Po tym, jak z początkiem tego roku zasiłek pogrzebowy z 4 tysięcy złotych wzrósł do 7 tysięcy, znowu szykują się zmiany. Wedle zapowiedzi rządu i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zostaną wprowadzone kolejne ułatwienia dla rodzin zmarłych, krótszy czas wypłat i nowy system elektroniczny, który ma wystartować od 2027 roku. To nie jedyne novum. Będzie też możliwość zyskania dodatkowego wsparcia przy drogich pochówkach.
- Pierwsza podwyżka od 13 lat i mechanizm waloryzacji
- Dodatkowe wsparcie dla rodzin przy wysokich kosztach pogrzebu
- Krótszy czas oczekiwania i mniej formalności
- Elektroniczny system dla zakładów pogrzebowych od 2027 roku
- Ponad 2,6 mld zł na wypłatę świadczeń
- Posłowie wracają do zmian w prawie cmentarnym
Koszty organizacji pogrzebów, funkcjonowanie nowych przepisów oraz planowane zmiany dotyczące wypłaty zasiłków pogrzebowych były głównymi tematami posiedzenia sejmowej podkomisji stałej do spraw zabezpieczenia społecznego – poinformował portal rynekzdrowia.pl.
Pierwsza podwyżka od 13 lat i mechanizm waloryzacji
Jak przypomniał Sebastian Kamiński, zastępca dyrektora Departamentu Ubezpieczeń Społecznych w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, od stycznia 2026 r. zasiłek pogrzebowy wzrósł z 4 tys. zł do 7 tys. zł. Była to pierwsza podwyżka tego świadczenia od 13 lat.
Wprowadzono również mechanizm waloryzacji. Oznacza to, że wysokość zasiłku będzie mogła rosnąć wraz z inflacją. Podwyżka będzie następować wówczas, gdy wskaźnik inflacji przekroczy 5 proc.
Dodatkowe wsparcie dla rodzin przy wysokich kosztach pogrzebu
Podczas posiedzenia przypomniano również o nowych przepisach umożliwiających uzyskanie dodatkowej pomocy finansowej z pomocy społecznej. Chodzi o zasiłek celowy przeznaczony na pokrycie uzasadnionych i udokumentowanych kosztów pogrzebu.
Takie świadczenie może zostać przyznane w dwóch przypadkach – gdy po zmarłym nie przysługuje zasiłek pogrzebowy albo gdy koszty organizacji pochówku są wyjątkowo wysokie, na przykład z powodu konieczności sprowadzenia ciała z zagranicy.
Co istotne, dodatkowa pomoc może zostać przyznana także wtedy, gdy rodzina otrzymała już standardowy zasiłek pogrzebowy. Świadczenie nie będzie również uzależnione od kryterium dochodowego.
Krótszy czas oczekiwania i mniej formalności
Dużo miejsca podczas obrad poświęcono także uproszczeniu procedur związanych z wypłatą świadczeń – relacjonuje rynekzdrowia.pl. Jak poinformowała Urszula Juszczak, dyrektorka Departamentu Zasiłków w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, ustawowy termin wypłaty zasiłku został skrócony z 30 do 14 dni. Obecnie średni czas oczekiwania na pieniądze wynosi około 9 dni.
ZUS ograniczył również liczbę dokumentów wymaganych przy składaniu wniosku. Część danych instytucja pobiera obecnie bezpośrednio z Urzędu Stanu Cywilnego, co ma ograniczyć liczbę formalności po stronie rodzin.
Jedną z ważniejszych zmian jest także ustawowe uregulowanie udziału zakładów pogrzebowych w składaniu wniosków o zasiłek. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wyjaśniało, że wcześniej firmy pogrzebowe mogły przekazywać dokumenty do ZUS wyłącznie na podstawie upoważnienia udzielonego przez rodzinę. Obecnie możliwość ta została wpisana bezpośrednio do przepisów.
Nowe regulacje umożliwiają także podział wypłaty świadczenia. Część pieniędzy może trafiać bezpośrednio do zakładu pogrzebowego, a pozostała kwota do osoby organizującej pochówek. Jak podał ZUS, od początku 2026 r. zarejestrowano już blisko 8 tys. takich podzielonych wypłat.
Elektroniczny system dla zakładów pogrzebowych od 2027 roku
Podczas posiedzenia przedstawiciele ZUS zapowiedzieli kolejne rozwiązania, które – zgodnie z przedstawionymi planami – mają wejść w życie od 2027 r. Zakłady pogrzebowe mają otrzymać specjalny system elektroniczny do składania wniosków o zasiłek pogrzebowy.
Nowe rozwiązanie ma jeszcze bardziej uprościć procedury i skrócić czas załatwiania formalności przez rodziny osób zmarłych.
W trakcie dyskusji pojawiły się jednak uwagi dotyczące obecnie obowiązujących formularzy. Dariusz Rutkiewicz z Instytutu Branży Pogrzebowej i Cmentarnej zwracał uwagę, że formularz Z-12 nie zawiera wszystkich potrzebnych rubryk, przez co część informacji trzeba dopisywać poza drukiem.
Przedstawiciel branży apelował, aby problemy te zostały uwzględnione podczas projektowania nowego systemu elektronicznego. ZUS zapowiedział analizę zgłoszonych uwag przy kolejnych aktualizacjach formularza.
Ponad 2,6 mld zł na wypłatę świadczeń
Na wypłatę zasiłków pogrzebowych w 2026 r. zaplanowano 2,6 mld zł. – Należy pamiętać jednocześnie, że zasiłek pogrzebowy nie jest tylko wypłacany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych – mówił przedstawiciel Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Przedstawiono również pierwsze dane dotyczące funkcjonowania nowych przepisów po podwyżce świadczenia. Jak poinformował ZUS, od 1 stycznia do 11 maja 2026 r. wpłynęło ponad 115,6 tys. wniosków o zasiłek pogrzebowy. W większości przypadków wypłacano pełną kwotę świadczenia, a łączna suma wypłat przekroczyła 859 mln zł.
ZUS poinformował również, że z powodu opóźnień konieczna była wypłata odsetek w 383 sprawach. Łączna wartość odsetek wyniosła 6333 zł.
Dane przedstawił także KRUS. W pierwszym kwartale 2026 r. instytucja wypłaciła 11 293 zasiłki pogrzebowe o łącznej wartości ponad 70,6 mln zł. Średni czas wypłaty świadczenia wynosi obecnie około 10 dni.
Posłowie wracają do zmian w prawie cmentarnym
Podczas obrad wrócono również do kwestii przepisów dotyczących cmentarzy i prawa do grobu. Jedna z posłanek zwracała uwagę nie tylko na wysokie koszty miejsc pochówku i nisz urnowych w kolumbariach, ale również na sytuację osób samotnych, bezdomnych oraz tych, których pogrzeb organizowała gmina.
Jak podkreślano, opłaty za miejsce pochówku są zazwyczaj wnoszone na okres 20 lat. Po tym czasie konieczne jest ich przedłużenie. – Po 20 latach pojawia się znów problem, ponieważ pojawia się ogłoszenie, że jeśli nikt się nie pojawi z rodziny i z jakichś osób bliskich, które pokryją koszty (...) to grób jest likwidowany – mówiła podczas obrad posłanka cytowana przez rynekzdrowia.pl.
Do sprawy odniósł się również przedstawiciel branży pogrzebowej, który apelował o dalsze prace nad zmianą ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych. Obowiązujące przepisy określił jako archaiczne i problematyczne zarówno dla branży, jak i dla rodzin osób zmarłych.
Przedstawiciel Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przypominał jednak, że kwestie dotyczące cmentarzy pozostają w kompetencjach Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, a obecnie obowiązująca ustawa pochodzi jeszcze z 1959 roku.
Podkomisja zapowiedziała skierowanie pytań do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji dotyczących możliwych zmian w obowiązujących przepisach.