarki i pielęgniarze, fizjoterapeuci, lekarze w trakcie specjalizacji oraz lekarze z co najmniej pięcioletnim doświadczeniem zawodowym. Dodatkowo przepisy przewidują możliwość zawierania przez ZUS umów cywilnoprawnych z lekarzami orzecznikami.
Najważniejsze zmiany nastąpią w 2027 roku
Najbardziej przełomowa reforma systemu zwolnień lekarskich ma jednak wejść w życie dopiero z początkiem stycznia 2027 roku. Od tego momentu lekarz będzie wystawiał zwolnienie lekarskie wyłącznie w ramach jednego tytułu do ubezpieczenia. W praktyce oznacza to poważną zmianę dla osób pracujących w kilku miejscach jednocześnie.
Po zmianach zwolnienie lekarskie ma być wystawiane odrębnie dla konkretnego tytułu ubezpieczenia, a nie – jak obecnie – automatycznie obejmować wszystkie miejsca zatrudnienia. Nie będzie to jednak oznaczało, że osoba niezdolna do pracy z powodu choroby będzie musiała wykonywać pracę u pozostałych pracodawców.
Najczęściej zadawane pytania
Jak ZUS będzie liczył pierwszy dzień zwolnienia lekarskiego po zmianie interpretacji?
Zgodnie z nową interpretacją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pierwszy dzień zwolnienia lekarskiego będzie wliczany do okresu zasiłkowego niezależnie od tego, czy pracownik przepracował część dnia, czy całość i czy otrzymał za ten dzień wynagrodzenie.
Jak są traktowane sporadyczne czynności służbowe na L4?
Nowe regulacje wprowadzają rozróżnienie między faktycznym wykonywaniem pracy a działaniami incydentalnymi. Sporadyczne czynności, takie jak odebranie telefonu służbowego czy krótkie odpisanie na wiadomość mailową, nie będą traktowane jako praca zarobkowa.
Co oznacza „aktywność niezgodna z celem zwolnienia” na L4?
Od kwietnia „aktywność niezgodna z celem zwolnienia” obejmuje działania, które mogą utrudniać powrót do zdrowia lub wydłużać rekonwalescencję, np. wyjazdy wypoczynkowe. Zwykłe czynności codzienne, takie jak wyjście do sklepu czy apteki, nie będą nadużyciem.
Jakie nowe uprawnienia kontrolne ZUS przewiduje nowelizacja przepisów o L4?
Kontrolerzy ZUS będą mogli potwierdzać tożsamość osoby na zwolnieniu przez wylegitymowanie, wejść do miejsca kontroli oraz pozyskiwać informacje od osoby przebywającej na zwolnieniu, jej pracodawcy czy lekarza prowadzącego leczenie.
Jak od stycznia 2027 roku zmieni się L4 dla osób zatrudnionych u dwóch pracodawców?
Od początku stycznia 2027 roku lekarz będzie wystawiał zwolnienie lekarskie wyłącznie w ramach jednego tytułu do ubezpieczenia. Osoba zatrudniona u dwóch pracodawców będzie mogła skorzystać ze zwolnienia lekarskiego tylko w jednym miejscu pracy.